Faoisimh agus creidmheasanna cánach i leith tithíochta

Réamhrá

Féadfar faoiseamh cánach a éileamh ar réimse chostais tí.

Tá scéim nua ann freisin chun cabhrú le ceannaitheoirí céaduaire éarlais a chur le céile chun teach nó árasán nua-thógtha a cheannach. Léigh tuilleadh inár gcáipéis ar an scéim seo.

An Dreasacht Athchóirithe Tí

Soláthraíonn an Dreasacht Athchóirithe Tí (DAT) creidmheas cáin ioncaim d’úinéirí tí agus do thiarnaí talún a thugann faoi oibreacha incháilithe athchóirithe agus feabhsúcháin. Ní mór go ndéanfaí obair cháilitheach idir an 25 Deireadh Fómhair 2013 agus an 31 Nollaig 2016 (d'úinéirí príomháideacha) agus idir an 15 Deireadh Fómhair 2014 agus an 31 Nollaig 2016 (do thiarnaí talún).

Budget 2017: tá an spriocdháta seo á athrú go 31 Nollaig 2018.

Ríomhtar an creidmheas DAT ar ráta 13.5% ar gach caiteachas incháilithe os cionn €4,405 (roimh CBL) a mhéid le €30,000 (roimh CBL) ar a mhéid. I measc na n-oibreacha incháilithe, tá síntí a chur ar theach agus athchóiriú a dhéanamh i dteach, feistiú fuinneog, pluiméireacht, tíliú agus plástráil. Ní mór do na tógálaithe a bheith go hiomlán comhlíontach i dtaobh cánach. Ní mór gach éileamh ar chaiteachas agus faoiseamh a bheith cláraithe go leictreonach leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Faoiseamh do thionóntaí

D'fhéadfá a bheith cáilithe le haghaidh faoisimh chánach ar chuid de do chíos má tá cóiríocht phríobháideach ar cíos agat agus cáin ioncaim á híoc agat. Léigh tuilleadh faoi fhaoiseamh cánach do thionóntaí. Ní fhéadfaidh tú an faoiseamh seo a éileamh ach amháin má bhí cíos á íoc agat amhail an 7 Nollaig 2010.

Faoiseamh cánach do thiarnaí talún

Féadfaidh tú an t-ús a gearradh ar airgead a fuarthas ar iasacht chun maoin chónaithe ar cíos a cheannach, a fheabhsú nó a dheisiú nuair a bhíonn d’ioncam cíosa á ríomh agat ar mhaithe le cuspóirí cánach.

Caithfidh tú a thaispeáint gur chláraigh tú gach tionóntacht sa mhaoin leis an mBord um Thionóntachtaí Cónaithe Príobháideacha (BTC). Ní féidir ús a asbhaint as i rith na tréimhse ina bhfuil an mhaoin ligthe.

I dtaobh maoin chónaithe, cuirtear teorainn 75% ar an asbhaint seo den ús a fhabhraítear ar iasachtaí. Caitear le hús amhail bheith ag fabhrú ar bhonn laethúil agus ní bhaineann tábhacht leis an dáta a glacadh an iasacht.

Buiséad 2017: Ó Eanáir 2017 tá an asbhaint seo á méadú aníos go dtí 80% (bhí ráta 75% ann ar feadh na mblianta roimhe seo).

Faoiseamh breise

Ó Eanáir 2016 ar aghaidh, féadfaidh tiarnaí talún a ligeann maoin chónaithe ar cíos ar feadh 3 bliana le tionóntaí a bhfuil tacaíochtaí tithíochta sóisialta á bhfáil acu (ar a dtugtar tionóntaí cáilitheacha) an t-ús go léir a fhabhraíonn i rith na tréimhse 3 bliana sin a asbhaint. I measc na dtacaíochtaí tithíochta sóisialta, tá an Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta, an Scéim um Chóiríocht ar Cíos agus Forlíonadh Cíosa.

Caithfidh tiarnaí talún gealltanas a chur faoi bhráid an Bhoird um Thionóntachtaí Cónaithe (BTC) ina luaitear go ngeallann siad chun maoin chónaithe a ligean ar cíos le tionóntaí cáilitheacha ar feadh 3 bliana. Caithfidh an BTC na gealltanais seo a chlárú ina Chlár Tionóntachtaí. Féadfaidh tú an fhoirm a fháil chun gealltanas a chlárú ar láithreán gréasáin an BTC (pdf).

Faoiseamh cánach ar ús morgáiste

Is éard is faoiseamh morgáiste ann ná faoiseamh cánach bunaithe ar an méid den ús morgáiste a íocann tú ar do phríomháras cónaithe príobháideach (do theach féin) i mbliain chánach áirithe. Ní cheadaítear aon fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste le haghaidh morgáistí a glacadh i ndiaidh an 31 Nollaig 2012.

