Díolúine ó cháin iomcaim ag ealaíontóirí

Eolas

Tá ioncam a thuilleann scríbhneoirí, cumadóirí, amharcealaíontóirí agus dealbhóirí in Éirinn óna gcuid saothair díolmhaithe ó cháin faoi chúinsí áirithe.

Ceadaíonn Alt 195 den Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997 do na Coimisinéirí Ioncaim cinneadh a dhéanamh gur saothair bhunaidh agus chruthaitheacha iad saothair ealaíonta áirithe agus go n-aithnítear iad mar chinn a bhfuil fiúntas cultúrtha nó ealaíonta acu go ginearálta. Dá réir sin, tá tuillimh atá díorthaithe ó shaothair mar seo díolmhaithe ó cháin ioncaim ón mbliain a dhéantar an t-éileamh.

Cuireadh treoirlínte le chéile lena dheimhniú cé acu an bunsaothar agus saothar cruthaitheach atá i gceist le saothar agus cé acu an mbaineann fiúntas cultúrtha nó ealaíonta leis.

Is féidir leis na Coimisinéirí Ioncaim cinntí a dhéanamh maidir le saothair ealaíonta sna catagóirí seo a leanas:

  • Leabhair nó foirmeacha scríbhneoireachta eile
  • Drámaí
  • Saothair cheoil
  • Péintéireachtaí nó pictiúir chosúla eile
  • Dealbha.

Rialacha

Caithfidh daoine atá ag éileamh Díolúine Ealaíontóirí a bheith cónaitheach, nó gnáthchónaí agus sainchónaí a bheith air/uirthi i mBallstát AE nó i Stát LEE, agus gan a bheith cónaitheach in aon áit eile. Mar sin féin, tá na Coimisinéirí Ioncaim toilteanach réamhthuairimí maidir le díolúine a thabhairt d'éilitheoirí atá cónaitheach thar lear. Má fhaigheann na héilitheoirí seo réamhthuairim atá fabhrach, tugtar cinneadh foirmiúil dóibh maidir le Díolúine Ealaíontóirí chomh luath agus a bhíonn siad cónaitheach san AE/LEE.

Déanann Alt 195 den Acht Comhdhlúite Cánacha 1997 foráil go bhfuil saothar chun críche an Ailt mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach má tá sé sna catagóirí seo a leanas:

  • Leabhair nó foirmeacha scríbhneoireachta eile
  • Drámaí
  • Saothair cheoil
  • Péintéireachtaí nó pictiúir chosúla eile
  • Dealbha.

Caithfidh do shaothar a bheith bunúil agus cruthaitheach agus caithfidh fiúntas cultúrtha nó ealaíonta baint leis. Níl sé riachtanach go mbeadh fiúntas cultúrtha agus ealaíonta araon ag do shaothar - tá ceann amháin dóthanach.

Fiúntas cultúrtha nó ealaíonta

Tá fiúntas cultúrtha ag saothar má:

  • •Cuireann cáilíocht foirme agus/nó ábhair an tsaothair go mór le gné amháin nó níos mó den chultúr náisiúnta nó idirnáisiúnta.

Tá fiúntas ealaíonta ag saothar nuair:

  • •Cuireann cáilíocht foirme agus/nó ábhair an tsaothair go mór leis an gcnuasach oibre sa chatagóir ábhartha.

Obair bunaidh agus cruthaitheach

Chun críche an chinnidh faoi Alt 195 den Acht Comhdhlúite Cánacha 1997, cuimsíonn an téarma bunaidh agus cruthaitheach saothar uathúil ar bith atá cruthaithe don chéad uair mar aonán neamhspleách trí úsáid samhlaíochta an chruthaitheora.

