Creidmheas a fhógairt

Réamhrá

Tá sraith ceangaltas rialaitheach ann lena rialaítear fógraíocht na seirbhísí agus na creidmheasa airgeadais. Is é Banc Ceannais na hÉireann a dhéanann monatóireacht ar an bhfógraíocht úd ag na cuideachtaí a rialaíonn sé, agus cinntíonn sé go gcloíonn a gcuid fógraí leis na ceangaltais úd.

Is é an soláthróir creidmheasa (an t-iasachtóir) a bhíonn freagrach as a chinntiú go gcloíonn a chuid fógraí leis na rialacha úd. Ní foláir nach bhfoilsíonn, nach nochtann ná nach dtaisceann iasachtóirí le dreamanna eile (mar shampla foilsitheoir éigin) aon fhógra a bhriseann na rialacha.

Is féidir leat an clár ag registers.centralbank.ie a cheadú chun fáil amach an é an Banc Ceannais a rialaíonn cuideachta éigin sna seirbhísí airgeadais.

Rialacha ginearálta

Ceangaltais d’fhógraíocht na creidmheasa

Is iondúil go gcaitheann fógraíocht na seirbhísí airgeadais bheith soiléir, cothrom, cruinn agus gan bheith míthreorach. Caithfear an méid a mhaítear sna cinnlínte agus sna hábhair fhógraíochta bheith curtha ar fáil le malairt eolais i leith nithe ar nós rioscaí, táillí agus muirear ionas gur féidir le tomhaltóirí roghanna láneolacha a dhéanamh.

Faightear na príomhriachtanais sa reachtaíocht agus sna cóid seo a leanas:

Eolas caighdeánach

Is amhlaidh faoi Chuid 7 de Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Comhaontuithe Creidmheasa Tomhaltóirí) 2010, a chaithfear eolas caighdeánach a áireamh le haon fhógraíocht a bhaineann le comhaontuithe creidmheasa ina dtásctar ráta úis, ná aon fhigiúirí a bhaineann le costas na creidmheasa don tomhaltóir. Caithfear sonraí a thabhairt go soiléir, go hachomair agus go dearscnaitheach san eolas caighdeánach sin, ag baint úsáide as sampla ionadaíoch;

  • An ráta iasachta (seasta nó athraitheach nó an dá mhodh) agus mionsonraí aon mhuirear a áirítear le costas foriomlán na creidmheasa don tomhaltóir
  • Méid iomlán na creidmheasa
  • Ráta céatadánach bliantúil an mhuirir (seachas i gcás rótharraingte)
  • Fad an chomhaontaithe creidmheasa más infheidhmithe
  • Más íocaíocht iarchurtha atá sa chreidmheas i leith earra nó seirbhíse faoi leith, an praghas in airgead tirim agus méid aon réamhíocaíochta

agus

  • Más infheidhmithe, an méid iomlán a theastaíonn an tomhaltóir a íoc agus méid na dtráthchodanna

Má theastaíonn ón tomhaltóir chun conradh a thabhairt chun conclúide i gcomhair seirbhíse eile (ar nós árachais) chun rochtain a fháil ar an gcomhaontú creidmheasa faoi mar a fhógraítear é, agus murab eol costas na seirbhíse sin roimh ré, is amhlaidh a chaithfear an ceangaltas sin a shloinneadh go soiléir, go hachomair agus go dearscnaitheach mar chuid den eolas caighdeánach.

D’fhoilsigh an Banc Ceannais sa bhliain 2014 a athbhreithniú de chomhlíonadh earnálacha na baincéireachta, na n-iasachtaí airgid agus na gcomhar creidmheasa leis na ceangaltais úd.

An Cód um Chosaint Tomhaltóirí 2012

Bíonn feidhm leis An Cód um Chosaint Tomhaltóirí 2012 de chuid Bhanc Ceannais na hÉireann do chuideachtaí seirbhísí airgeadais arna rialú ag an mBanc Ceannais. Ní mór do chuideachtaí feidhmiú go hionraic, go cothrom agus go gairmiúil faoin gCód; agus ní foláir dóibh gan tú a mhíthreorú i leith na mbuntáistí ná.na míbhuntáistí a bhaineann le táirge nó seirbhís ar bith. Ní bhíonn feidhm leis an gCód d’fhruilcheannach ná i leith comhaontuithe fruilithe ag tomhaltóir féach ‘Fógraíocht garaíochta airgeadais’ thíos.

