Rátálacha creidmheasa

Réamhrá

Go ginearálta, seolann bainc agus iasachtóirí eile faisnéis faoi iasachtaithe chuig bunachar sonraí lárnach atá á oibriú ag gníomhaireacht teistiméireachta creidmheasa nó clár creidmheasa. Áirítear leis an bhfaisnéis seo na comhaontuithe creidmheasa a rinne tú agus do stair maidir le hiad a íoc. Úsáidtear iad chun rátáil chreidmheasascór creidmheasa a chruthú, a thugann le fios cibé acu an bhfuil do thaifead aisíocaíochta creidmheasa go maith nó go holc.

Tá fáil ag iasachtóirí ar an mbunachar sonraí chun dul i gcomhairle féachaint ar theip ar iasachtaithe féideartha riamh iasachtaí a íoc. Is í aidhm an chórais cabhrú le hiasachtóirí rochtain a fháil ar chumas iasachtaithe aon fhiachas amach anseo a aisíoc.

An tAcht um Thuairisciú Creidmheasa 2013

Tháinig an tAcht um Thuairisciú Creidmheasa 2013 i bhfeidhm ar 27 Eanáir 2014. Forálann sé do bhunú agus oibriú córas Clár Lárnach Creidmheasa (CLC) reachtúil. Ceanglófar ar sholáthróirí creidmheasa chun réimse cuimsitheach d’fhaisnéis chreidmheasa a thuairisciú. Ina theannta sin, beidh dualgas orthu seiceáil leis an gClár i dtaobh gach iarratais ar chreidmheas os cionn luach €2,000. Beidh tomhaltóirí i dteideal cóip amháin saor in aisce a fháil dá dtaifead gach 12 mhí. Is féidir níos mó a léamh faoin Acht sa phreaseisiúint seo.

Cuirfidh Banc Ceannais na hÉireann an Clár Lárnach Creidmheasa ar bun agus oibreoidh an Banc é freisin. Tá rialacháin foilsithe ag an mBanc chun oibriú an Chláir a rialú. Is cosúil go dtosóidh an Clár ar thuairiscí creidmheasa a sholáthar tar éis mí na Nollag 2017.

Gníomhaíochtaí teistiméireachta creidmheasa

Bailíonn gníomhaireachtaí teistiméireachta creidmheasa faisnéis dhiúltach agus dhearfach araon faoi thomhaltóirí. Is ionann faisnéis dhiúltach agus faisnéis faoi aon teip ar aisíocaíochtaí creidmheasa, ar nós riaráistí, íocaíochtaí caillte agus féimheacht. Is ionann faisnéis dhearfach agus faisnéis a bhaineann le do staid fhoriomlán airgeadais, ar nós do theorainn rótharraingte, an teorainn ar do chárta creidmheasa agus taifid ar d’aisíocaíochtaí.

Is iad an phríomhghníomhaireacht teistiméireachta creidmheasa do dhaoine aonair in Éirinn Biúró Creidmheasa na hÉireann (ICB) ach tá roinnt gníomhaireachtaí eile ann, a dhéileálann go príomha le gnólachtaí.

Bailíonn an BCÉ bunachar sonraí príobháideach faisnéise a sholáthraíonn a gcomhaltaí, arb iad na príomhinstitiúidí airgeadais, lena n-áirítear roinnt comhair chreidmheasa. Tá údaráis áitiúla ina gcomhaltaí chomh maith. Ní féidir le cuideachtaí fóntais nó asraonta miondíola bheith ina gcomhaltaí. Áirítear leis an mbunachar sonraí faisnéis ar réimse fairsing iasachtaí, lena n-áirítear iasachtaí pearsanta, morgáistí agus iasachtaí cárta creidmheasa. Níl an fhaisnéis ar fáil ach do chomhaltaí an BCÉ (agus, dar ndóigh, duit féin).

