An Euro a úsáid

Eolas

Tá Banc Ceannais na hÉireann freagrach as nótaí bainc agus boinn euro a chur ar fáil i leith dianchaighdeáin a bunaíodh don Eurochóras.

Caitheann an cháipéis seo súil ar ghnéithe slándála nótaí bainc agus boinn euro agus ar céard atá le déanamh má bhíonn tú in amhras ar airgead góchumtha.

Ina theannta sin, tá ag Banc Ceannais na hÉireann freagraí ar cheisteanna coitianta faoi úsáid a bhaint as an euro in Éirinn.

Nótaí bainc

Tá 7 nóta bainc euro éagsúla ann: €500, €200, €100, €50, €20, €10 agus €5. Áirítear le gach nóta bainc euro roinnt gnéithe ardteicneolaíochta slándála. Mura bhfuil tú cinnte cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil nóta bainc fíor, ba cheart duit roinnt gnéithe a sheiceáil i gcónaí. Má tá amhras ort, cuir an nóta bainc i gcomparáid le nóta arb eol duit atá ina fhíor-nóta.

Molann Banc Ceannais na hEorpa (ECB) go dtugann tú faoi 3 sheiceáil ar nótaí bainc euro:

Braistint

Páipéar: Priontáiltear gach nóta bainc euro ar pháipéar íon cadáis ar a bhfuil braistint bhriosc agus dhocht (seachas bheith céarach nó gan bheith docht).

Cló ardaithe: Bíonn an bhraistint ar an dúch go bhfuil sé ardaithe nó níos tiubha sa phríomhíomhá, sna litreacha agus sna huimhreacha luacha ar thosach na nótaí bainc. Chun an cló ardaithe a bhraistint, cuimil é le do mhéar nó déan é a scrabhadh go cúramach le d’ionga.

Áirítear marcanna breise tadhlacha dóibh siúd ag a bhfuil lagú amhairc ar imeall íochtair an nóta bainc €200 agus ar imeall deas an nóta €500.

Féach

Marcanna Uisce: Tá marcanna uisce ar gach nóta bainc euro atá le feiceáil nuair a chrochtar le solas iad. Taispeánann an marc uisce seo pictiúr agus léiríonn se luach an nóta bainc.

Snáithe slándála: Tá an tsnáithe slándála i bpáipéar an nóta bainc. Má chrochann tú an nóta bainc le solas, feicfidh tú an tsnáithe mar stríoc dhorcha. Is féidir an focal “EURO” agus an luach a fheiceáil i litreacha beaga ar an stríoc.

Polladh: Croch an nóta bainc le solas. Sa holagram, feicfidh tú polladh a chruthaíonn an tsiombail ‘€’. Ina theannta sin, is féidir leat uimhreacha beaga a fheiceáil a léiríonn an luach.

Claon

Holagraim agus uimhreacha dathathraitheacha: Tá ag nótaí ar luach íseal (5, 10 agus 20 euro) holagram de stríoca scragaill ar a dtosach. Tá ag nótaí ar luach níos airde (50, 100, 200 agus 500 euro) paiste holagraim ar a dtosach agus uimhir dhathathraitheach ar a gcúl.

Nuair a chlaonann tú nóta ar luach íseal, bíonn siombail an euro agus luach an nóta bainc le feiceáil, mar aon le stríoca shnasta ar a gcúl. Nuair a chlaontar an nóta bainc faoi sholas geal, lonraíonn an stríoca agus tagann athrú beag datha uirthi.

Nuair a chlaonann tú nóta ar luach ard, bíonn íomhá den mhóitíf ailtireachta agus de luach an nóta bainc le feiceáil. Nuair a chlaonann tú cúl an nóta bainc, tagann athrú datha ar uimhreacha an luacha ó chorcra go dtí glas ológach nó donn.

Gnéithe breise slándála

Micreachló: Ar roinnt áiteanna den nóta bainc, feicfidh tú cló fíor-bheag, mar shampla, laistigh den “"EYPΩ" (EURO i gcarachtair Ghréigeacha) ar an tosach. Teastóidh gloine formhéadúcháin uait chun é a fheiceáil. Is géar don mhicreachló (seachas geamhach).

Seiceáil le lampa ultraivialait: Faoi sholas UV

  • Ní thagann breo ar an bpáipéar é féin.
  • Feictear snáithíní sa pháipéar, ar a bhfuil dath dearg, gorm agus glas.
  • Bíonn cuma ghlas ar bhrat an Aontais Eorpaigh agus tá ann réaltaí oráiste.
  • Tagann athrú datha ar shíniú Uachtarán an ECB go dtí glas.
  • Tagann breo ar na réaltaí móra agus na ciorcail bheaga ar an tosach. Bíonn cuma bhuí ar an léarscáil, droichead agus uimhir an luacha ar an gcúl.

Féadfaidh tú íomhánna a fheiceáil d’fhíor-nótaí bainc agus léiriú idirghníomhach de ghnéithe slándála a fhiosrú ar láithreán gréasáin Bhanc Ceannais na hEorpa.

Boinn

Tá 8 mbonn éagsúla euro ann (boinn 1, 2, 5, 10, 20 agus 50 cent nó 1, 2 euro). Roinntear euro amháin ina 100 cent. Tá éagsúlacht ann i measc na mbonn i dtaobh méide, datha agus tiuibhe, de réir na luachanna a bhíonn orthu.

