Díolúine ó cháin iomcaim ag ealaíontóirí

Eolas

Tá ioncam a thuilleann scríbhneoirí, cumadóirí, amharcealaíontóirí agus dealbhóirí in Éirinn óna gcuid saothair díolmhaithe ó cháin faoi chúinsí áirithe.

Ceadaíonn Alt 195 den Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997 do na Coimisinéirí Ioncaim cinneadh a dhéanamh gur saothair bhunaidh agus chruthaitheacha iad saothair ealaíonta áirithe agus go n-aithnítear iad mar chinn a bhfuil fiúntas cultúrtha nó ealaíonta acu go ginearálta. Dá réir sin, tá tuillimh atá díorthaithe ó shaothair mar seo díolmhaithe ó cháin ioncaim ón mbliain a dhéantar an t-éileamh.

Tá treoirlínte dréachtaithe le socrú cibé an saothar bunaidh agus cruthaitheach é an saothar agus cibé an bhfuil fiúntas cultúrtha nó ealaíonta aige nó an bhfuil sé aitheanta mar shaothar a bhfuil fiúntas cultúrtha nó ealaíonta aige.

Is féidir leis na Coimisinéirí Ioncaim cinntí a dhéanamh maidir le saothair ealaíonta sna catagóirí seo a leanas:

  • Leabhair nó foirmeacha scríbhneoireachta eile
  • Drámaí
  • Saothair cheoil
  • Péintéireachtaí nó pictiúir chosúla eile
  • Dealbha.

Rialacha

Caithfidh daoine atá ag éileamh Díolúine Ealaíontóirí a bheith cónaitheach, nó gnáthchónaí agus sainchónaí a bheith air/uirthi i mBallstát AE nó i Stát LEE, agus gan a bheith cónaitheach in aon áit eile. Mar sin féin, tá na Coimisinéirí Ioncaim toilteanach réamhthuairimí maidir le díolúine a thabhairt d'éilitheoirí atá cónaitheach thar lear. Má fhaigheann na héilitheoirí seo réamhthuairim atá fabhrach, tugtar cinneadh foirmiúil dóibh maidir le Díolúine Ealaíontóirí chomh luath agus a bhíonn siad cónaitheach san AE/LEE.

Déanann Alt 195 den Acht Comhdhlúite Cánacha 1997 foráil go bhfuil saothar chun críche an Ailt mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach má tá sé sna catagóirí seo a leanas:

  • Leabhair nó foirmeacha scríbhneoireachta eile
  • Drámaí
  • Saothair cheoil
  • Péintéireachtaí nó pictiúir chosúla eile
  • Dealbha.

Dá réir sin, i dtéarmaí níos leithne chun díolúine a shlánú faoi Alt 195, is gá gur saothar bunaidh agus cruthaitheach atá i gceist agus go bhfuil fiúntas cultúrtha nó ealaíonta aige. Níl sé riachtanach go mbeadh fiúntas cultúrtha agus ealaíonta araon ag do shaothar - tá ceann amháin dóthanach.

Fiúntas cultúrtha nó ealaíonta

Tá fiúntas cultúrtha ag saothar má:

  • Feabhsaíonn a mhachnamh caighdeán saoil an duine nó an saol sóisialta toisc foirm agus ábhar intleachtúil, spioradálta nó aeistéitiúil an tsaothair.

Tá fiúntas ealaíonta ag saothar nuair:

  • Feabhsaíonn agus treisíonn a chomhfhoirm agus comhábhar tuiscint aeistéitiúil na ndaoine siúd a bhfuil taithí acu nó a dhéanann machnamh air.

Obair bunaidh agus cruthaitheach

Chun críche an chinnidh faoi Alt 195 den Acht Comhdhlúite Cánacha 1997, cuimsíonn an téarma bunaidh agus cruthaitheach saothar uathúil ar bith atá cruthaithe don chéad uair mar aonán neamhspleách trí úsáid samhlaíochta an chruthaitheora.

