Comhairle agus Cúnamh Dlí

Réamhrá

Tá an Bord Cúnamh Dlí freagrach as comhairle agus cúnamh dlí a sholáthar dóibh siúd nach bhfuil in ann íoc as na seirbhísí sin óna n-acmhainní féin.

Ciallaíonn cúnamh dlí ionadaíocht ag abhcóideaturnae in imeachtaí sibhialta i gcúirt, sa mhullach ar an obair ullmhúcháin a bhíonn i gceist leis seo.

Áirítear le comhairle dlí aon chomhairle ó bhéil nó scríofa a chuireann aturnae nó abhcóide ar fáil.

Scéim nua

Faoi Abhaile, an tSeirbhís um Réiteach Riaraistí Morgáiste, cuireann scéim nua do dhaoine i ndroch-riaráistí morgáiste méid áirithe chomhairle agus cúnamh dlí ar fail d'iasachtaithe cáilithe. Léigh tuilleadh faoin scéim seo.

Rialacha

Comhairle Dlí

Is comhairle shibhialta dlí aon chomhairle ó bhéil nó scríofa a thugann aturnae nó abhcóide duit faoi conas a chuirtear an dlí i bhfeidhm in ábhair shibhialta. D’fhéadfaí a áireamh leis litreacha a scríobh ar do shon nó gníomhú duit in idirbheartaíochtaí le daoine. Cuireann aturnaetha an Bhoird comhairle dlí ar fáil ina líonra ionad dlí.

Is féidir comhairle dlí a thabhairt maidir le haon ábhar dlí seachas an méid a leanas:

  • Ábhar dlí choiriúil, mura gearánaí an duine a lorgaíonn an chomhairle i gcás ionsaí gnéasaigh nó éignithe.
  • Ábhar, ina bhfuil an Bord faoin tuairim go bhféadfaí déileáil leis tríd an gcomhairle chuí a fháil seachas comhairle dlí ó chúnamh an stáit.

D’fhéadfadh an Bord a chinneadh chun stop a chur le comhairle dlí sa chás go measann siad nach bhfuil sé réasúnach a thuilleadh amhlaidh a dhéanamh nó nach bhfuil an duine a fhaigheann an chomhairle i dteideal a thuilleadh mar thoradh ar a mhaoin/maoin chun í a fháil.

D’fhonn cáiliú do chomhairle dlí, ní mór duit pas a fháil i dtástáil mhaoine. Má bhíonn an rath ar d’iarratas, iarrfar ort ranníocaíocht airgeadais a dhéanamh. Braithfidh an méid a íocfaidh tú ar do mhaoin.

Más gearánaí thú i gcás ionsaí ghnéasaigh nó éignithe, ní gá go n-éireoidh leat i dtástáil mhaoine nó ranníocaíocht a íoc.

Má dhiúltaíonn an Bord chun comhairle dlí a cheadú duit, is féidir leat an cinneadh a achomharc.

Cúnamh Dlí

Ciallaíonn cúnamh dlí ionadaíocht ag aturnae nó abhcóide in imeachtaí dlí sna Cúirteanna Dúiche, Cuarda, Ard-Chúirteanna agus sna Cúirteanna Uachtaracha. Ciallaíonn seo go ndeachaigh tú i dteagmháil leis an mBord chun gníomhú ar do shon sna himeachtaí, lena n-áirítear comhfhreagras a sheoladh ar do shon, cáipéisí cúirte a dhréachtú, comhairle a thabhairt, ionadaíocht a dhéanamh duit sa chúirt agus an obair uile chúlra ullmhúcháin a theastaíonn a dhéanamh.

Go ginearálta, cuireann aturnaetha atá fostaithe ag an mBord cúnamh dlí ar fáil ina n-ionaid dlí. In ábhair áirithe dlí teaghlaigh, is féidir le haturnae cúnamh dlí a chur ar fáil i gcleachtas príobháideach ó phainéil aturnaetha a bhunaigh an Bord.

Bíonn cúnamh dlí ar fáil do nach mór gach ábhar sibhialta. Ní áirítear cásanna áirithe, áfach, ó scóip an chúnaimh shibhialta dlí.

D’fhonn cáiliú do chúnamh dlí, ní mór duit pas a fháil i dtástáil mhaoine agus i dtástáil tuilleamh. Má cháilítear thú do chúnamh dlí, beidh ort roinnt ranníocaíochtaí a dhéanamh do chostais fhoriomlána na n-imeachtaí, ach amháin i gcás cásanna cúraim leanaí. Leagtar amach i mír na Rátaí thíos na ranníocaíochtaí uasta agus íosta is féidir a dhéanamh.

Má dhiúltaíonn an Bord chun cúnamh dlí a cheadú duit, is féidir leat an cinneadh a achomharc.

