Pinsin gairme in Éirinn

Eolas

De ghnáth, bíonn scéimeanna pinsin gairme ag fostóirí móra ach tá go leor do na fostóirí beaga nach bhfuil.

Tá rialacha áirithe ag baint le gach scéim phinsin. Tá na scéimeanna pinsin stiúrtha ag tÚdarás Pinsean. Tá cearta áirithe ag baill na scéimeanna maidir le nithe ar nós eolais. Is féidir leat faoiseamh cánach ar ranníocaíochtaí a fháil ar chuid de na scéimeanna pinsin gairme atá ceadaithe. Tá rialáil le haghaidh cháin maoirsithe ag an Cheantar Sochar Scor na gCoimisinéirí Ioncaim.

Tobhach ar chistí príomháideacha pinsean

Tá sé beartaithe tobhach pinsin a chur i bhfeidhm. Gearrfar 0.6% de mhargadhluach shócmhainní atá á mbainistiú i gcistí pinsean agus pleananna pinsean atá ceadaithe faoi reachtaíocht chánach na hÉireann. (Ina measc siúd tá scéimeanna pinsean gairme, Conarthaí Blianachta Scoir agus Cuntais Choigiltis Scoir Phearsanta.) Caithfear reachtaíocht a bhunú sula dtiocfaidh an tobhach i bhfeidhm.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais mar gheall ar an tobhach pinsin ar shuíomh gréasáin na Roinne Airgeadais.

Rialacha

Níl aon dualgas dleathúil ar fhostóirí scéim phinsin a chur ar fáil d'hostaithe. Ach mar sin féin, tá níos mó agus níos mó fostóirí ag bunú scéimeanna agus spreagann an rialtas iad go mór chun é seo a dhéanamh.

Pinsin gairme agus pinsin phearsanta

Eagraíonn fostóirí pinsin gairme le pinsean a chur ar fáil d'fhostaí nó d'fhostaithe nuair a théann siad amach ar phinsean nó nuair a fhaigheann fostaí bás, go mbeidh pinsean ag na cleithiúnaithe a mhaireann.

Socrú a dhéanann duine atá féinfhostaithe nó fostaithe é pinsean pearsanta (a ghairfear i gceart Conradh Blianachta Scoir - CBS), go ginearálta duine nach bhfuil ina b(h)all de scéim phinsin gairme sa chaoi is go mbeidh pinsean aige/aici nuair a théann sé/sí amach ar phinsean nó ag a c(h)uid cleithiúnaithe a mhaireann nuair a fhaigheann sé/sí bás. Baineann reachtaíocht chánach agus reachtaíocht seirbhísí airgeadais le CBS. Níl siad rialaithe ag an mBord Pinsean.

Is féidir leat a bheith i do bhall de scéim phinsin gairme agus ag an am céanna pinsean pearsanta a bheith agat freisin. Ach, ní gá go mbeidh tú in ann sochair cánach a fháil ar an dá phinsean. Ní féidir leat ranníocaíochtaí a dhéanamh chuig scéim phinsin gairme agus pinsean pearsanta ag an am céanna maidir leis an bhfostaíocht chéanna. Ach, is féidir leat pinsean pearsanta a shocrú maidir leis an méid a shaothraíonn tú ó fhostaíocht eile nó ón bhféinfhostaíocht.

Is féidir le fostaí atá ag dul i scéim pinsin gairme lean ar aghaidh ag tabhairt ranníocaíochtaí don CBS. Áfach ní bheidh aon fhaoiseamh cáin ar ranníocaíochtaí leanta.

Ó 2003 ar aghaidh, tháinig Cuntais Coigiltis Scoir Pearsanta (CCSP) i bhfeidhm. Tá siad seo deartha le gur féidir le fostóirí nach mian leo urraíocht a dhéanamh ar scéim pinsin gairme úsáid a bhaint astu. Is féidir iad a úsáid freisin chun cur le sochair scéim gairme, mar Ranníocaíochtaí Breise Deonacha (RBD) agus in ionad scéimeanna pinsin phearsanta. Ó 15 Meán Fómhair 2003, ní mór d'fhostóirí rochtain ar ar a laghad CCSP caighdeánach amháin a tháirgeadh d'aon fhostaí nach bhfuil i dteideal dul isteach i scéim pinsin gairme laistigh de 6 mhí ón dáta a thosaíonn siad ag obair, agus ní mór dóibh CCSP a thairiscint mar Ranníocaíochtaí Breise Deonacha (RBD) mura bhfuil aon áiseanna do RBD laistigh den scéim. Tá tuilleadh eolais ar CCSP (pdf) ar fáil ó láithreán gréasáin Bhord na bPinsean.

