Cóid chánach agus páirtnéireacht shibhialta

Páirtnéireachtaí sibhialta agus cáin

Tá fáil anois ar na forálacha cánach a bhaineann le lanúineacha pósta ag páirtnéirí sibhialta. Tháinig an tAcht um Páirtnéireacht Shibhialta agus um Chearta agus Oibleagáidí Áirithe, 2010 i bhfeidhm an 1 Eanáir 2011. Ar chlárú páirtnéireachta sibhialta, caithfear le páirtnéirí sibhialta ar an gcuma chéanna le céilí faoi na cóid chánach agus leasa shóisialaigh.

Rinneadh na hathruithe cuí cánachais san Acht Airgeadais (uimh. 3), 2011. Ritheadh an tAcht an 27 Iúil 2011 ach baineann na hathruithe le bliain mheasúnaithe 2011.

Ciallaíonn na hathruithe cánach a thug an tAcht isteach go bhfuil páirtnéirí sibhialta i dteideal na gcearta céanna atá lanúineacha pósta ina dteideal i gcúrsaí airgeadais, ar nós oidhreachta, réadmhaoine, pinsean agus cothabhála má chliseann an caidreamh. Ní gá do pháirtnéireacht shibhialta bheith cláraithe in Éirinn. Aithníonn an tAire Dlí agus Cirt roinnt caidrimh dhlíthiúla idir lanúineacha den inscne chéanna a aithníonn stát iasachta (ar nós pósta, cumann sibhialta, páirtnéireacht shibhialta). Aithníonn na Coimisinéirí Ioncaim aon pháirtnéireachtaí ar liosta an Aire ar mhaithe le cuspóirí cánach.

Is féidir leat teacht ar thuilleadh faisnéise faoi conas a ghearrtar cáin ar dhaoine i bpáirtnéireacht shibhialta inár ndoiciméad Cánachas ar Dhaoine Pósta nó Páirtnéirí Sibhialta agus ar láithreán gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim.

Má chliseann ar do pháirtnéireacht shibhialta agus má dhíscaoiltear í, d’fhéadfaí orduithe cosanta, orduithe cothabhála agus coigeartaithe pinsin a dhéanamh i gcúrsa imeachtaí cúirte do dhíscaoileadh páirtnéireachtaí sibhialta ar an gcuma chéanna is féidir na horduithe sin a dhéanamh maidir le scaradh breithiúnach agus in imeachtaí colscartha. Faoi láthair, níl ach íocaíochtaí a rinneadh faoi chomhaontuithe cothabhála a d’ordaigh Cúirt incheadaithe mar asbhaint i leith do dhliteanais cáin ioncaim. Níl íocaíochtaí cothabhála a rinneadh le leanaí in-asbhainte.

Is féidir leat teacht ar thuilleadh faisnéise faoi impleachtaí cánach socruithe éagsúla cothabhála anseo.

Comháititheoirí agus cáin

Tugann an tAcht um Páirtnéireacht Shibialta agus um Chearta agus Oibleagáidí Áirithe, 2010, cosaint do dhuine atá spleách i dtaobh cúrsaí airgeadais de ag deireadh caidreamh fadtéarmach comháitithe. Ina theannta sin, bronnann an tAcht cearta páirtnéara thar mhaoin duine mhairbh. Ní thugann an tAcht d’aon lanúineacha comháitithe an déileáil chéanna cánach, áfach, atá ag lanúineacha pósta nó ag páirtnéirí sibhialta.

Is é t-aon fhoráil chánach do lanúineacha comháitithe faoiseamh cánach d’íocaíochtaí cothabhála a d’ordaigh cúirt a dhéantar le hiar-chomháititheoir atá spleách i dtaobh cúrsaí airgeadais de ar chliseadh caidreamh fadtéarmach comháitithe. Is tábhachtach a thabhairt faoi deara, d'fhonn cáiliú d'fhaoiseamh cánach, nár mhór don ordú cothabhála bheith arna dheimhniú ag an gcúirt seachas bheith ina shocrú neamhfhoirmiúil idir na hiar-chomháititheoirí.

Sa mhullach air sin, má cheadaítear sásamh ar iar-chomháititheoir trí aistriú sócmhainne, ní bheidh an idirbheartaíocht seo anois dlite do dhleacht stampála ná do cháin fáltas caipitiúil agus níl ag deontóir na réadmhaoine dliteanas cánach um ghnóthachain chaipitiúla. Roimhe seo, mheastaí gur dhínasctha don lanúin chomháitithe agus bheidís faoi réir cáin iomlán fáltas, dleacht stampála agus cáin fáltas caipitiúil.

Is féidir leat níos mó a léamh faoi chearta comháititheoirí i ndoiciméad Cheisteanna Coitianta na gCoimisinéirí Ioncaim.

Page edited: 19 April 2012