Tá an Banc Ceannais tar éis treoir ghinearálta don Chód (pdf) a tháirgeadh chomh maith le cáipéis threorach (pdf) faoina cheangaltais d’fhógraíocht na creidmheasa. Caithfear a bhfuil á thairiscint don tomhaltóir a léiriú go neamhbhalbh sna fógraí. Clúdaíonn na rialacha sa Chód an fhógraíocht thar gach formáid, lena n-áirítear na cinn seo a leanas:

  • Teilifís, raidió, na meáin chlóite
  • Fógraíocht lasmuigh, ar nós clár fógraíochta, taispeántas fuinneoige, fógraíochta ar an iompar poiblí, ag stadanna bus agus ag stáisiúin iarnróid
  • Fógraíocht ar líne, lena n-áirítear meirgí, míreanna aníos agus cineálacha eile nach iad
  • Fís-sruthú, micrea-bhlagadóireacht agus fothaí tráchtanna ar láithreáin na meán sóisialta
  • Láithreáin phlé idirlín
  • Láithreáin ghréasáin agus láithreáin mhargaíochta
  • Urraíochtaí d’innill chuardaigh
  • Ábhair bholscaireachta (ar nós teachtaireachtaí téacs)
  • Comórtais agus fógarfhocail ina gcuirtear chun cinn táirgí nó seirbhísí

Ní mór do na cuideachtaí a rialaítear faoin gCód nuair a fhógraíonn siad táirgí agus seirbhísí airgeadais:

  • A chinntiú gur soiléir, cruinn, nuashonraithe agus scríofa sa ghnáth-Bhéarla é eolas ar bith a sholáthraíonn siad duitse
  • A chinntiú gur soiléir, cothrom agus cruinn iad a n-ábhair bholscaireachta agus nach míthreoraítear tú leo
  • Gan eochaireolas i leith táirge nó seirbhís éigin a chur i bhfolach sa mhionchló leis an bhfógraíocht

Fógraíocht na garaíochta airgeadais

Is é garaíocht airgeadais an téarma as a mbaintear leas chun cur síos ar comhaontú fruilcheannaigh, comhaontú fruilithe ag tomhaltóir nó soláthar seirbhíse. Caithfear áireamh leis na fógraí dóibh siúd:

  • An cineál garaíochta - fruilcheannach nó socrú éigin eile
  • Praghas na n-earraí nó na seirbhíse in airgead tirim
  • Costas iomlán na creidmheasa nó an praghas fruilcheannaigh
  • Mionsonraí líon, mhéideanna agus uainiúchán na dtráthchodanna
  • Mionsonraí aon éarlaise a bhaineann le comhaontú
  • Líonta na dtráthchodanna a chaithfear a íoc sula bhfaighidh tú seachadadh na n-earraí
  • Mionsonraí ar bith a bhaineann le cineál creidmheasa eile, a d’fhéadfaí a úsáid mar chomparáid san fhógraíocht

Ní féidir cur síos ar fhógraíocht creidmheasa mar “shaor ó ús” más í an chonclúid léi go mbaineann conradh breise cothabhála nó árachais léi.

Comhaontuithe fruilithe ag tomhaltóir

Is ann do cheangaltais áirithe i dteannta leis na forálacha a imlínítear thuas, a mbaineann feidhm shonrach leo do na comhaontuithe fruilithe agus léasaithe. Caithfear a mhaíomh in aon fhógraíocht an fhíric nach n-aistríonn úinéireacht chuig an tomhaltóir i gcomhaontú léasaithe. Ba chóir go n-áireofaí na ráitis "Ligean, Fruiliú nó Léasú na nEarraí Amháin" agus "Is Maoin leis an Úinéir iad na hEarraí go Fóill". Ba cheart go mbeadh na ráitis sin suite díreach chomh dearscnaitheach céanna ar a laghad le haon suim is iníoctha ag an bhfruilitheoir, agus go mbeidís iniata le bosca teorann i bhfógraíocht don tsúil. Caithfear an méid is iníoctha ag an bhfruilitheoir a tháscadh san fhógraíocht agus gach méid a áireamh leis, lena n-áirítear cánacha.

Conas iarratas a dhéanamh

Má bhraitheann gur doiléir, míchruinn nó míthreorach aon fhógraíocht creidmheasa, is féidir leat í a thuairisciú don Aonad Fógraíochta sa Bhanc Ceannais ag enquiries@centralbank.ie.

Page edited: 8 March 2017