Tástáil tuilleamh

Seo tástáil tosaigh lena chinntiu gur cás dlisteanach do chás agus go nglacfadh duine réasúnta an cás agus go molfaí dóibh an cás a ghlacadh. Éireoidh leat sa tástáil tuilleamh, más é tuairim an Bhoird:

  1. Go bhfuil agat, i dtaobh ábhar dlí de, údar réasúnta leis na himeachtaí a thosú, a chosaint nó bheith i do pháirtí leis na himeahctaí a lorgaítear an cúnamh dlí dóibh.
  2. Gur dóigh go réasúnta go n-éireoidh leat sna himeachtaí.
  3. Gurb iad na himeachtaí a lorgaítear an cúnamh dlí dóibh an bealach is sásúla chun an toradh a lorgaíonn tú a bhaint amach.
  4. Agus aird ar an uile chúinse (lena n-áirítear an costas dóchúil don Bhord, a mheastar i leith na tairbhe dóchúla duit), gur réasúnta an t-iarratas a cheadú.
  5. Ní thagann do chás faoi chuimsiú na limistéar eisiata.

Má bhaineann leas linbh leis na himeachtaí, lena n-áirítear caomhnóireacht nó rochtain, ní bhaineann tosca 2 agus 4.

Tástáil mhaoine

D’fhonn cáiliú do chomhairle nó do chúnamh dlí, ní mór duit foirm um thástáil mhaoine a chomhlánú, ar a bhfuil fáil san uile oifig Cúnamh Dlí. Is é an dlí a leagann amach na rialacháin um thástáil mhaoine IR 273/1996 Rialacháin um Chúnamh Dlí Shibhialta, 1996, IR 8/2002 Rialacháin um Chúnamh Dlí Shibhialta, 2002, IR 460/2006 Rialacháin um Chúnamh Dlí Shibhialta, 2006 agus IR 346/2013 Rialacháin um Chúnamh Dlí Shibhialta 2013.

Is éagsúil an Bord Cúnamh Dlí ó thástálacha maoine leasa shóisialaigh nó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS).

Is í an tréimhse ábhartha ama an bhliain i ndiaidh d’iarratais. Féachfaidh an Bord lena mheas céard é d’ioncam indiúscartha don bhliain sin. B’fhéidir go mbeidh sé riachtanach breithniú a dhéanamh ar d’ioncam don bhliain seo caite d’fhonn é seo a dhéanamh.

Chomh maith le hioncam indiúscartha níos lú ná €18,000, ní mór go mbíonn agat caipiteal níos lú ná €100,000. Ní dheántar breithniú ar theach do theaghlaigh nuair a bhíonn caipiteal indiúscartha á mheasúnú.

Ioncam indiúscartha

Is ionann ioncam indiúscartha agus an t-ioncam iomlán lúide costais asbhainteacha, lena n-áirítear cáin ioncaim, aisíocaíochtaí morgáiste, cíos, ranníocaíochtaí árachas sóisialta, ús ar iasachtaí, costais feighlíocht leanaí agus míreanna eile.

Ioncam

Tá an Bord Cúnamh Dlí údaraithe (ag d’fhoirm iarratais ar chúnamh dlí) chun faisnéis a fháil ón Roinn Coimirce Sóisialaí agus ó na Coimisinéirí Ioncaim faoi d’ioncam nó do chaipiteal.

Déanann an Bord Cúnamh Dlí breithniú ar an uile fhoinse ioncaim agus í a chur san áireamh, lena n-áirítear ioncam ó phost, féinfhostaíocht, pinsin (pinsin ghairme agus leasa shóisialaigh araon), infheistíochtaí, ioncam ó chíosa, etc.

Cuirfear san áireamh luach na sochar, na bpribhléidí agus na bpeorcaisí a théann chun do shochair. Áirítear leis seo cóiríocht agus/nó béilí shaor in aisce, agus luach scéim neamhranníocach pinsin.

I gcás lanúin phósta, cuirtear ioncam an dá ruda san áireamh seachas:

  • sa chás go bhfuil siad ar a mhalairt de thaobh sa chaingean a bheartaítear, nó
  • go bhfuil siad ina gcónaí amach óna chéile.

Liúntas agus caiteachas

A luaithe a dhéanann an Bord d’ioncam bliantúil a mheas, féachfaidh siad ansin le d’ioncam indiúscartha a ríomh trí na liúntais agus an caiteachas a leanas a bhaint de:

  • Céile/páirtnéir – is ann d’asbhaint €3,500 má tá céile/páirtnéir agat. (Ní mór don chéile/pháirtnéir bheith ina c(h)leithiúnaí).
  • Cleithiúnaithe – is ann d’asbhaint €1,600 do gach cleithiúnaí. D’fhéadfadh leanbh faoi 18 mbliana nó níos sine ná 18 atá in oideachas lánáimseartha nó gaol cleithiúnaigh nó duine eile a chónaíonn leat agus a dtugann tú tacaíocht dóibh bheith ina c(h)leithiúnaí.
  • Costais chúram linbh a mhéid agus €6,000 an leanbh.
  • Costais chóiríochta a mhéid agus €8,000 sa bhliain.
  • Baintear ranníocaíochtaí ÁSPC ina n-iomláine.
  • Baintear íocaíochtaí cáin ioncaim ina n-iomláine.
  • Íocaíochtaí ex gratia a fuarthas a mhéid agus €1,400 ar an iomlán.

