Roghanna um Dhócmhainneacht Phearsanta

Réamhrá

Roimhe seo, má bhí tú dócmhainneach – is é sin, mura raibh tú in ann do chuid fiachais a íoc nó do chuid dliteanas a chomhlíonadh – ba í féimheacht an t-aon mheicníocht fhoirmiúil a bhí ar fáil duit chun do chuid fiachais a réiteach agus cosaint a fháil ó do chreidiúnaithe.

Tugadh 3 mheicníocht nua réitigh fiachais isteach in 2013 faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012 do dhaoine nach féidir leo íoc as a bhfiachas pearsanta agus morgáiste. Déanann Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann maoirsiú ar na próisis réitigh fiachais.

Athraíodh na rialacha maidir le féimheacht freisin, le héifeacht ón 3 Nollaig 2013 agus tá an Sannaí Oifigiúil i bhFéimheacht ag oibriú anois laistigh den tSeirbhís Dócmhainneachta. Léigh tuilleadh inár gcáipéis maidir le féimheacht.

Foilsíonn an tSeirbhís Dócmhainneachta staitisticí mar gheall ar oibriú na bpróiseas nua, chomh maith le sonraí ar chostais atá le n-íoc.

An tAcht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012

Síníodh an tAcht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012 sa dlí i Nollaig 2012. Leasaíodh an tAcht le Cuid 7 den Acht um Chúirteanna agus an Dlí Sibhialta (Forálacha Ilghnéitheacha) 2013 (pdf). Rinneadh sraith Ionstraimí Reachtúla chun na míreanna éagsúla a thabhairt isteach chun feidhme mar aon leis an gcóras nua um dhócmhainneacht phearsanta a chur i bhfeidhm. Rinneadh tuilleadh leasuithe le Acht na gCuideachtaí (Forálacha Ilghnéitheacha) 2013.

leagan comhdhlúthaithe den Acht (pdf) foilsithe ag an gCoimisiún um Athchóiriú an Dlí.

Thug an tAcht isteach 3 mheicníocht nua réitigh fiachais chun cabhrú le sealbhóirí morgáiste, agus le daoine eile ag a bhfuil fiachas neamhinmharthana, comhaontuithe a bhaint amach lena gcreidiúnaithe. Cuireann na meicníochtaí seo réitigh dhifriúla ar fáil do dhaoine i gcásanna éagsúla.

Is ceist thábhachtach amháin cibé acu an bhfuil d’fhiachas faoi urrús nó nach bhfuil. Iasacht atá i bhfiachas faoi urrús ar a bhfuil fáil ar réadmhaoin nó earraí mar urrús i leith neamhíocaíochta. Is iad morgáistí na hiasachtaí is coitianta d’iasachtaí faoi urrús. Go ginearálta, bíonn fiachas ar nós iasachtaí bainc agus fiachas cárta creidmheasa gan urrús, ach má chuirtear iad in éineacht le do mhorgáiste, áfach, déantar iasachtaí faoi urrús díobh.

Is iad na meicníochtaí nua ná:

  • Fógra um Fhaoiseamh Fiachais (DRN) a cheadóidh díscríobh fiachais (fiachas gan urrús a bhíonn i gceist go ginearálta agus i gcásanna áirithe is fiachas faoi urrús a bhíonn i gceist), a mhéid le €20,000 a cheadú, faoi réir tréimhse mhaoirseachta 3 bliana
  • Socrú Réitigh Fiachais (DSA) do réiteach comhaontaithe fiachais gan urrús, gan teorainn ar bith i gceist, agus is gnách go mbíonn seo thar thréimhse 5 bliana
  • Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIA) le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais faoi urrús a mhéid le €3 milliún (ach is féidir an uasteorainn seo a mhéadú) agus fiachais gan urrús, gan teorainn ar bith i gceist, thar 6 bliana

Déantar cur síos níos sonraí ar na meicníochtaí seo thíos.

Ina theannta sin, thug an tAcht díscaoileadh uathoibríoch ó fhéimheacht isteach, faoi réir coinníollacha áirithe, i ndiaidh 3 bliana, seachas 12 bhliain roimh 3 Nollaig 2013.

