Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann

Réamhrá

Bunaíodh Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (SDÉ) faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012, a thug isteach trí nós imeachta nua réitigh fiachais agus a laghdaigh téarma na féimheachta go dtí trí bliana. Leasaíodh an tAcht roinnt uaireanta agus d’ullmhaigh an Coimisiún um Athchóiriú an Dlí leagan comhdhlúite (pdf).

I measc na feidhme atá aici tá an méid a leanas:

  • Nósanna imeachta nua réitigh fiachais a riar
  • Idirghabhálaithe Faofa (IFanna) a údarú
  • Cleachtóirí um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDPanna) a údarú agus a rialú
  • Treoirlínte a fhorbairt
  • Faisnéis a chur ar fáil
  • Soláthar oideachais agus oiliúna a shocrú
  • Monatóireacht a dhéanamh ar fheidhmiú na nósanna imeachta nua
  • Cur le forbairt beartas

Anuas air sin, tá Oifig an tSannaí Oifigiúil i bhFéimheacht comhnasctha sa tSeirbhís Dócmhainneachta anois. Roimhe seo, bhí Oifig an tSannaí Oifigiúil bunaithe sa tSeirbhís Chúirteanna. Is é is an Sannaí Oifigiúil ann ná oifigeach reachtúil neamhspleách a riarann eastát an fhéimhigh (trí Rannóg Féimheachta Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI)) agus tá sé freagrach don Ard-Chúirt.

Faigh tuilleadh eolais inár gcáipéis ar fhéimheacht.

Nósanna imeachta réitigh fiachais

Tá feidhm lárnach ag an tSeirbhís Dócmhainneachta maidir leis na trí mheicníocht réitigh fiachais a riar – Fógraí um Fhaoiseamh Fiachais (DRNanna), Socruithe Réitigh Fiachais (DSAanna) agus Socruithe Dócmhainneachta Pearsanta (SDPanna), agus i monatóireacht a dhéanamh ar a bhfeidhmiú. Imríonn sí ról tábhachtach freisin i nósanna imeachta féimheachta a riar.

Fógraí um Fhaoiseamh Fiachais (DRNanna)

Tá baint níos dírí ag an SDÉ le cur i bhfeidhm DRNanna ná mar a bheidh acu le DSAanna nó SDPanna.

Nuair a bheidh féichiúnaí agus a nIdirghabhálaí Faofa (IF) tar éis díshíniú ar iarratas ar DRN, déanfar é a aistriú chuig an SDÉ lena sheiceáil agus lena fhíordheimhniú. Ansin is féidir leis an SDÉ iarraidh ar bhreis faisnéise ón IF agus is féidir leo fiosrú a dhéanamh ar chuntais bhainc an fhéichiúnaí agus ar aon ábhar eile a mheasann siad a bhaineann le hábhar maidir leis an iarratas a fhíordheimhniú. Is féidir leis an SDÉ iarraidh ar fhaisnéis faoi chúinsí airgeadais an fhéichiúnaí ó ranna Rialtais, ó na Coimisinéirí Ioncaim agus ó chomhlachtaí Stáit eile.

Nuair a bheidh an SDÉ sásta go bhfuil an t-iarratas in ord, eiseoidh siad deimhniú ina leith sin agus cuirfidh siad an Chúirt Chuarda ar an eolas. Má tá an chúirt sásta, chomh maith, eiseoidh siad Fógra um Fhaoiseamh Fiachais agus cuirfidh siad an tSeirbhís Dócmhainneachta ar an eolas. Cuirfidh SDÉ an IF, an féichiúnaí agus an creidiúnaí/na creidiúnaithe ábhartha ar an eolas ansin.

Nuair a bheidh an DRN eisithe, foilseoidh an SDÉ a sonraí ar Chlár Fógraí um Fhaoiseamh Fiachais, a mbeidh rochtain ag an bpobal orthu. Ansin glacfaidh an tSeirbhís Dócmhainneachta freagracht as riar an DRN ar feadh tréimhse mhaoirseachta 3 bliana. Féadtar a áireamh leis seo aon íocaíochtaí a láimhseáil is féidir leis an bhféichiúnaí a dhéanamh; aon cheisteanna a fhiosrú a mheasann siad a bhaineann leis an DRN; iarratas a dhéanamh ar an gCúirt Chuarda ar éagsúlú nó foirceannadh an DRN; aon leasuithe a chlárú; foirceannadh an DRN a chlárú.

Nuair a bheidh deireadh curtha leis an DRN, bainfidh an SDÉ an fhaisnéis uile faoi do DRN ón gClár poiblí agus eiseoidh siad Deimhniú um Fhaoiseamh Fiachais duit, a dheimhníonn gur díscaoileadh thú ón bhfiachas ábhartha. Ina theannta sin, scríobhfaidh an SDÉ chuig na creidiúnaithe go léir lena mbaineann, le hinsint dóibh gur baineadh an Fógra um Fhaoiseamh Fiachais ón gClár.

Is féidir leat níos mó a léamh inár gcáipéis ar Fhógraí um Fhaoiseamh Fiachais agus i bhfaisnéis an SDÉ ar DRNanna.