Bhíothas ag súil le deireadh a chur ar fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste tar éis an 31 Nollaig 2017. I ndiaidh an bhuiséad 2018, cuireadh síneadh ama leis suas go 2020 de réir a chéile do dhaoine a bhí incháilithe é a fháil I 2017 (is iad seo daoine a thóg morgáiste cháilithe amach idir 2004-2012 i gcoitinne). Cuirfear deireadh leis ó Eanáir 2021.

Faoiseamh do Sheomra ar Cíos

Má ligeann tú seomra i do theach ar cíos le tionónta príobháideach, féadfar an t-ioncam ó chíos a dhíolmhú ó cháin ioncaim. Go gcáileoidh tú, ní mór nach sáraíonn an t-ioncam ó cíos agus ó sheirbhísí eile €12,000. Ní bhaineann an faoiseamh ach le tionóntachtaí cónaithe, seachas socruithe gearrthéarmacha d’aíonna. Féadfaidh aonad féinchuimsitheach, ar nós árasán íoslaigh nó garáiste athchóirithe atá ceangailte le do theach, cáiliú don fhaoiseamh seo. Níl tú incháilithe d’fhaoiseamh i leith Seomra a ligean ar Cíos má tá an seomra á ligean ar cíos agat le mac nó iníon.

Cúrsaí cánacha nuair a sholáthraíonn tú lóistin d’aíonna sa ghearrthréimhse

Má fhaigheann tú ioncaim toisc go soláthraíonn tú lóistín anois is arís do chuairteoirí sa ghearrthréimhse, mar shampla trí shuíomh gréasáin ina gcuirtear lóistín in áirithe, ní mheastar gurb ioncam cíosa é seo. An fáth is cúis leis sin ná gur cuairteoirí iad na daoine a úsáideann an lóistín seo - ní thionóntaí iad. D’fhoilsigh na coimisineirí ioncaim lámhleabhar a bhfuil treoracha ann faoin gcaoi a meastar an t-ioncam seo maidir le cúrsaí cánacha.

Buiséad 2017: Tá an uasteorainn á ardú ó €12,000 go €14,000 i leith 2017 agus na blianta ina dhiaidh.

Cáin i gcás go bhfuil úinéireacht tí á haistriú

Is gnách go mbíonn na gnóthachain airgid faoi dhliteanas cánach nuair a dhéantar úinéireacht tí a aistriú, ach baineann díolúintí agus faoisimh áirithe leis seo.

Mar shampla, nuair a dhíolann tú réadmhaoin, is gnách go mbíonn aon bhrabús a ghnóthaíonn tú sa bhreis ar an méid a d'íoc tú féin don réadmhaoin, faoi dhliteanas cháin ghnóthachan caipitiúil. Baineann díolúine leis seo, áfach, i gcás gurb é an t-áitreabh an phríomháit ina chónaíonn tú. Léigh bileog eolais na gCoimisinéirí Ioncaim CGT2 (pdf) chun buneolas a fháil ar Cháin Gnóthachan Caipitiúil nó léigh Treoir ar Cháin Ghnóthachan Caipitiúil (pdf) chun mioneolas a fháil.

Má fhaigheann tú réadmhaoin mar bhronntanas nó le hoidhreacht, d'fhéadfadh go mbeadh ort Cáin Fháltais Caipitiúil a íoc. Tá go leor faoiseamh agus díolúintí ann, aistrithe idir céilí san áireamh, mar aon le teach a fháil atá mar phríomh-áit chónaithe agat.

Dleacht stampála

Is éard is dleacht stampála ann ná cáin a d'fhéadfadh a bheith iníoctha nuair a aistrítear úinéireacht ar réadmhaoin. Tá ráta 1% ar réadmhaoin cónaithe luacháilte suas go €1 milliún agus 2% ar an iarmhéid. Tá tuilleadh faisnéise faoi dhleacht stampála ar réadmhaoin ar fáil anseo.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Is féidir creidmheasanna cánach a éileamh ar an idirlíon.

Tá eolas teagmhála d’oifigí réigiúnacha na coimisinéirí ioncaim ar fáil ar an suíomh gréasáin Cáin agus custam na hÉireann (Revenue.ie)

Tá uimhreacha teileafóin ló-ghlao d'oifigí réigiúnacha ioncaim ar fáil anseo. Aimseoidh tú sonraí teagmhála níos cruinne i leith do réigiúin féin anseo. Bíodh d'uimhir PPS agat agus tú ag déileáil leis na coimisinéirí ioncaim i dtaobh ní ar bith.

Page edited: 26 October 2018