Cinéalacha pinsin gairme

Is féidir le scéimeanna pinsin gairme a bheith ranníocach nó neamhranníocach, maoinithe nó neamhmaoinithe, sainmhínithe sochair nó sainmhínithe ranníocaíochta.

Déanann tú féin agus an fostóir ranníocaíochtaí isteach sa scéim ranníocach.

Déanann d'fhostóir ranníocaíochtaí isteach sa scéim neamhranníocach, ach ní íocann tusa tada.

Scéimeanna maoinithe

Tá beagnach gach scéimgairme maoinithe - tá na ranníocaíochtaí curtha isteach i gciste faoi leith agus baintear na sochair as an gciste seo. Pinsean na seirbhísí poiblí an eisceacht is mó, áit nach bhfuil aon chiste agus íoctar na sochair as ciste reatha an rialtais.

Bunaíodh Cúlchiste Náisiúnta na bPinsean (CNP) le ciste a sholáthar as a íocfar pinsin na seirbhíse poiblí agus pinsin leasa shóisialaigh sa todhchaí. Tá seo difriúil ó scéimeanna pinsin maoinithe. Sna scéimeanna maoinithe, tá suim díreach agat sa chiste mar bhall den scéim. Níl aon éileamh díreach agat ar an CNP.

Scéimeanna Sainmhínithe Sochair

Tá an sochar atá tuillte agat sainmhínithe ar bhealach éigin a bhaineann le d'ioncam, le fad do sheirbhíse, le innéacs nó is méid socraithe é i Scéim Sainmhínithe Sochair. Mar sin bíonn a fhios agat roimhré mar shampla go mbeidh do phinsean leath de do thuarastal deireanach má tá 40 bliain seirbhíse oibrithe agat, nó go mbeidh sé méid áirithe sa tseachtain. Seans go mbeidh gá na ranníocaíochtaí a athrú ó am go chéile le scéimeanna sainmhínithe sochair le cinntiú go mbeidh an ciste in ann do leibhéal na sochar. Tá scéimeanna áirithe i bhfeidhm inár féidir leis an bhfostóir cur leis an gciste más gá.

Scéim Ranníocaíochta Sainmhínithe

Bíonn an ranníocaíocht socraithe tríd comhaontú i Scéim Ranníocaíochta Sainmhínithe ach déantar na sochair a mheas ar luach na ranníocaíochtaí a dhéantar faoin scéim agus níl siad socruithe roimh ré. Dá bhrí sin ní bhíonn a fhios agat cén leibhéal pinsin a gheobhaidh tú.

Má tá tú i do bhall de scéim pinsean ceirde le ranníocaíocht shainithe agus má théann tú ar scor sa tréimhse ón 4 Nollaig 2008 go dtí an 31 Nollaig 2010, tá an rogha agat anois do chnapshuim saor ó cháin a thógáil agus blianacht scoir a cheannach díreach nuair a imíonn tú ar scor nó do chnapshuim a thógáil agus ceannach blianachta a chur siar, faoi réir é a chomhaontú le hiontaobhaí do scéime, go dtí 31 Nollaig 2010.