Ní dhéanann an BCÉ cinneadh ar cibé acu an dtabharfar nó nach dtabharfar iasacht duit. Úsáideann institiúidí airgeadais an fhaisnéis atá á coimeád ag an BCÉ nuair a bhíonn cinneadh á dhéanamh faoi cibé acu iasacht a thabhairt duit nó a mhalairt.

Is gnách go ndéanann gníomhaireachtaí idirnáisiúnta rátála creidmheasa (mar shampla, Moody’s, Fitch’s, Standard agus Poor’s) measúnú ar fhiachas gnó agus is beag a bhaineann siad le tomhaltóirí.

Faisnéis fút féin

Ní choimeádfaidh bunachar sonraí Bhiúró Creidmheasa na hÉireann faisnéis fút ach má bhí iasacht ghníomhach agat le 5 bliana anuas agus má sholáthair d’iasachtóir faisnéis don BCÉ. Coimeádtar an fhaisnéis i dtuairisc aonair chreidmheasa. Áirítear leí:

  • D’ainm, dáta breithe, seoladh/seoltaí a d’úsáid tú maidir le hidirbhearta airgeadais
  • Ainmneacha iasachtóirí agus uimhreacha cuntais iasachtaí atá agat faoi láthair, nó a bhí gníomhach le 5 bliana anuas
  • Aisíocaíochtaí a rinneadh nó a cailleadh in aghaidh na míosa ar gach iasacht
  • Aon teip ar aon iasacht a ghlanadh
  • Iasachtaí a réitíodh ar mhéid níos lú ná a bhí le híoc agat, agus
  • Caingne dlí a ghlac d’iasachtóir i do leith

Cuireann an córas i dtaifead nuair a chuaigh tú i gcomhairle leis, ionas gur féidir leat a dheimhniú má tharla seo i do chás. Ceanglaítear ar gach institiúid airgeadais atá mar chomhalta an BCÉ chun sonraí faoi aon ghníomhaireacht teistiméireachta creidmheasa a sholáthar duit a úsáideadh agus measúnú á dhéanamh ar d’iarratas ar iasacht.

Féadfaidh gníomhaireachtaí creidmheasa liostaí breithiúnas a fhoilsiú a cláraíodh i Lár-Oifig na hArd-Chúirte (mar shampla, foilsítear na liostaí siúd in Stubbs Gazette agus i roinnt nuachtán). Is ionann seo agus faisnéis phoiblí. Níl aon smacht agat ar a fhoilsiú ná ar an úsáid a bhaintear as.

Achoimre ar do stádas creidmheasa

Teicníc atá i scóráil creidmheasa a dhéanann achoimriú ar do stádas creidmheasa ag pointe áirithe ama. Ríomhfaidh an BCÉ Scór Biúró Creidmheasa (SBC) bunaithe ar do thuairisc chreidmheasa má iarrann iasachtóir air (ach amháin más comhalta BCÉ an t-iasachtóir).

Má tá dea-thaifead agat maidir le hiasachtaí a aisíoc, tugtar ardscór duit. Tugtar ísealscór duit má tá drochthaifead aisíocaíochta agat. Is é an t-aon bhealach chun feabhas a chur ar do scór creidmheasa do thaifead aisíocaíochta a fheabhsú.

Ábhair dhlíthiúla

Toiliú

Tá do thoiliú ag teastáil chun faisnéis faoi do stair chreidmheasa a thabhairt do Bhiúró Creidmheasa na hÉireann. Mar sin féin, tarlaíonn sé, corruair, go mbíonn an toiliú sin mar chuid lárnach do de chomhaontú creidmheasa, mar sin, tharlódh nár thug tú faoi deara gur thug tú toiliú.

