Cáin ar Phinsin

Eolas

Go ginearálta, ní mór cáin a íoc ar aon ioncam a éiríonn as pinsin in Éirinn. Tá eolas anseo faoin mbealach a ghearrtar cáin ar phinsin. Tá cáin le n-íoc ar phinsin cheirde. Ní gá do go leor pinsinéirí cáin a íoc áfach mar tá a n-ioncam ró-íséal.

Gearrtar cáin faoin gcóras ÍMAT ar phinsin cheirde agus mar sin tá an córas díreach mar an gcéanna leis an gcóras nuair a bhí tuarastal dhá íoc leat. Má tá pinsean ceirde agus pinsean leasa shóisialaigh ag duine, d'fhéadfadh sé go mbeadh cáin le n-íoc acu araon. Leigh tuilleadh faoi ghearradh cánach ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh.

Ní ghearrtar ÁSPC ar phinsin cheirde ach má tá duine faoi bhun 66, d'fhéadfadh sé go mbeadh ÁSPC le n-íoc ar ioncam eile. Gearrtar an Muirear Sóisialta Uilíoch ar phinsin cheirde.

Tá cur síos ar na creidmheasanna ginearálta cánacha atá ar fáil do dhaoine atá 65 nó ós a chionn san alt Cáin do dhaoine atá ós cionn 65 agus bileog eolais na gCoimisinéirí Ioncaim IT 45 (pdf).

Rialacha

Gearrtar cáin ar phinsin cheirde ar an mbealach céanna le cáin ar thuarastal nó ar phá. Má tá pinsean ceirde agat ó fhoinse in Éirinn gearrtar cáin ÍMAT air go hiondúil díreach mar a bhíodh cáin gearrta ort nuair a bhí tú ag obair. Má thagann an pinsean as taobh amuigh den tír seo is iondúil gur cnapshuim a íocann tú go bliantúil.

Má tá cónaí thar lear ort agus tú ag fáil pinsin as Éirinn d'fhéadfadh cáin ÍMAT a bheith gearrtha air ach ní gá go mbeadh. Má tá Comhaontú Dé-Chánach leis an tír eile, d'fhéadfadh sé nach mbeadh ort cáin Éireannach a íoc (ach bheadh cáin sa tír eile le n-íoc agat). Más é seo an cás d'fhéadfadh na Coimisinéirí Ioncaim a chur in iúl don té a íocann an pinsean (mar shampla d'iarfhostóir, an ciste pinsin, & rl) nár cheart cáin ioncaim a ghearradh ar do phinsean faoin gcóras ÍMAT. Muna bhfuil fógra den chineál seo faighte uaidh na Coimisinéirí Ioncaim ní mór don té a íocann do phinsean cáin ÍMAT a ghearradh faoin gnáthchóras.

Pinsin dhíolúine

Níl aon cháin le n-íoc ar ioncam ó na foinsí seo a leanas agus níl aon ghá tagairt a dhéanamh dóibh ar fhaisnéis ioncaim:

  • Pinsin chréachta agus míchumais agus aon airgead scoir a tugadh maidir le créacht nó míchumas faoi na hAchtanna um Phinsin na bhFórsaí Cosanta (ní mór cáin a íoc ar aon chuid de na pinsin seo nár ceadaíodh ar son créachta nó míchumais)
  • Airgead scoir ón arm agus pá díshlógaidh ceadaithe d'oifigigh airm agus liúntais eile faoi na hAchtanna um Phinsin na bhFórsaí Cosanta agus achtanna eile a bhaineann le pinsin na bhFórsaí Cosanta
  • Pinsin, liúntais & rl a íoctar le seansaighdiúirí Chogadh na Saoirse nó lena gclann
  • Pinsin faoi leith ó thíortha thar lear nach mbeadh inchánaithe dá mbeadh an faighteoir ina c(h)ónaí sa tír as atá an pinsean ag teacht.

Má tá pinsean leasa shóisialaigh agus pinsean ceirde agat

Tarlaíonn sé go fíormhinic go bhfuil pinsean ceirde agus pinsean leasa shóisialaigh ag pinsinéir (Pinsean Stáit (Ranníocach) nó Pinsean Baintrí/Baintrí Fir/Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh (Ranníocach)). Má tá an pinsean ceirde dhá íoc as an tír seo gearrtar cáin air tríd an gcóras ÍMAT ar nós pá nó tuarastála. Faigheann duine creidmheasanna cánacha sa ghnáthbhealach mar sin. Chun cáin a ghearradh a an bpinsean leasa shóisialaigh déantar an pointe scoir meán ráta a laghdú faoi méid an phinsin leasa shóisialaigh agus déantar na creidmheasanna cánacha a laghdú faoin dliteanas cánach ar an bpinsean leasa shóisialaigh. Mar sin is amhlaidh go n-íocann tú cáin ar an dá phinsean ach íoctar an cháin tríd an bpinsean ceirde. Tugtar codú creidmheasanna ar seo. Tá an scéal céanna ann má bhíonn ioncam ag duine ó phost agus pinsean leasa shóisialaigh aige/aici freisin.