Fógraíodh sa Bhuiséad 2011 go mbeadh deiseanna solúbtha scoir, mar shampla, rochtain ar chistí scoir formheasta (CSF) sínte don uile bhall de scéimeanna ranníocaíochta sainmhínithe

Pinsin gairme agus pinsin leasa shóisialaigh

Oibríonn na pinsin gairme agus na pinsin phearsanta neamhspleách on gcóras pinsin leasa shóisialaigh agus níl aon nasc reachtúil eatarthu. (Áirítear pinsin leasa shóisialaigh pinsin ranníocach agus pinsin neamhranníocach.) Ach mar sin féin tá sé comónta do phinsin gairme, leibhéal íocaíochta na bpinsean leasa shóisialaigh a thabhairt san áireamh nuair atá siad ag comhaireamh leibhéal na sochar. Mar shampla, cuireann scéimeanna áirithe sochair ar fáil a thabharfaidh duit leath nó dhá thrian de do thuarastal deireanach in éineacht leis an bpinsean leasa shóisialaigh. B'fhéidir go ndéanfaí é seo nuair a fhaigheann tú an pinsean ar dtús ach ní féidir do phinsean ceirde a laghdú má dhéantar do phinsean leasa shóisialaigh a ardú ina dhiaidh sin.

Uaireanta tugtar scéimeanna comhtháite nó comhordnaithe ar na scéimeanna seo.

Faoiseamh cánach ar ranníocaíochtaí pinsin

Má tá tú i do bhall de scéim phinsin cheadaithe, is féidir leat faoiseamh cánach a fháil ar do chuid ranníocaíochtaí. Íocann tú cáin ar an bpinsean nuair a fhaigheann tú é. Tá rialacha áirithe nach mór do scéimeanna pinsin a chomhlíonadh leis an bhfaoiseamh cánach a fháil agus tá teorainn leis an bhfaoiseamh gur féidir a fháil. Ó 1 Eanáir 2011 íocann tú ÁSPC agus an Muirear Sóisialta Uilíoch ar do ranníocaíochtaí pinsin.

Baineann uaslíon na ranníocaíochtaí pinsean, i mbliain amháin ar bith, a bhfuil tú i dteideal faoiseamh cánach ina leith, le d’aois agus léirítear é mar chéatadán de d’ollioncam. Is é €115,000 (€150,000 roimhe seo) an figiúr don ollioncam uasta in 2011. Is iad na teorainneacha maidir leis an gcéatadán d’fhaoiseamh ná:

Aois Teorainn
Faoi 30 bliain *15% d'ioncam glan cuí
Aois 30-39 *20% d'ioncam glan cuí
Aois 40-49 *25% d'ioncam glan cuí
Aois 50-54 *30% d'ioncam glan cuí
Aois 55-59 *35% d'ioncam glan cuí
Aois 60 + *40% d'ioncam glan cuí

* Ciallaíonn tuilleamh d'fhostaithe iomlán pá le haghaidh cáin, agus ciallaíon tuilleamh d'fhéinfhostaithe ioncam glan cuí, tuilleamh lúide costais ceadaithe.

Nuair fhaigheann tú an pinsean íocann tú cáin air.

Cánachas cnapshuime

Ó 1 Eanáir 2011 tá teorainn €200,000 ar an méid cnapshuime scoir atá saor ó cháin. Gearrfar cáin ar íocaíochtaí cnapshuime níos mó ná an teorainn seo mar a leanas:

Rátaí cánachais cnapshuime
Méid cnapshuime Ráta cáin ioncam
Suas go €200,000 0%
€200,000 - €575,000 20%
Níos mó ná €575,000 Ráta immeallach an cháiníocóra

Ráta cáin ioncaim ar aisíoc ranníocaíochtaí le scéimeanna pinsin gairme

Laghdófar an ratá cánach ar aisíocaíochtaí ranníocaíochtaí a rinne cáiníocóir le scéim phinsin gairme , ón ráta reatha 25% go dtí an gnáth-ráta cánach ioncaim, sé sin 20% faoi láthair. Cuirfear an t-athrú seo i bhfeidhm ar aisíocaíochtaí a dhéantar ar agus i ndiaidh an 5 Nollaig 2001.

tÚdarás Pinsean

Bord stiúrtha na bpinsean gairme é tÚdarás Pinsean.

Tá ionadaithe ainmnithe ar an mbord ag na ceardchumainn, ag fostóirí, ag an Rialtas, ag tionscal na bpinsean agus ag grúpaí proifisiúnta a bhfuil baint acu le scéimeanna pinsin gairme.