Breithneofar leabhar neamhfhicsin nó píosa scríbhneoireachta eile mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach ar na cúinsí seo amháin:

  • Is sampla é de cheann de na catagóirí litríochta a leanas (nó meascán díobh) a thagann go hiomlán faoi théarmaí tagartha na Comhairle Ealaíon a chuimsíonn na hábhair seo a leanas: scríbhneoireacht ficsin, drámaíocht, ceol, scannánaíocht, rince, mím, na hamharcealaíona agus tráchtaireachtaí ar bith a bhaineann le healaíontóirí bona fide:
  • Critic ealaíon
  • Stair na n-ealaíon
  • Saothair ábhair na n-ealaíon
  • Dialanna ealaíon
  • Dírbheathaisnéis
  • Aistí belles-lettres
  • Beathaisnéis
  • Foclóirí cultúrtha
  • Aistriúchán liteartha
  • Critic liteartha
  • Stair liteartha
  • Dialanna liteartha

Agus

  • Is é croílár an tsaothair an cur i láthair ar smaointe nó léirstiní an údair féin maidir leis an ábhar faoi iamh agus go bhfuil na smaointe nó léirstiní sin chomh suntasach go mbreathnófaí uirthi mar obair cheannródaíoch, a thugann léargas nua ar an ábhar nó a athraíonn an tuiscint ghinearálta atá ar an ábhar.

  • Tagann an foilseachán go hiomlán laistigh de théarmaí tagartha na Comhairle Oidhreachta, lena n-áirítear saothar a dhíríonn go hiomlán ar sheandálaíocht nó foilseachán atá gaolmhar le míreanna nó ceantair a bhfuil luach oidhreachta suntasach acu

  • Is foilseachán an saothar a thagann go hiomlán faoi théarmaí tagartha na Comhairle um an gCartlann Náisiúnta agus saothar atá gaolmhar le cartlanna a bhaineann le hÉirinn atá níos mó ná 30 bliana d'aois agus atá bunaithe go formhór ar thaighde na gcartlann sin.

Saghsanna oibreacha a fhágtar as an áireamh ó scéim Díolúine na nEalaíontóirí

Ní bhreathnófar ar na cineálacha saothair seo a leanas mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach nó a mbaineann fiúntas cultúrtha nó ealaíonta leo:

  • Leabhar nó píosa scríbhneoireachta eile atá foilsithe go príomha do mhic léinn nó atá/a bheidh úsáidte go príomha ag mic léinn i mbun cúrsa staidéir nó daoine atá rannpháirteach i gceird, proifisiún, gairm nó brainse foghlama mar chúnamh do chleachtas gairmiúil nó eile maidir le ceird, proifisiún, gairm nó brainse foghlama.
  • Leabhar nó píosa eile scríbhneoireachta a fhoilsítear go príomha le haghaidh daoine, nó a úsáidfidh daoine, go príomha, atá fostaithe in aon cheird, gairm, slí bheatha nó brainse foghlama mar áis le cleachtas gairmiúil nó eile a bhaineann leis an gceird, gairm, slí bheatha nó brainse foghlama.
  • Aon saothar iriseoireachta a foilsíodh i nuachtán, irisleabhar, iris, ar an idirlíon nó ar aon mheán eile dá mhacasamhail.
  • Aon saothar scríbhneoireachta, amhairc nó ceoil, nó aon saothar eile dá mhacasamhail a cruthaíodh ar mhaithe le cuspóirí fógraíochta nó poiblíochta.
  • Oiriúnuithe, socruithe, agus leaganacha de chumadóireacht cheoil nach mbaineann an tábhacht cheoil sin leo agus a bhainfeadh le bunchumadóireacht.
  • Cineálacha nó saghsanna grianghraf, líníochtaí nó péintéireachtaí a bhfuil feidhm thaifid leo, go príomha, a chomhlíonann feidhm fhóntaíoch nó a cruthaíodh go príomha ar mhaithe le cuspóirí fógraíochta, poiblíochta, faisnéise, maisiúla nó ar chuspóirí eile dá mhacasamhail.
  • Saghsanna nó cineálacha saothair dhealbhóireachta atá feidhmiúil go príomha i dtaobh cineáil.

Tá tuilleadh eolais faoi díolúine éalaiontóraar fail ó na gCoimisinéirí Ioncaim.