Breithneofar leabhar neamhfhicsin nó píosa scríbhneoireachta eile mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach ar na cúinsí seo amháin:

  • Is sampla é de cheann de na catagóirí litríochta a leanas (nó meascán díobh) a thagann go hiomlán faoi théarmaí tagartha na Comhairle Ealaíon a chuimsíonn na hábhair seo a leanas: scríbhneoireacht ficsin, drámaíocht, ceol, scannánaíocht, rince, mím, na hamharcealaíona agus tráchtaireachtaí ar bith a bhaineann le healaíontóirí bona fide:
  • Critic ealaíon
  • Stair na n-ealaíon
  • Saothair ábhair na n-ealaíon
  • Dialanna ealaíon
  • Dírbheathaisnéis
  • Aistí belles-lettres
  • Beathaisnéis
  • Foclóirí cultúrtha
  • Aistriúchán liteartha
  • Critic liteartha
  • Stair liteartha
  • Dialanna liteartha

Agus

  • Is é croílár an tsaothair an cur i láthair ar smaointe nó léirstiní an údair féin maidir leis an ábhar faoi iamh agus go bhfuil na smaointe nó léirstiní sin chomh suntasach go mbreathnófaí uirthi mar obair cheannródaíoch, a thugann léargas nua ar an ábhar nó a athraíonn an tuiscint ghinearálta atá ar an ábhar.

  • Tagann an foilseachán go hiomlán laistigh de théarmaí tagartha na Comhairle Oidhreachta, lena n-áirítear saothar a dhíríonn go hiomlán ar sheandálaíocht nó foilseachán atá gaolmhar le míreanna nó ceantair a bhfuil luach oidhreachta suntasach acu

  • Is foilseachán an saothar a thagann go hiomlán faoi théarmaí tagartha na Comhairle um an gCartlann Náisiúnta agus saothar atá gaolmhar le cartlanna a bhaineann le hÉirinn atá níos mó ná 30 bliana d'aois agus atá bunaithe go formhór ar thaighde na gcartlann sin.

Saothair nach mbreathnaítear orthu mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach

Ní bhreathnófar ar na cineálacha saothair seo a leanas mar shaothar bunaidh agus cruthaitheach:

  • Leabhar nó píosa scríbhneoireachta eile atá foilsithe go príomha do mhic léinn nó atá/a bheidh úsáidte go príomha ag mic léinn i mbun cúrsa staidéir nó daoine atá rannpháirteach i gceird, proifisiún, gairm nó brainse foghlama mar chúnamh do chleachtas gairmiúil nó eile maidir le ceird, proifisiún, gairm nó brainse foghlama.
  • Alt ar shraith alt atá foilsithe i nuachtán, iris, leabhar nó in áit eile - seachas leabhar a chuimsíonn sraith alt ón údar céanna atá ceangailte ag comhthéama, agus atá ábalta dá réir sin feidhmiú go neamhspleách astu féin.
  • Cineálacha nó saghsanna drámaí atá scríofa do chuspóirí fógraíochta agus nach bhfeidhmíonn go neamhspleách astu féin trí cháilíocht nó achar ama.
  • Cineálacha nó saghsanna saothar ceoil atá scríofa do chuspóirí fógraíochta agus nach bhfeidhmíonn go neamhspleách astu féin trí cháilíocht nó achar ama.
  • Athchóirithe, socruithe, agus leaganacha de shaothair cheoil le duine eile seachas cumadóir bona fide atá rannpháirteach go gníomhach i gcumadóireacht ceoil chomh maith.
  • Cineálacha nó saghsanna grianghraf nó líníochtaí (seachas sraith nó sraitheanna grianghraf nó líníochtaí atá comhchruthaithe chun críche ealaíonta) atá mar thaifead go príomha, a bhfuil feidhm fhóntaíoch leo nó nach bhfeidhmeodh go neamhspleách astu féin trí cháilíocht nó trí thagairt dá bhféidearthacht a bheith mar chuid de thaispeántas ealaíne.
  • Cineálacha nó saghsanna rudaí a bhfuil nádúr feidhmeach acu go príomha, rudaí atá táirgthe ag próisis nach bhfuil lámhdhéanta nó rudaí atá lámhdhéanta ag daoine lasmuigh díobh siúd atá rannpháirteach go gníomhach mar ealaíontóirí bona fide sa réimse amharcealaíona.

Tá tuilleadh eolais faoi díolúine éalaiontóraar fail ó na gCoimisinéirí Ioncaim.