Seo a leanas príomhfheidhmeanna an Bhoird:

  • Monatóireacht agus maoirseacht a dhéanamh ar chur i bhfeidhm Acht na bPinsean agus ar fhorbairtí pinsin go ginearálta;
  • Treoirlínte a eisiúint ar dhualgais agus cúraimí iontaobhaithe scéimeanna pinsin agus ar chóidchleachtaidh maidir le gnéithe áirithe dá gcuid dualgas;
  • Soláthar traenála cuí do na hiontaobhaithe a spreagadh;
  • Comhairle a chur ar an Aire maidir le caighdeáin do na hiontaobhaithe;
  • Fiosrú a dhéanamh ar ghearáin a bhaineann le neamhchomhlíonadh reachtaíocht phinsin agus aon chonspóid a thagann aníos maidir le aon ghné den reachtaíocht a réiteach;
  • Comhairle a chur ar an Aire Coimirce Sóisialaí ar nithe ginearálta a bhaineann le pinsin.

Caithfidh scéimeanna pinsin saothair clarú leis an mBord de réir dlí.

Ombudsman na bPinsean

Beidh an chumhacht ag an Ombudsman na bPinsean fiosrúchán a dhéanamh agus cinneadh a thógáil maidir le do ghearáin a bhaineann le easaontas fíricí nó dlí agus botúin a bhaineann le scéimeanna pinsin gairme agus CCSP. Tá sé de chumhacht ag an Ombudsman aon treoracha cuí a thabhairt le réiteach a fháil ar an ngearán nó easaontas agus cúiteamh airgeadais a thabhairt ach ní féidir leis an tsuim seo a bheith níos mó ná an sochar caillte faoin scéim phinsin saothair nó CCSP. Ní bheidh sé de chumhacht ag an Ombudsman costais dlíthiúla a bhronnadh. Ní mór do na páirtithe ar fad cloí le cinneadh an Ombudsman faoi réir ag an gceart atá ag na páirtithe ar fad achomharc a lorg ón Ardchúirt.

Do chuid cearta mar bhall de scéim phinsin

Tá go leor bileoga foilsithe ag tÚdarás Pinsean ar fheidhmiú Acht na bPinsean. Cuireann siad eolas ar fáil do na baill scéimeanna pinsin maidir lena gcearta de réir na reachtaíochta. Má tá gearán agat, cuirfidh an Bord comhairle ort maidir le do chuid cearta.

Más gá tá cumhachtaí leathan ag an mBord gur féidir a úsáid le scrúdú a dhéanamh ar leabhair agus ar thaiféid na scéime, le dul isteach in áitribh agus le iachall a chur ar dhaoine míniú a thabhairt. Tá sé de chumhacht ag an mBord dul chuig an Ardchúirt le iontaobhaithe séimeanna pinsin a athrú óna bpost le leas na mball a chosaint.

Seo cuid de na cearta is tabhachtaí atá agat mar bhall scéim pinsin:

Ceart eolais

Caithfidh iontaobhaithe na scéime eolas a chur ar fáil do na baill atá acu faoi láthair, do na baill a bheidh acu sa todhchaí, dá gcuid céilithe, do dhaoine atá agus a bheidh i dteideal sochar faoin scéim agus do ionadaithe na gceardchumann.

Tá an ceart agat eolas a fháil faoin scéim, faoin gcóras riaracháin, faoi do chuid cearta agus na dualgais atá ort. Ní foláir do na hiontaobhaithe tú a chur ar an eolas má tá níos mó na 5% de shocmhainní na scéime infheistithe i gnó an fhostóra nó in infheistíocht amháin ar leith.

Ceart a bheith páirteach sa scéim

I gcásanna áirithe tá sé de cheart agat páirt a ghlacadh i roghnú na n-iontaobhaithe. Bíonn an cás seo amhlaidh má bhíonn níos 50 baill cáilithe nó níos mó ag an scéim nó 12 nó níos mó baill cáilithe i Scéim Infheistíochta Díreach. Ball cáilithe é ball scéime atá fostaithe faoi láthair, ach ní thugtar san áireamh baill atá clúdaithe do bhás i seirbhís amháin nó baill atá ag fáil sochar ón scéim.