DSAanna agus SDPanna

Déanann an SDÉ iarratais ar dheimhnithe cosanta a sheiceáil agus a fhíordheimhniú. (Is réamhriachtanais é deimhniú cosanta do DSA nó do SDP. Fad a bheidh sé i bhfeidhm, cosnóidh sé an féichiúnaí ó thosú nó leanúint roinnt imeachtaí áirithe forfheidhmithe nó gníomhartha eile.) Nuair a bheidh tú sásta leis an iarratas, aistreoidh an SDÉ é chuig an gCúirt Chuarda. Déanfaidh an Chúirt athbhreithniú ar an iarratas agus, má tá siad sásta, eiseoidh siad deimhniú cosanta.

Nuair a eisíonn an Chúirt deimhniú cosanta, cláróidh an SDÉ é agus cuirfidh siad an Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP) ar an eolas faoi. Cuireann an CDP an féichiúnaí agus na creidiúnaithe lena mbaineann ar an eolas. Ansin oibreoidh an CDP leis an bhféichiúnaí chun togra a ullmhú do na creidiúnaithe. Má ghlactar leis an togra seo, cuirfidh an CDP an SDÉ ar an eolas. Cuirfidh an SDÉ an Chúirt ar an eolas. Má fhaomhann an Chúirt an DSA nó an SDP, cláróidh an SDÉ é sin.

Ina dhiaidh seo, láimhseálfaidh an CDP riar laethúil an DSA nó an SDP. Ní bheidh i gceist le feidhm an SDÉ ach aon éagsúlachtaí sa chomhaontú, teip ar an gcomhaontú nó críochnú rathúil an chomhaontaithe a chlárú.

Is féidir leat níos mó a léamh inár gcáipéis ar Shocruithe Dócmhainneachta Pearsanta (SDPanna) agus i bhfaisnéis an SDÉ ar DSAanna agus ar SDPanna.

Féimheacht

Mar a luaitear thuas, imríonn an ISI ról tábhachtach i bhféimheacht a riar. Leagtar an nós imeachta amach sa Treoir don Fhéichiúnaí maidir le Féimheacht (pdf) a d’fhoilsigh an ISI.

Achoimre

Liostaítear sa tábla a leanas cuid de na príomhghníomhartha faoi na socruithe a tugadh isteach faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta agus cén comhlacht nó duine aonair atá freagrach astu.

Cé a thugann faoin ngníomh le haghaidh gach nós imeachta?
Gníomh DRN DSA SDP
An t-iarratas/togra a réiteach leis an bhféichiúnaí Idirghabhálaí Faofa (IF) Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP) Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP)
Iarratas a fhíordheimhniú Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (SDÉ) SDÉ SDÉ
Deimhniú cosanta a chlárú i ndiaidh faomhadh Cúirte n/b SDÉ SDÉ
DRN a eisiúint Breithiúna speisialta na Cúirte Cuarda n/b n/b
Athbhreithniú a dhéanamh ar thogra an DSA/SDP agus é a fhaomhadh nó a dhiúltú: mura bhfuil na dliteanais ar an iomlán os cionn €2,500,000 n/b Breithiúna speisialta na Cúirte Cuarda Breithiúna speisialta na Cúirte Cuarda
Athbhreithniú a dhéanamh ar thogra an DSA/SDP agus é a fhaomhadh nó a dhiúltú: má tá na dliteanais ar an iomlán os cionn €2,500,000 n/b An Ard-Chúirt An Ard-Chúirt
DRN/DSA/SDP a chlárú SDÉ SDÉ SDÉ
Téarmaí an DRN/DSA/SDP a riar nuair a bheidh siad i bhfeidhm SDÉ Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP) Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP)
Monatóireacht a dhéanamh ar oibriú DRN/DSA/SDP SDÉ Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP) Cleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDP)

Tá an córas uathoibrithe a mhéid is féidir agus tá dlúthnasc idir an córas agus an tSeirbhís Chúirteanna.

Gníomhaíochtaí forbartha agus tacaíochta

Idirghabhálaithe Faofa (IFanna) a údarú

Tá Idirghabhálaithe Faofa freagrach as cabhrú le féichiúnaithe an t-iarratas a réiteach ar DRN. Déanann an SDÉ daoine ag a bhfuil na cáilíochtaí cearta a údarú chun gníomhú mar IFanna. Údaraíodh roinnt Seirbhísí Buiséadta agus Chomhairle Airgid (SBCAnna) mar Idirghabhálaithe Faofa - féach Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas thíos.

Cleachtóirí um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDPanna) a údarú agus a rialú

Údaraíonn agus rialaíonn an tSeirbhís Dócmhainneachta Cleachtóirí um Dhócmhainneacht Phearsanta (CDPanna) atá freagrach as cabhrú le daoine iarratas a dhéanamh ar dheimhnithe cosanta agus tograí a réiteach ar DSA nó SDP. Ina theannta sin, tá CDPanna freagrach as cruinnithe creidiúnaithe a thionól agus as na híocaíochtaí agus socruithe eile lenar comhaontaíodh a riar mar chuid den DSA nó SDP.

