Pinsin Phearsanta

Eolas

Pinsin a eagraíonn daoine atá féin-fhostaithe nó fostaithe nach bhfuil aon scéim phinsin saothair acu iad pinsin phearsanta.

Tá athruithe móra tagtha le blianta anuas ar na rialacha a bhaineann le pinsin phearsanta. Ní thiteann pinsin phearsanta faoi Bhord na bPinsean. Titeann siad faoin dlí chánach agus seirbhísí airgeadais (lena n-áirítear dlí ghinearálta árachais).

Is féidir faoiseamh cánach a fháil ar ranníocaíochtaí chuig pinsin phearsanta agus braitheann an méid faoisimh atá ar fáil ar aois an duine.

Rialacha

Is polasaithe árachais iad formhór na bpolasaithe pinsin phearsanta. Murab ionann le polasaithe árachais eile is féidir faoiseamh cánach a fháil ar na ranníocaíochtaí má dhéantar coinníollacha éagsúla a shásamh.

Go traidisiúnta rinne duine a c(h)uid airgid a infheistiú mar phinsean pearsanta - ar bhonn bliantúil go hiondúil - le comhlacht árachais. Rinne an comhlacht árachais ansin na ranníocaíochtaí a d'íoc an duine a infheistiú i gciste infheistíochta. Ní raibh an duine in ann an airgid a tharraingt amach agus é a infheistiú le comhlacht eile. Nuair a shroich duine an aois a bhí leagtha síos sa pholasaí, b'éigean dó/dí an t-airgead a bhí bailithe a úsáid le blianacht a cheannach.

Ó 1999, ní gá duit a thuilleadh blianacht a cheannach agus tá solúbthacht mhór ann maidir le do chuid airgid a aistriú ó chiste amháin go ciste eile.

Faoiseamh cánach ar ranníocaíochtaí

D'fhéadfadh sé go mbeadh faoiseamh cánach ar fáil duit ar ranníocaíochtaí chuig eagraíochtaí ceadaithe pinsin phearsanta. Bíonn níos mó faoisimh ar fáil de réir mar a éiríonn tú níos sine. Ó 1 Eanáir 2011 íocann tú ÁSPC agus an Muirear Sóisialta Uilíoch ar do ranníocaíochtaí pinsin.

Aois Méid atá cáilithe le faoiseamh cánach
Faoi 30: 15% den tuarastal cuí glan
30 - 39: 20%
40 - 49: 25%
50 - 54: 30%
55 - 59 35%
60 agus ós a chionn 40%

Baineann an t-uasmhéid le daoine i ngairmeacha beatha agus proifisiúin faoi leith, is cuma cén aois iad nuair atá réimse teoranta tuarastail ann. I measc na ngairmeacha seo tá lúthchleasaithe proifisiúnta.

Is é €115,000 an t-uasmhéid ioncaim ar féidir a chur san áireamh i 2011.

Ní gá a thuilleadh blianacht a cheannach le fáltas do pholasaí phinsin, ach, is féidir leat é sin a dhéanamh más mian leat. Ní bhaineann an rogha seo go ginearálta le pinsin saothair, ach d'fhéadfadh sé go mbeadh sé ar fáil maidir leis na Ranníocaíochtaí Breise Deonacha a d'íoc daoine le scéimeanna pinsin saothair.

Teorainn le luach iomlán an chiste

Chuir an tAcht Airgeadais, 2006 teorainn le luach an chiste pinsin a d'fhéadfadh duine faoiseamh cánach a fháil air agus is féidir an teorainn athrú go suntasach ó bhliain go bliain. Ó 7 Nollaig 2010 tá luach an t-uaschiste pinsin scoir le haghaidh cúinsí cáin atá ceadaithe €2.3 milliún. Má tá an ciste níos mó ná an teorainn bainfear cáin ar ráta 41% ar an bhfarasbarr nuair a tharraingítear anuas é ón gciste.

Cánachas cnapshuime

Ó 1 Eanáir 2011 tá teorainn €200,000 ar an méid cnapshuime scoir atá saor ó cháin. Gearrfar cáin ar íocaíochtaí cnapshuime níos mó ná an teorainn seo mar a leanas:

Rátaí cánachais cnapshuime
Méid cnapshuime Ráta cáin ioncam
Suas go €200,000 0%
€200,000 - €575,000 20%
Níos mó ná €575,000 Ráta immeallach an cháiníocóra

Aistriú idir chistí

Ní gá duit fanacht leis an gciste céanna pinsin. Is féidir leat airgead atá bailithe le árachóir amháin a aistriú chuig ciste eile le hárachóir eile. Ár ndóigh, d'fhéadfadh sé go mbeadh costais i gceist leis seo.