Meicníochtaí faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta

Tá a rialacha agus a nósanna imeachta féin ag gach ceann de na meicníochtaí réitigh fiachais, ach tá na príomhrialacha a leanas i gceist le gach ceann díobh:

Teorainneacha ar úsáid

Ní fhéadfaidh tú bheith bainteach ach i gceann amháin de na meicníochtaí nua (DRN, DSA nó PIA) nó sa phróiseas féimheachta ag aon tráth amháin. Má úsáideann tú ceann amháin de na 4 phróiseas seo, is gnách go mbeidh ort fanacht roinnt blianta sula ndéanfaidh tú iarratas ar cheann eile.

Féadfaidh tú gach ceann de na meicníochtaí nua a úsáid ach uair amháin i do shaol. (Níl an teorainn chéanna i gceist ar fhéimheacht ach is annamh a tharlódh go mbeadh duine thíos le féimheacht faoi dhó.)

Fiachas a chruthú

Níor cheart duit stopadh ag íoc (nó gan dóthain a íoc) d’aon turas le do chuid creidiúnaithe fad atá na nósanna imeachta seo á mbunú, mar gheall go bhféadfadh go ndéanfaí iarratas neamh-incháilithe de d'iarratas dá dheasca.

Soláthar faisnéise

Beidh ort Ráiteas Forordaithe Airgeadais a chomhlíonadh, ina dtugtar faisnéis iomlán agus ionraic faoi do chuid cúinsí airgeadais. Beidh ort Dearbhú Reachtúil a shíniú ina leith seo. Ní mór duit gníomhú le hintinn mhaith agus comhoibriú go hiomlán leis an bpróiseas.

Beidh ort do thoiliú i scríbhinn a thabhairt go bhfaighfear rochtain ar roinnt sonraí pearsanta atá á gcoinneáil ag bainc agus ag institiúidí airgeadais eile ionas gur féidir do staid airgeadais a fhíorú. Beidh sé de chumhacht ag ranna agus gníomhaireachtaí an Rialtais faisnéis áirithe fút a scaoileadh.

Cláir phoiblí

Má úsáideann tú aon cheann de na meicníochtaí seo, foilseofar d’ainm agus do shonraí ar chlár a bhfuil rochtain ag an bpobal air. Ina theannta sin, cuirfear i dtaifead rath nó teip an phróisis.

Rialachán Dócmhainneachta an AE

Le héifeacht ón 9 Iúil 2014, rinne Rialachán (AE) Uimh. 663/2014 (pdf) athrú chun dáta ar na hIarscríbhinní leis an Rialachán Imeachtaí Dócmhainneachta (CE) Uimh. 1346/2000 (pdf), arb é is aidhm dó foirmiúlachtaí a rialaíonn aithint chómhalartach agus forfheidhmiú cómhalartach na mbreithiúnas i gcúrsaí dócmhainneachta trasteorann a shimpliú.

Ainmníonn an Rialachán Dócmhainneachta athraithe chun dáta DRN, DSA agus SDP mar imeachtaí dócmhainneachta a fhéadann leas a bhaint as aitheantas trasteorann. Fágann sé sin go mbeidh an chosaint chéanna ar chreidiúnaithe i bhformhór na dtíortha eile den AE is atá aige/aici in Éirinn ag féichiúnaí atá ag baint leas as DRN, DSA nó SDP, faoi réir agus de réir an Rialacháin Dócmhainneachta.

Léigh tuilleadh sa phreaseisiúint seo.

Fógraí um Fhaoiseamh Fiachais

Cuireann an Fógra um Fhaoiseamh Fiachais (DRN) faoiseamh fiachais ar fáil do dhaoine atá ar bheagán ioncam nó sócmhainní indiúscartha agus nach dócha go mbeidh siad in ann a bhfiachas a íoc sna 3 bliana amach romhainn. Má eisítear DRN duit, ceadóidh sé díscríobh do chuid fiachais cháilithigh a mhéid le €20,000, faoi réir tréimhse mhaoirseachta 3 bliana.