I measc fheidhm an SDÉ, tá an méid a leanas:

  • Critéir incháilithe a shocrú le haghaidh CDPanna
  • Athbhreithniú agus cinneadh a dhéanamh ar iarratais ó dhaoine ar mian leo cleachtadh
  • Údaruithe a eisiúint agus CDPanna a chlárú
  • CDPanna aonair a imscrúdú
  • Gearáin a fhiosrú
  • Athbhreithniú a dhéanamh ar údaruithe

Tá rialacháin déanta ag an SDÉ chun ábhair éagsúla i leith CDPanna a rialú agus tá clár na CDPanna foilsithe.

Treoirlínte a fhorbairt

Príomhchritéar chun DRN a fháil is ea gur fágadh ioncam indiúscartha míosúil nach mó €60 ag an duine tar éis costais réasúnta mhaireachtála.

Réitigh an SDÉ treoirlínte sonracha ar céard atá i gcostais réasúnta mhaireachtála, amhail a cheanglaítear faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta. Déanfar athbhreithniú orthu gach bliain.

Nuair atá an SDÉ i mbun na treoirlínte ar chostais réasúnta mhaireachtála a réitiú, ceanglaíonn an tAcht ar an SDÉ comhairle fhairsing a fháil maidir leis an méid a leanas:

  • Bearta agus táscairí na bochtaineachta amhail a leagtar amach i bhfoilseacháin bheartas Rialtas ar an mbochtaineacht agus ar chuimsiú sóisialta
  • Staitisticí agus suirbhéanna oifigiúla arna bhfoilsiú ag an bPríomh-Oifig Staidrimh, lena mbaineann ioncam agus caiteachas teaghlaigh
  • Praghasinnéacs tomhaltóirí nó innéacsanna dá samhail sin
  • Difríochtaí ar mhéid agus comhdhéanamh teaghlach, agus riachtanais dhifreálacha daoine, agus aird ar aois, sláinte agus cibé acu an bhfuil siad nó nach bhfuil siad faoi mhíchumas fisiciúil, braite, meabhairshláinte nó intleachtúil
  • An gá le cuimsiú sóisialta féichiúnaithe agus a gcleithiúnaithe a éascú, mar aon lena rannpháirtíocht i ngníomhaíocht gheilleagrach
  • Pé faisnéis eile a mheasann an SDÉ is cuí

Prótacail a fhorbairt

Bhunaigh an ISI Grúpa Stiúrtha um Prótacail Réitigh Fiachais go luath in 2014 chun forbairt a dhéanamh ar Phrótacail a mbainfidh Cleachtóirí um Dhócmhainneacht Phearsanta úsáid astu agus tograí furasta á déanamh acu do chreidiúnaithe le haghaidh DSA nó SDP. Tugadh an prótacal le haghaidh SDPanna chun críche i mí Iúil 2014 agus táthar ag súil le prótacal cosúil le haghaidh PIAnna faoi dheireadh na bliana 2014. Léigh tuilleadh sa phreaseisiúint seo.

Gnéithe breise na feidhme

Cuireann an SDÉ láithreán gréasáin faisnéise agus líne ghutháin faisnéise ar fáil – féach ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas’ thíos. Tá faisnéis shonrach foilsithe faoi na 3 nós imeachta réitigh fiachais, in bhfuil cáipéisíocht shamplach chun cabhrú le hiarratais a réiteach.

Féadfaidh an SDÉ soláthar oideachais agus oiliúna a shocrú d’IFanna, do CDPanna agus do dhaoine eile a mbainfeadh siad leo in am trátha.

Tá sé ceangailte ar an SDÉ, chomh maith, monatóireacht a dhéanamh ar oibriú na nósanna imeachta nua; páirt a ghacadh in athbhreithniú a dhéanamh ar an reachtaíocht; comhairle a chur ar an Aire agus cur le forbairt beartas poiblí ar dhócmhainneacht phearsanta, ar leibhéal náisiúnta agus AE.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Ní mór d’iarratas ar Shocrú Réitigh Fiachais nó ar Shocrú um Dhócmhainneacht Phearsanta a dhéanamh trí Chleachtóir um Dhócmhainneacht Phearsanta (PIP). Is féidir leat PIP a roghnú ón gClár a bhfoilsíonn an ISI é.

Ní mór d’iarratas ar Fhógra um Fhaoiseamh Fiachais a dhéanamh trí Idirghabhálaí Faofa (AI). Is féidir leat AI a roghnú ó Chlár na nIdirghabhálaithe Faofa a bhfoilsíonn an ISI é. Údaraíodh roinnt Seirbhísí Buiséadta agus Chomhairle Airgid (SBCAnna) mar Idirghabhálaithe Faofa.

Tá tuilleadh eolais le fáil ó líne faisnéise an SDÉ, 0761 06 4200 – ó Luan go hAoine idir 9am agus 6pm agus ar láithreán gréasáin an SDÉ, isi.gov.ie.

Page edited: 26 September 2014