Nuair a fhágann tú do phost, d'fhéafá na socruithe reatha blianachta a roghnú nó na socruithe nua. Faoi na socruithe nua is leatsa an ciste carntha. Ní mór duit do phinsean a thógáil ar a dheireanas nuair a bhaineann tú seachtó cúig bliana amach (bhíodh uastheorainn de 70 bliana air cheana).

Íoschiste Scoir Cheadaithe

Is féidir leat suas le 25% den chiste a ghlacadh mar chnapshuim (saor ó cháin). Ní mór duit ansin ar a laghad €119,800 den chiste a chur ar leataobh agus é a chur in Íoschiste Scoir Cheadaithe (ÍCSC). Ní féidir tarraingt ar an gciste seo ag fágáil níos lú ná €119,800 ann sula mbaineann tú 75 bliana d'aois amach. Ní bheidh iachall ort infheistiú in ÍCSC má tá pinsean cinnte agat nó ioncam saoil ó phinsin stáit, blianacht nó pinsean saothaoir gur fiú ar a laghad €18,000 sa bhliain é (tugtar an t-íosmhéid riachtanach ioncaim ar seo).

Ciste Scoir Cheadaithe

Tar éis duit infeistiú san ÍCSC is féidir leat go simplí an fuíollach a thógáil nó é a infheistiú i gCiste Scoir Cheadaithe nó i roinnt cistí mar sin. Má thógann tú an t-airgead, beidh ort, ár ndóigh, cáin a íoc air. Ciste ar bith é Ciste Scoir Cheadaithe, cuntas bainc san áireamh, in aon institiúid airgeadais rialaithe. Beidh cáin ioncaim le n-íoc agat má dhéanann tú na cistí seo a tharraingt anuas.

Tabharfar isteach cáin de réir a chéile ó 2007 go 2009 ar an gcuid sin den chiste nach bhfuil tarraingthe anuas. Gearrfar cáin ar ráta 1% i 2007, 2% i 2008 agus 3% i 2009 agus bainfidh sé seo le cistí formheasta pinsin a cruthaíodh ar 6 Aibreán 2000 nó ina dhiaidh.

Ó 1 Eanáir 2011 tá an cháin seo méadaithe go 5% (3% roimhe seo) le haghaidh luachanna sócmhainní an 31 Nollaig 2010 agus blianta todhchaí.

Tar éis do bháis

Má fhaigheann tú bás sula bhfaigheann tú aon sochar ó do chiste téann an ciste carntha chuig d'eastát agus déantar é a dháileadh dá réir. D'fhéadfadh sé go mbeadh Cáin ar Fháltais Chaipitiúla (CFC) le n-íoc.

Má chailltear tú tar éis sochair a fháil agus má tá infheistíocht déanta agat i gCSC, téann an t-airgead atá fágtha chuig d'eastát ach breathnaítear air mar ioncam sa bhliain inár bhásaigh tú. Baintear cáin ag an ráta imeallach agus déantar an fuíollach a dháileadh sa ghnáthbhealach. Níl aon dliteanas CFC ort. Ach, má théann an t-airgead chuig do chéile ó pháirtnéir sibhialta, níl aon cháin ioncaim iníoctha. Mar sin, glacann do chéile ó pháirtnéir sibhialta d'áit mar úinéir ar an gciste agus nuair a chailltear é/í d'fhéadfadh sé go mbeadh cáin ioncaim ag 20% le n-íoc agus níl aon dliteanas CFC ann. Tá sé seo amhlaidh ach amháin sa chás go bhfuil an ciste fágtha ag leanaí atá ós cionn 21 bliana - sa chás seo, tá an méid a fhaigheann siad inchánaithe mar ioncam an linbh sa bhliain sin, ach ag ráta de 20% seachas ag ráta cánach imeallaigh an linbh.

Tobhach ar chistí príomháideacha pinsean

Tá tobhach de 0.6% de mhargadhluach shócmhainní atá á mbainistiú i gcistí pinsean agus pleananna pinsean atá ceadaithe faoi reachtaíocht chánach na hÉireann. (Ina measc siúd tá scéimeanna pinsean gairme, Conarthaí Blianachta Scoir agus Cuntais Choigiltis Scoir Phearsanta.)

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais mar gheall ar an tobhach pinsin ar shuíomh gréasáin na Roinne Airgeadais.

Page edited: 29 September 2011