Bíonn an chuma dhíreach chéanna ar gach nóta bainc euro, áfach, cé go mbíonn taobh coiteann ‘Eorpach’ ag gach bonn euro, tá acu freisin taobh ‘náisiúnta’. Is éard a bhíonn ar an taobh Eorpach, dearaí coitianta de gach ceann de na dtír, ina léirítear léarscáileanna éagsúla den Eoraip, agus na 12 réalta den Aontas Eorpach á gcrioslú. Léirítear ar an taobh thall de gach bonn dearadh aonair lena mbaineann gach ballstát. Léiríonn taobh náisiúnta na hÉireann an chruit. Airgead dlíthairgthe iad gach bonn euro ar fud limistéar an euro, gan beann ar cén taobh náisiúnta a bhíonn ag boinn.

Rinneadh taobh gach boinn a mhuilleáil (a mharcáil go speisialta), agus is fusa na luachanna éagsúla a aithint dá bharr sin. Tá seo an-tábhachtach do dhaoine ag a bhfuil lagú amhairc. Corpraítear teicneolaíocht speisialta démhiotail isteach sna boinn níos mó (1 agus 2 euro) chun góchumadh a chosc.

Tá ag an ECB agus ag Banc Ceannais na hÉireann níos mó faisnéise faoi bhoinn euro.

Nótaí agus boinn ghóchumtha

Cion coiriúil is ea nóta bainc a choimeád nó a thabhairt do dhuine eile a chreideann tú atá ina nóta góchumtha. Ba cheart duit do shóinseáil a sheiceáil go minic le haghaidh nótaí agus bonn a bhfuil tú in amhras orthu.

Céard is ceart dom a dhéanamh má bhím in amhras go bhfuil nóta bainc nó bonn góchumtha?

Má chreideann tú go bhfuil airgead góchumtha agat, ní mór duit é a thabhairt do d’institiúid áitiúil airgeadais (do bhanc, mar shampla), na Gardaí, nó Ionad Náisiúnta Anailíse/Ionad Náisiúnta Anailíse Bonn an Bhainc Cheannais (NAC/CNAC) (féach an seoladh thíos). Cuir do chuid sonraí san áireamh, mar aon le sonraí an airgid ghóchumtha agus aon sonraí faoi fhoinse an nóta bainc nó an bhoinn.

Tá dualgas dlíthiúil ar institiúidí airgeadais chun nótaí nó boinn a bhfuiltear in amhras orthu a choimeád agus iad a thabhairt do NAC/CNAC an Bhainc Cheannais. Ina theannta sin, féadfaidh tú dul i dteagmháil leis an Ionad Náisiúnta ar líne.

Má thugann tú nóta nó bonn do d’institiúid áitiúil airgeadais, ba cheart duit fáltas a fháil ar mhaithe lenar thug tú suas a dheimhniú, mar gheall nach dtabharfar aisíocaíocht duit ag an tráth sin. Má mheastar go bhfuil an nóta bainc nó an bonn ina fhíor-airgead, tabharfar luach an nóta nó an bhoinn duit (trí do bhanc). Má sheolann tú nótaí nó boinn chuig an NAC nó an CNAC, seolfaidh siad litir chugat ina n-aithnítear ar thug tú suas agus má mheastar gur fíor-airgead atá i gceist leis an airgead, aisíocfar thú tríd an bpost.

Más airgead góchumtha na nótaí bainc nó na boinn, áfach, ní thabharfar aisíocaíocht duit.

Céard is ceart dom a dhéanamh san obair má thugtar airgead dom a cheapaim atá ina airgead góchumtha?

Molann an ECB do dhaoine a oibríonn i siopaí nó in áiteanna a dhéileálann le hairgead dul i mbun na mbeart a leanas:

  • Ná glac páirt in argóint leis an gcustaiméir
  • Inis dó/di gur gá duit labhairt go tapa le do mhaoirseoir nó le hoifigeach slándála, ach cinntigh gur féidir leis an gcustaiméir an nóta bainc a fheiceáil i gcónaí, chun aon ghearáin a sheachaint
  • Iarr ar do mhaoirseoir nó ar an oifigeach slándála labhairt leis an gcustaiméir
  • Cinntigh go gcuimhníonn tú ar chuma an chustaiméara
  • Más féidir ar bhealach ar bith, ná tabhair an nóta bainc ar ais don chustaiméir
  • Má fhágann sé/sí i ngluaisteán, déan nóta d'uimhir chláraithe an ghluaisteáin
  • Téigh i dteagmháil leis na gardaí
  • Tabhair do do mhaoirseoir nó don oifigeach slándála an nóta bainc a bhfuil tú in amhras air gan mhoill go dtabharfaidís do na gardaí é
  • Ná déan iarracht bheith mar ghaiscíoch – cinntigh go mbíonn tú sábháilte i gcónaí
  • Ós rud é nach fiú rud ar bith nótaí bainc góchumtha, bí airdeallach

Cá ndéanfaidh mé iarratas?

National Analysis Centre/Coin National Analysis Centre

Sandyford
Dublin 16

Teil:(01) 219 8818
R-phost: nacie@centralbank.ie

Page edited: 27 June 2014