Íocaíochtaí le healaíontóirí atá díolmhaithe ó cháin

Tá díolúine ag na híocaíochtaí seo a leanas ó cháin nuair a dhéantar iad le healaíontóir a bhfuil Díolúine Ealaíontóirí faighte acu:

  • Sparánachtaí na Comhairle Ealaíon
  • Cónaitheacht a íocann an Chomhairle Ealaíon le duine go díreach chun obair cáilithe a tháirgeadh.
  • Íocaíochtaí Cnuas déanta faoin Scéim Aosdána
  • Íocaíochtaí ó dhíolachán saothar a bhreithnítear a bheith incháilithe faoin scéim Díolúine Ealaíontóirí
  • Réamhdhleachtanna

Réamh-dhleachtanna

Nuair a fhaigheann ealaíontóir réamh-dhleachtanna atá inchurtha i leith foilseacháin leabhair nó píosa scríbhneoireachta eile ina dhiaidh sin, caithfidh sé nó sí éileamh a dhéanamh leis na Coimisinéirí Ioncaim sa bhliain chánach ina bhfuil na dleachtanna íoctha má tá díolúine le bheith ag na dleachtanna ó cháin. Caithfidh an t-ealaíontóir dearbhú a sholáthar ón bhfoilsitheoir in éineacht lena éileamh go ndéanfar an leabhar a fhoilsiú. Caithfear dréacht-chóip den saothar a chur isteach chomh maith.

Nuair atá éileamh faighte sa bhliain chánach inar aimsíodh an réamh-dhleacht ach nach bhfuil cinneadh tugtha, caithfear dliteanas cánach ar bith ag eascairt ón réamh-dhleacht a íoc. Má thugtar cinneadh ina dhiaidh sin, déanfaidh an Cigire Cánach athbhreithniú ar dhliteanas an ealaíontóra agus an aisíoc cuí a dhéanamh má tá ró-íocaíocht cánach i gceist.

Níl réamh-dhleachtanna a íoctar roimh bhliain an éilimh díolmhaithe ó cháin.

Rataí

Ó Eanáir 2015 amach, sé €50,000 an méid is mó atá díolmhaithe ó cháin ioncaim faoin scéim. Ón mbliain chánach 2011 ar aghaidh, beidh an t-ioncam díolmhaithe ealaíontóra faoi réir ag an Muirear Sóisialta Uilíoch ag na rátaí bliantúla cuí.

Conas iarratas a dhéanamh

Faoiseamh cánach a éileamh

Má tá Díolúine Ealaíontóirí á lorg agat ba chóir duit foirm éilimh a chur faoi bhráid na gCoimisinéirí Ioncaim, chomh maith le samplaí do shaothair agus doiciméad tacaíochta ar bith i bhfoirm teistiméireachtaí, srl., a mheasann tú a bheith iomchuí. Ba chóir go mbeadh fianaise in éineacht le héilimh mar seo a chruthaíonn go bhfuil do shaothar foilsithe, léirithe nó díolta. Is féidir leat foirm éilimh Ealaíontóir 2 a íoslódáil (pdf) a fháil ó na Coimisinéirí Ioncaim - féach 'Cá háit a dhéanfaidh mé iarratas' thíos.

Beidh na samplaí agus doiciméid thacaíochta a leanas ag teastáil sna catagóirí a leanas:

  • Leabhair nó scríbhneoireacht eile - 3 chóip foilsithe den leabhar
  • Drámaí - cóip den dráma, chomh maith le conradh léirithe sínithe
  • Saothair cheoil - dlúthcheirníní nó caiséid ina gcreidiúnaíodh don éilitheoir
  • Péintéireachtaí nó pictiúir chosúla eile - 8/10 grianghraif nó sleamhnáin agus fianaise ar dhíol, mar shampla, sonraisc agus do CV.
  • Dealbha - 8/10 grianghraif nó sleamhnáin agus fianaise ar dhíol, mar shampla, sonraisc agus do CV, má tá siad ar fáil.
Má tá tú i do chónaí lasmuigh den AE nó LEE agus más mian leat réamhthuairim maidir le cibé an bhfuil tú incháilithe don Díolúine Ealaíontóirí nó nach bhfuil thú, ba chóir duit fhoirm Iarratais Artist 3: réamhthuairim do neamhchónaithigh (pdf) a úsáid.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Oifig na gCoimisinéirí Ioncaim

An Rannán Cánacha Ioncaim agus Caipitil
An tAonad Díolúine ó Cháin ag Ealaíontóirí
Urlár 1, Foirgneamh Stampáin Nua
Caisleán Átha Cliath
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:(01) 647 5000 Ext: 48224 or 48011
Facs:(01) 679 9287
Láithreán Gréasáin: http://www.revenue.ie


Page edited: 27 March 2015