Muna mbeadh an pinsean leasa shóisialaigh cutha san áireamh ar an mbealach seo bheadh cáin le n-íoc air faoin 31 mí Dheireadh Fómhair ina cnapshuim go bliantúil.

Muna bhfuil cáin dhá ghearradh ar an bhfoinse eile ioncaim atá agat tríd an gcóras ÍMAT mar shampla, má tá pinsean ceirde agat ó thír thar lear nó má tá ioncam infheistíochta agat, ní mór duit an cháin a íoc go bliantúil ina cnapshuim faoin 31 Deireadh Fómhair.

Má tá pinsean árachais shóisialaigh agat ó thír thar lear is iondúil go bhfuil sé inchánaithe in Éirinn. Ní mór an cháin a íoc go bliantúil muna bhfuil foinse ioncaim eile in Éirinn agat a thiteann faoin gcóras ÍMAT.

Ioncam a thagann ó thar lear

Go ginearálta tá ioncam a thagann ó thar lear incháinithe in Éirinn má tá cónaí sa tír seo ort.

Ní bhíonn ioncam a thuilltear taobh amuigh den tír seo inchánaithe in Éirinn de ghnáth faoin gcóras ÍMAT. Íoctar an cháin i gcónaí ina cnapshuim go bliantúil. Tugtar cáin faoi Sceideal D ar seo. (Sceideal E an téarma teicniúil do cháin ÍMAT)

Tá pinsin faoi leith ó thíortha thar lear nach mbeadh inchánaithe sa tír iasachta dá mbeadh duine ina chónaí ann agus mar sin níleadar inchánaithe in Éirinn ach an oiread.

Comhaontaithe Déchánacha

Is iondúil go mbíonn idirdhealú déanta i gcomhaontaithe déchánacha idir pinsin a íocann rialtais le iarfhostaithe agus pinsin a íocann fostóirí príobháideacha. Tá roinnt difríochtaí idir na comhaontaithe agus ní bhíonn an t-idirdhealú seo curtha san áireamh i ngach ceann acu. Tá difríochtaí eile idir comhaontaithe agus mar sin ní mór a bheith cinnte faoi do chás féin.

De réir formhór na gcomhaontaithe íocann daoine nach raibh fostaithe ag rialtas cáin ar phinsin sa tír ina bhfuil cónaí orthu. Mar sin má tá cónaí ort in Éirinn agus pinsean ceirde dhá fháil agat ó thír eile ba cheart go mbeadh an pinsean ar fad ag teacht chugat agus cáin dhá íoc agat air in Éirinn.

A mhalairt ar fad a tharlaíonn más iarfhostaí rialtais tú atá ag fáil pinsin - go ginearálta tá na pinsin sin inchánaithe amháin sa tír ina éisítear iad. Más iarfhostaí de rialtas Mheiriceá thú atá anois i do chónaí in Éirinn íocann tú cáin ar an bpinsean ceirde i Meiriceá amháin. I roinnt cásanna baineann seo le pinsin ó údaráis áitiúla nó ó fhó-rannóga polaitíochta eile - arís, ní mór an comhaontú faoi leith a fhiosrú.

ÁSPC

Níl ÁSPC le n-íoc ag duine atá ós cionn 66. Faigh amach tuilleadh maidir le árachas sóisialach in Éirinn.

Má tá tú faoi 66 agus fostaithe nó féin-fhostaithe íocann tú ÁSPC ar d'ioncam ón bhfostaíocht nó ón bhféinfhostaíocht sin. Ní íocann tú ÁSPC ar do phinsean ceirde ná ar do phinsean leasa shóisialaigh.

Muirear Sóisialta Uilíoch

Is é an Muirear Sóisialta Uilíoch (MSU) a d’ionadaigh an tobhach sláinte agus an tobhach ioncaim ón 1 Eanáir 2011. Tá gach íocaíocht leasa shóisialaigh lena n-áirítear pinsin díolmhaithe ón Muirear Sóisialta Uilíoch. Áfach gearrtar an Muirear Sóisialta Uilíoch ar phinsin cheirde. Braitheann an méid a íocann tú ar d'aois agus do theidlíocht cárta leighis. Féach ár ndoiciméad maidir le Muirear Sóisialta Uilíoch chun tuilleadh eolais a fháil.

Page edited: 10 May 2011