Is féidir leis na baill leath na n-iontaobhaithe iomlán a thogh ar an mbord (seachas an cathaoirleach) faoi réir ag íosmhéid de bheirt.

Na rialacha a bhaineann le scéimeanna pinsin

Is féidir le scéimeanna pinsin a gcuid rialacha féin a shocrú maidir le ranníocaíochtaí agus sochair go pointe áirithe. Tá rialacha áirithe leagtha síos sa reachtaíocht agus caithfidh siad cloí leo seo.

Caomhnú agus aistriú sochair

Tá rialacha sainiúla leagtha síos má fhágann duine scéim phinsin ar chúis ar bith, mar shampla, má athraíonn duine a phost, nó má thógann duine suas féinfhostaíocht nó má éiríonn duine as an obair go luath, gan pinsean. Is féidir sochair a chaomhnú laistigh den scéim nó iad a aistriú go dtí scéim eile. Má tá 2 bhliain seirbhíse déanta ag duine, tá an duine i dteideal sochair chaomhnaithe, fiú má fhágann sé/sí an post roimh an ghnáth aois dul amach ar phinsean. Ciallaíonn sochar caomhnaithe go bhfaighidh an duine ansin pinsean nuair a shroicheann sé/sí gnáthaois pinsin a bhaineann leis an scéim sin. (Roimh 2 Meitheamh 2002, ní raibh mór duit 5 bhliain den tseirbhís a bheith agat chun cáiliú do chaomhnú.

Ach freisin, is féidir leat a iarraidh ar iontaobhaithe na scéime do chuid cearta pinsin a aistriú chuig scéim eile.

Caighdeán maoinithe

Tá sé de dhualgas ar na hiontaobhaithe na bunchaighdeán maonaithe a bhaineann le scéimeanna ceirde maonaithe a shásamh.

Soláthar do chleithiúnaithe

Bíonn sochair ag scéimeanna pinsin go hiondúil duit féin nuair a théann tú amach ar phinsean agus do do chéile bhaintrí agus do do chuid páistí cleithiúnacha tar éis do bháis. Níl socruithe déanta do chleithiúnaithe sna scéimeanna uilig.

Méadaíodh an t-uasmhéid socair soláthartha do chéile nó chleithiúnaí ó 2/3 iomlán pinsin go dtí 100% an tsoláthair.

D'fhéadfadh sé go mbeadh duine in ann le scéimeanna áirid an té a gheobhaidh na sochair faoin scéim a ainmniú agus mar sin, is féidir, i gcásanna áirid, duine a ainmniú seachas do chéile.

Pinsin gairme agus cliseadh pósta

I gcásanna cúirte a bhaineann le scaradh agus colscaradh is féidir leis an gCúirt socruithe eagsúla airgeadais a dhéanamh. Ina measc sin tá Ordú Leasú Pinsin.

Déanann Ordú Leasú Pinsin cuid den phinsean a thabhairt do chéile (go hiondúil an bhean) agus do na páistí cleithiúnacha. Déanann an breitheamh an cinneadh cé mhéid den phinsean atá le tabhairt don chéile eile / do na páistí. Mar thoradh ar an ordú seo bíonn cuid ainmnithe den phinsean fágtha sa scéim phinsin ach tá sé iníoctha le do chéile agus do pháistí nuair a shroicheann tú aois an phinsin nó nuair a fhaigheann tú bás.

Conas iarratas a dhéanamh

Tá eolas faoi do scéim féin le fáil ó iontaobhaithe na scéime. Soláthraíonn tÚdarás Pinsean eolas ar phinsin go ginearálta agus ar do chuid cearta pinsin.

Cá háit a dhéanfaidh mé iarratas

An tÚdarás Pinsean

Teach Verschoyle
28/30 Sráid an Mhóta Íocht
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:+353 (0)1 613 1900
Lóghlao:1890 656 565
Facs:+353 (0)1 631 8602
Láithreán Gréasáin: http://www.pensionsauthority.ie/
R-phost: info@pensionsauthority.ie


Page edited: 24 May 2013