Cé na daoine gur féidir iallach a chur orthu a bheith ina bhfinnéithe?

Rialacha

An Cúisí

Ní féidir iallach a chur ar an gcúisí fianaise chosanta a thabhairt ar a s(h)on féin. Má dhéanann cúisí cinneadh gan fianaise a thabhairt sa chás ní féidir leis na cúisitheoirí é sin a rá leis an ngiúiré.

Má roghnaíonn an cúisí fianaise a thabhairt sa triail, is féidir ansin leis na cúisitheoirí cros-cheistiú a chur air/uirthi agus ní féidir leis/léi diúltú aon cheisteanna a fhreagairt ar fhaitíos go mbeadh sé/sí dhá f(h)éinchiontú. Ach, ní féidir leis na cúisitheoirí aon cheisteanna a chur ar an gcúisí a bhaineann lena d(h)roch cháil san am atá caite ach amháin sa chás go bhfuil

• fianaise tugtha aige/aici a bhaineann lena d(h)ea-cháil féin nó
• cáil aon fhinné a bhaineann leis na cúisitheoirí ceistnithe aige/aici nó
• fianaise tugtha ar mhaithe lena c(h)osaint féin i gcoinne comh-chúisí.

Céile an chúisí

Tá céile an chúisí inniúil le fianaise a thabhairt ar son na gcosantóirí nó na gcúisitheoirí (ach amháin sa chás gur comh-chúisí é/í an céile). Ach, d'fhéadfadh sé go mbeadh iallach curtha air/uirthi fianaise a thabhairt ar son na gcúisitheoirí sa chás amháin:

• go mbaineann an choir le foréigean i gcoinne an chéile, linbh an chéile nó duine eile atá faoi sheacht mbliana déag d’aois
• gur coir ghnéis atá i gceist i gcoinne linbh an chéile nó i gcoinne duine atá faoi sheacht mbliana déag d'aois
• go bhfuil iarracht i gceist ceachtar den dá choir thuasluaite a dhéanamh nó comhcheilg a imirt, cabhrú agus neartú, comhairle a chur ar dhuine, soláthar a dhéanamh nó duine a spreagadh i dtaobh na gcoireanna sin.

Iarchéilí an chúisí

Áirítear mar iarchéilí duine a bhfuil ordú colscartha nó scaradh dlíthiúil nó comhaontú scartha aige leis an gcúisí. Tá iarchéile inniúil le fianaise a thabhairt agus d'fhéadfaí iallach a chur air/uirthi fianaise a thabhairt ar son na gcosantóirí nó na gcúisitheoirí.

Ach, ní féidir iallach ar chur ar iarchéile fianaise a thabhairt i gcoinne an chúisí a bhaineann le coireanna a rinneadh nuair a bhí an pósadh bailí ach amháin sa chás:

• go mbaineann an choir le foréigean i gcoinne an chéile, linbh an chéile nó duine eile atá faoi sheacht mbliana déag d'aois
• gur coir ghnéis atá i gceist i gcoinne linbh an chéile nó i gcoinne duine atá faoi sheacht mbliana déag d'aois

go bhfuil iarracht i gceist ceachtar den dá choir thuasluaite a dhéanamh nó comhcheilg a imirt, cabhrú agus neartú, comhairle a chur ar dhuine, soláthar a dhéanamh nó duine a spreagadh i dtaobh na gcoireanna sin.

Foireann Taidhleoireachta

Tá oifigigh thaidhleoireachta inniúil agus is féidir leo fianaise a thabhairt, ach níl aon iallach orthu fianaise a thabhairt mar fhinnéithe in imeachtaí coiriúla ná sibhialta. Mar sin ní féidir iallach a chur orthu fianaise a thabhairt in aon chás.