Le linn na tréimhse seo, ní bheidh do chreidiúnaithe in ann dul sa tóir ort chun íocaíocht a fháil, ach má thagann feabhas ar do chúinsí le linn na 3 bliana, b’fhéidir go mbeidh ort cuid de d’fhiachas a íoc dá réir. Ag deireadh na 3 bliana, díscríobhfar an fiachas go léir a chumhdaíonn an DRN, fiú murar éirigh leat aon rud a íoc orthu.

Conas a fhaigheann tú DRN?

Ní mór duit d'iarratas a dhéanamh trí Idirghabhálaí Faofa (AI) - féach Conas iarratas a dhéanamh thíos. Is é atá anseo ná duine nó aicme daoine atá údaraithe ag an ISI chun tacú le féichiúnaí iarratas ar Fhógra um Fhaoiseamh Fiachais a dhéanamh.

Is féidir leat níos mó a léamh inár gcáipéis ar Fhógraí um Fhaoiseamh Fiachais (DRNanna) agus i láithreán gréasáin Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann.

Socrú Réitigh Fiachais

Déanann Socrú Réitigh Fiachais (DSA) soláthar do réiteach comhaontaithe fiachais gan urrús le creidiúnaí amháin nó níos mó thar thréimhse 5 bliana, le síneadh féideartha comhaontaithe a fhad le 6 bliana. D’fhéadfá bheith in ann iarratas a dhéanamh ar DSA dá mbeifeá neamh-incháilithe chun Fógra um Fhaoiseamh Fiachais a fháil de dheasca do leibhéil ioncam, sócmhainní agus fiachais. Níor mhór go mbeifeá in ann roinnt aisíocaíochtaí a dhéanamh le do chreidiúnaithe mar chúiteamh ar lascaine ar d'fhiachas. Socrú deonach atá sa DSA agus beidh ort tacaíocht chreidiúnaithe a fháil a léiríonn ar a laghad 65% de d’fhiachas iomlán.

Ní mór duit d’iarratas a phróiseáil trí Chleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIP). Seo gairmí a bhain údarú agus clárú amach ó Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann chun DSAanna agus Socruithe um Dhócmhainneacht Phearsanta a fheidhmiú - féach Conas iarratas a dhéanamh thíos.

Nuair a thiocfaidh deireadh leis an tréimhse lenar comhaontaíodh, agus má d’fheidhmigh do DSA go rathúil, díscaoilfear thú ón bhfiachas a chumhdaigh sé.

Féadfaidh tú tuilleadh a léamh inár gcáipéis ar Shocraithe Réitigh Fiachais agus ar láithreán gréasáin Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann.

Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta

Déanann Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIA) soláthar do réiteach comhaontaithe fiachais a mhéid le huasteorainn €3 milliún (cé gur féidir an uasteorainn seo a mhéadú le toiliú gach creidiúnaí faoi urrús a fháil) agus a mhéid le suim gan teorainn d’fhiachas gan urrús. Beidh PIA ar bun ar feadh tréimhse 6 bliana, le síneadh féideartha comhaontaithe a fhad le 7 mbliana.

Oibríonn an PIA ar nós Socrú Réitigh Fiachais ar na bealaí a leanas:

  • Ní mór duit d’iarratas a dhéanamh trí Chleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIP) - féach Conas iarratas a dhéanamh thíos
  • Níor mhór go mbeifeá in ann roinnt aisíocaíochtaí a dhéanamh le do chreidiúnaithe mar chúiteamh ar lascaine ar d'fhiachas
  • Socrú deonach atá ann agus beidh ort tacaíocht chreidiúnaithe a fháil (creidiúnaithe faoi urrús agus gan urrús) a léiríonn ar a laghad 65% de d’fhiachas iomlán

Anuas air sin, ní mór go gcaithfidh breis agus 50% de do chuid creidiúnaithe faoi urrús agus 50% de do chuid creidiúnaithe gan urrús vóta ina fhabhar.

Nuair a thiocfaidh deireadh leis an tréimhse lenar comhaontaíodh, agus má d’fheidhmigh do PIA go rathúil, díscaoilfear thú ón bhfiachas a chumhdaigh sé ach ní dhíscaoilfear an fiachas faoi urrús ach amháin an méid a shonraítear sa PIA.

Is féidir leat níos mó a léamh inár gcáipéis ar Shocruithe um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIAanna) agus ar láithreán gréasáin Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann.