Tá na gnáthchearta agat faoin reachtaíocht um chosaint sonraí (pdf) chun rochtain a fháil ar na taifid atá á gcoimeád ag gníomhaireachtaí creidmheasa fút agus go gceartaítear aon fhaisnéis mhícheart. Is féidir leat iarraidh ar an ngníomhaireacht cóip den fhaisnéis phearsanta atá á coimeád acu fút a thabhairt duit. Má tá sí míchruinn, féadfaidh tú iarraidh ar an ngíomhaireacht í a cheartú. Mura bhfuil tú sásta leis an mbealach a chaitheann an ghníomhaireacht leat, is féidir leat achomharc a dhéanamh leis an gCoimisinéir Cosanta Sonraí.

Ceanglas chun dul i gcomhairle faisnéise ar bhunachair shonraí

Forálann Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Comhaontuithe maidir le Creidmheas do Thomhaltóra), 2010 (IR 281/2010) go gceanglaítear ar chreidiúnaithe, sula gcomhaontaíonn siad chun iasacht a thabhairt duit, measúnú a dhéanamh ar d'acmhainneacht chreidmheasa, bunaithe ar fhaisnéis leordhóthanach a fuarthas uait agus, sa chás gur cuí, ó bhunachar sonraí den fhaisnéis sin. Forálann siad chomh maith, má dhiúltaítear creidmheas a thabhairt duit mar gheall ar an bhfaisnéis a fuarthas ar bhunachar sonraí, ní mór don chreidiúnaí é seo a insint duit láithreach agus sonraí maidir leis an mbunachar sonraí a úsáideadh a thabhairt duit. Baineann an reachtaíocht seo le comhaontuithe pearsanta creidmheasa do thomhaltóirí ar shuimeanna idir €200 agus €75,000 agus ní bhaineann sé le morgáistí.

Rialú gníomhaireachtaí creidmheasa

Faoi láthair, níl na gníomhaireachtaí seo á rialú. Ach is ann do thogra AE chun gníomhaireachtaí rátála creidmheasa a rialú.

Cóip de do thaifead creidmheasa a fháil

Féadfaidh tú cóip de do thaifead creidmheasa a fháil trí iarratas a dhéanamh ar líne le Biúró Creidmheasa na hÉireann agus trí €6 a íoc. Ar mhaithe le húdair shlándála, déanfar é a sheoladh sa phost chugat. Ní dhéanfar é a sheoladh chugat ar ríomhphost.

Mar mhalairt air sin, féadfaidh tú Foirm Fiosrúcháin Phearsanta (pdf) a íoslódáil nó iarraidh ar fhoirm iarratais. Seol an fhoirm chomhlánaithe iarratais le híocaíocht €6 chuig an seoladh thíos.

Ní féidir ach cuardach amháin a dhéanamh in aghaidh an iarratais, agus glacann sé thart ar 3 nó 4 lá ar an BCÉ chun gach ceann a phróiseáil.

Taispeánfaidh an tuairisc a eisíonn an BCÉ uimhir uathúil thagartha. Is féidir leat teagmháil a dhéanamh leis an BCÉ, ansin, chun do thuairisc a phlé, agus an uimhir uathúil seo a lua. Ní féidir leat do thaifead creidmheasa a phlé leis an BCÉ ar an nguthán go dtí go bhfuil an tuairisc faighte agat.

Más mian leat go leasófar faisnéis mhíchruinn atá ar do thaifead creidmheasa, déan teagmháil le d'iasachtóir agus iarr orthu an t-eolas cruinn a sheoladh chuig BCÉ. Ní féidir le BCÉ an taifead a athrú ach amháin tar éis dóibh iarratas a fháil ó iasachtóir.

D’fhoilsigh an BCÉ tuilleadh faisnéise faoi rátálacha creidmheasa.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Biúró Creidmheasa na hÉireann

Teach ICB
Newstead
Bóthar Chluain Sceach
Baile Átha Cliath 14

Teil:(01) 260 0388
Facs:(01) 260 0390
Láithreán Gréasáin: http://www.icb.ie

Page edited: 5 October 2016