Íocaíochtaí le healaíontóirí atá díolmhaithe ó cháin

Tá díolúine ag na híocaíochtaí seo a leanas ó cháin nuair a dhéantar iad le healaíontóir a bhfuil Díolúine Ealaíontóirí faighte acu:

  • Sparánachtaí na Comhairle Ealaíon
  • Sparánachtaí na Comhairle Ealaíon, nuair a íoctar iad go díreach leis an ealaíontóir.
  • Íocaíochtaí Cnuas déanta faoin Scéim Aosdána
  • Íocaíochtaí ó dhíolachán saothar a bhreithnítear a bheith incháilithe faoin scéim Díolúine Ealaíontóirí
  • Réamhdhleachtanna

Réamh-dhleachtanna

Nuair a fhaigheann ealaíontóir ríchíosanna i dtreo leabhar nó píosa scríbhneoireachta a fhoilsítear ina dhiaidh sin, caithfidh sé nó sí iarratas a dhéanamh ar Dhíolúine na nEalaíontóirí sa bhliain chánach ina n-íoctar na ríchíosanna d’fhonn go mbeidh na ríchíosanna saor ó cháin. Nuair a dhéantar iarratas ar an díolúine, caithfidh an t-ealaíontóir deimhniú a sholáthar ón bhfoilsitheoir go bhfoilseofar an leabhar. Caithfear dréachtchóip den saothar a sheoladh ar aghaidh, chomh maith.

Nuair atá éileamh faighte sa bhliain chánach inar aimsíodh an réamh-dhleacht ach nach bhfuil cinneadh tugtha, caithfear dliteanas cánach ar bith ag eascairt ón réamh-dhleacht a íoc. Má thugtar cinneadh ina dhiaidh sin, déanfaidh an Cigire Cánach athbhreithniú ar dhliteanas an ealaíontóra agus an aisíoc cuí a dhéanamh má tá ró-íocaíocht cánach i gceist.

Níl réamh-dhleachtanna a íoctar roimh bhliain an éilimh díolmhaithe ó cháin.

Rataí

Ó Eanáir 2015 amach, sé €50,000 an méid is mó atá díolmhaithe ó cháin ioncaim faoin scéim.

Ní bhaineann an díolúine ach le cáin ioncaim. Beidh an t-ioncam díolmhaithe ealaíontóra faoi réir ag an Muirear Sóisialta Uilíoch ag na rátaí bliantúla cuí.

Conas iarratas a dhéanamh

Faoiseamh cánach a éileamh

Chun iarratas a dhéanamh ar Dhíolúine na nEalaíontóirí, ba cheart duit foirm éilimh a sheoladh chuig na Coimisinéirí Ioncaim, sa mhullach ar shamplaí de do shaothar agus aon cháipéisíocht tacaíochta (ar nós teistiméireachtaí), a cheapann tú atá oiriúnach. Ba cheart fianaise a chur san áireamh le do shaothar gur foilsíodh, gur táirgeadh nó gur díoladh do shaothar. Is féidir leat Foirm Éilimh Ealaíontóra 2 (pdf) a fháil ó na Coimisinéirí Ioncaim - féach 'Cá ndéanfaidh mé iarratas?' thíos.

Beidh na samplaí agus doiciméid thacaíochta a leanas ag teastáil sna catagóirí a leanas:

  • Leabhair nó scríbhneoireacht eile - 3 chóip fhoilsithe den leabhar nó faisnéis ábhartha agus na naisc i gcás ríomhleabhar.
  • Drámaí - cóip den dráma, chomh maith le conradh léirithe sínithe
  • Saothair cheoil - Dlúthdhioscaí ar a bhfuil tú creidiúnaithe leis an gceol nó na liricí nó faisnéis agus naisc ábhartha i gcás íoslódálacha
  • Péintéireachtaí nó pictiúir chosúla eile - 6 ghrianghraf ar cháilíocht mhaith chomh maith le CV gearr de do ghairm ealaíonta go dtí seo
  • Dealbha - 6 ghrianghraf ar cháilíocht mhaith chomh maith le CV gearr de do ghairm ealaíonta go dtí seo
Má tá tú i do chónaí lasmuigh den AE nó LEE agus más mian leat réamhthuairim maidir le cibé an bhfuil tú incháilithe don Díolúine Ealaíontóirí nó nach bhfuil thú, ba chóir duit fhoirm Iarratais Artist 3: réamhthuairim do neamhchónaithigh (pdf) a úsáid.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Oifig na gCoimisinéirí Ioncaim

An Rannán Cánacha Ioncaim agus Caipitil
An tAonad Díolúine ó Cháin ag Ealaíontóirí
Urlár 1, Foirgneamh Stampáin Nua
Caisleán Átha Cliath
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:(01) 647 5000 Ext: 48224 or 48011
Facs:(01) 679 9287
Láithreán Gréasáin: http://www.revenue.ie


Page edited: 5 November 2018