Achoimre ar mheicníochtaí

Socrú Saghas an fhiachais a chumhdaítear Luach Fad Cé air a dhéanfaidh mé iarratas?
Féimheacht roimhe seo Faoi urrús agus gan urrús Ar a laghad €1,900 (creidiúnaí anhain) nó €1,300 (comhchreidiúnaithe) 12 bhliain An Ard-Chúirt (dearbhú deonach nó d'fhéadfadh creidiúnaithe achainí a dhéanamh)
Fógraí um Fhaoiseamh Fiachais (DRN) Gan urrús (agus faoi urrús i gcásanna áirithe) A mhéid le €20,000 3 bliana Idirghabhálaí Faofa (AI)
Socrú Réitigh Fiachais (DSA) Gan urrús Teorainn ar bith 5 bliana (+1) Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIP)
Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIA) Faoi urrús agus gan urrús Teorainn ar bith ar fhiachas gan urrús

A mhéid le €3 milliún ar fhiachas faoi urrús (cé gur féidir an uasteorainn a mhéadú má chomhaontaítear)

6 bliana (+1) Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIP)
Féimheacht ó 3 Nollaig 2013 Faoi urrús agus gan urrús €20,000 3 bliana An Ard-Chúirt (dearbhú deonach nó d'fhéadfadh creidiúnaithe achainí a dhéanamh)

Nóta: Ní féidir leat iarratas a dhéanamh leat féin ar DRN, DSA nó PIA. Ní mór duit d’iarratas a dhéanamh trí Idirghabhálaí Faofa (ar DRN) nó trí Chleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (le haghaidh DSA nó PIA).

Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann

Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (SDÉ) freagrach as gach ábhar lena mbaineann dócmhainneacht phearsanta. I measc na feidhme atá aici tá an méid a leanas:

  • Iarratais a dheimhniú le haghaidh Fógraí um Fhaoiseamh Fiachais
  • Iarratais a dheimhniú le haghaidh Socrú Réitigh Fiachais agus Socruithe um Dhócmhainneacht Phearsanta
  • Treoirlínte a fhorbairt do nósanna imeachta dócmhainneachta
  • Cláir a choimeád
  • Idirghabhálaithe Faofa (AIanna) a údarú
  • Cleachtóirí um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIPanna) a údarú agus a rialú
  • Monatóireacht a dhéanamh ar fheidhmiú na socruithe

Tá Oifig an tSannaí Oifigiúil i bhFéimheacht aistrithe go dtí an tSeirbhís Dócmhainneachta anois. Riarann an oifig seo eastát an fhéimhigh tar éis don Ardchúirt Ordú Féimheachta a dhéanamh.

Conas iarratas a dhéanamh

I gcás Fógra um Fhaoiseamh Fiachais, ní mór d’iarratas a dhéanamh trí Idirghabhálaí Faofa (AI). Is féidir AI a roghnú ó Chlár na nIdirghabhálaithe Faofa a fhoilsíonn an SDÉ é. Go dtí seo, tá 40 Seirbhís Bhuiséadta agus Chomhairle Airgid (MABS) údaraithe mar AIanna. Cuireann líne chabhrach MABS seirbhís seiceála ar fáil chun a sheiceáil an líonann tú na critéir cháilitheachta le haghaidh DRN nó nach gcomhlíonann.

Sula ndéanann tú teagmháil le líne chabhrach MABS le haghaidh na seirbhíse seiceála seo, caithfidh tú an fhaisnéis ábhartha ar fad faoi d’fhiacha, do shócmhainní, d’ioncam agus do thosca a chur le chéile. Líne chabhrach MABS: 0761 07 2000, Luan go hAoine, 9 rn go 8 in.

Tá tuilleadh eolais ar láithreán MABS.

I gcás Socrú Réitigh Fiachais nó Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta, ní mór duit iarratas a dhéanamh trí Chleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIP). Is féidir PIP a roghnú ón gClár atá foilsithe ag an SDÉ.

Ta fáil ar bhreis faisnéise ó líne chabhrach an SDÉ, 0761 06 4200 (Luan go hAoine, 9 rn go 6 in) agus ar a láithreán gréasáin, isi.gov.ie.

Page edited: 23 September 2014