Cúiteamh agus íospartaigh

Rataí

Cé Mhéid Cúitimh a Thabharfar?

Íocann an scéim seo as costais agus billí amháin a thit ar dhuine. Níl aon chúiteamh ar fáil as pian ná fulaingt.

Nuair atá cinneadh le déanamh faoi mhéid an chúitimh, cuirfidh an binse san áireamh aon íocaíochtaí leasa shóisialaigh, tuarastal nó pá a fuair an t-éilitheoir agus é/í as láthair ón obair de bharr tinnis. Cuirfidh an binse san áireamh freisin aon chúiteamh a d'íoc an t-ionsaitheoir nó a íocadh ar son an ionsaitheora.

Is féidir leis an mbinse an cúiteamh a ísliú nó gan aon chúiteamh a íoc in aon chor má shochraíonn sé go raibh baint ag an éilitheoir leis an eachtra nó gurb é/í ba chiontach as, mar shampla má spreag sé/sí an t-ionsaí.

Is féidir freisin méid an chúitimh a ísliú de bharr iompair, tréithe nó saol an éilitheora. Má bhí an t-éilitheoir cúisithe cheana le coireanna coiriúla is féidir é sin a chur san áireamh.

Tá cúig chineál cásanna ann.

Gortuithe Pearsanta le Tionchair Ghearrthéarmacha

Íocfar an duine as an ioncam a chaill sé/sí (mar gheall ar an am saor ón obair a thóg sé/sí), costais leighis a d'íoc sé/sí (costais fhiaclóra san áireamh), costais réasúnta taistil (mar shampla taisteal chuig agus ón dochtúir), cógas leighis agus speaclaí.

Gortuithe Pearsanta le Tionchair Fhadthéarmacha

Íocfar an duine as an ioncam measta a chaillfidh sé/sí amach anseo (an méid ioncaim a bheadh aige/aici dá mbeadh sé/sí in ann coinneáil air/uirthi ag obair), as na costais leighis mheasta a thitfidh air/uirthi, as na costais mheasta a thitfidh air/uirthi de bharr míchumais (e.g., cúram amach anseo nó trealamh speisialta) agus as an ioncam measta go bhféadfadh duine a bheith aige/aici amach anseo.

Bás an Íobartaigh de bharr Gortaithe Choiriúil

Íocfar an teaghlach as aon ioncam agus costais a bhí ag dul chuig an duine a maraíodh roimh a b(h)ás, as cailliúintí tacaíochta nó cothabhála ar son aon chleithiúnach a bhí ag an íobartach, as costais a bhaineann le sochraid agus leis an duine a chur, chomh maith le híocaíocht ar son struis ar bhaill den theaghlach gar.

Bás an Íobartaigh nach raibh Gortú Coiriúil ag Baint leis

Má cailleadh an t-íobartach de bharr cúiseanna nach mbaineann leis an ngortú coiriúil ní bheidh aon chúiteamh le n-íoc leis an teaghlach ach amháin sa chás go measann an binse go mbeadh sé seo crua ar chleithiúnaigh an íobartaigh.

Maoin Goidthe nó Damáiste a bheith déanta dó

Níl aon chúiteamh faoin scéim seo ar fáil do mhaoin a goideadh nó ar déanadh damáiste dó, ach amháin i gcás rudaí a bhfuil gá leighis ag baint leo ar nós speaclaí agus géaga bréige.

Cén Chaoi a nDéantar Cúiteamh a Íoc?

Go hiondúil íoctar an t-airgead in aon sciar amháin. Ach, tá eisceachtaí ann:

• Is féidir le binse íocaíocht amháin a dhéanamh agus an íocaíocht dheireanach a chur ar athló go dtí go bhfuil sé soiléar cén tionchar fadthéarmach a bheidh ag an ngortú.
• Má tá an t-íobartach faoi 18 is féidir leis an mbinse cinneadh a dhéanamh an t-airgead a infheistiú go mbeidh an duine sin fásta.
• Muna bhfuil an t-íobartach in ann breathnú i ndiaidh a c(h)uid gnó féin is féidir an t-airgead a chur in iontabhas ar a s(h)on.