Leanaí

Gach duine faoi 18 mbliana agus iad siúd níos sine ná an aois sin atá in oideachas lánaimseartha agus a mheastar gur cleithiúnaithe iad dá dtuismitheoirí nó dá gcaomhnóirí.

Faoi na cúinsí sin, cuirtear ioncam na dtuismitheoirí nó na gcaomhnóirí san áireamh má bhíonn an duine óg ag lorg seirbhísí dlí.

Rátaí

Seo iad na ranníocaíochtaí íosta nach mór a íoc seachas i gcásanna fíor-chruatain. Braitheann an ranníocaíocht nach mór duit a dhéanamh, áfach, ar d’ioncam indiúscartha do chomhairle dlí agus ar d’ioncam agus do chaipiteal indiúscartha do chúnamh dlí. Níl aon ranníocaíocht ag teastáil i gcásanna cúraim leanaí, áfach, caithfidh tú fós a thagann faoina tairseacha ioncam indiúscartha agus caipitil.

Comhairle dlí: ní mór ranníocaíocht €30 ar a laghad a íoc sa chás go bhfuil d’ioncam níos lú ná €11,500. Más níos mó ná seo atá sé, is ionann do ranníocaíocht agus an deichiú cuid den difríocht idir €11,500 agus d’ioncam indiúscartha, a mhéid agus €150.

Cúnamh dlí: ní mór ranníocaíocht €130 ar a laghad a íoc sa chás go bhfuil d’ioncam níos lú ná €11,500. Más níos mó ná seo atá sé, is ionann do ranníocaíocht €130 agus móide an ceathrú cuid den difríocht idir €11,500 agus d’ioncam indiúscartha. Ní mór duit ranníocaíocht bhreise a íoc más níos mó ná €4,000 do chaipiteal indiúscartha, amhail a leanas:

  • Is ionann do ranníocaíocht agus 2.5% den difríocht idir €4,000 agus do chaipiteal indiúscartha chuig a mhéid agus €54,000.
  • Is ionann do ranníocaíocht agus €1,250 móide 5% den difríocht idir €54,000 agus do chaipiteal indiúscartha breis agus €54,000.

Conas iarratas a dhéanamh

Más díospóid phósta an t-ábhar dlí atá faoi chaibidil agus go bhfuil an bheirt chéilí i dteideal cúnamh dlí a fháil, ba cheart d’ionaid dhifriúla dlí ionadaíocht a dhéanamh dóibh.

Chun a dheimhniú an gcáilíonn tú do chúnamh dlí agus/nó comhairle dlí, ba cheart duit an Fhoirm Iarratais ar Chúnamh Dlí (pdf) a chomhlánú. Tá fáil uirthi sna hionaid dlí. Tabharfaidh tú sonraí faoi d’ioncam agus do chuid costas ar bhonn rúnda. Soláthraíonn an Bord faisnéis maidir le conas an bhfoirm a chomhlánú (pdf).

Má ghlactar le d’iarratas, iarrfar ort ranníocaíocht íosta a dhéanamh. Má bhíonn gá le cúnamh dlí, eiseoidh an Bord teastas cúnamh dlí duit.

Is ann do thréimhse feithimh le haghaidh coinne le haturnae. Ó 2005 i leith, is í an tréimhse uasta feithimh le haghaidh coinne le haturnae ceithre mhí. Déanann an Bord tosaíocht de chatagóirí áirithe de chásanna, áfach, ar nós foréigean teaghlaigh, cúram leanaí, abduchtú leanaí agus cásanna ina bhfuil an baol go bhféadfadh na teorainneacha ama chun imeachtaí a eisiúint éag.

Diúltú a achomharc

Má dhiúltaítear d’iarratas ar chúnamh dlí nó ar chomhairle dlí, is féidir leat an cinneadh a achomharc.

Próiseas dhá chéime is ea an t-achomharc;

  1. Déanfaidh an té a dhéanfaidh an cinneadh athbhreithniú ar a c(h)inneadh.
  2. Má bhíonn tú fós míshásta lena c(h)inneadh, is féidir leat achomharc a dhéanamh leis an “gcoiste achomhairc”, ina bhfuil cathaoirleach agus ceathrar ball den Bhord.

Cinneadh deiridh a bheidh i gceist le cinneadh an choiste achomhairc agus ní féidir é a achomharc.

Seol isteach d’achomharc i scríbhinn trí aturnae an ionaid dlí a dhéileálann le d’iarratas nó seol d’achomharc go díreach chuig an mBord Cúnamh Dlí.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Oibríonn an tSeirbhís Cúnamh agus Comhairle Dlí as ionaid dlí ina n-oibríonn aturnaetha cáilithe.

An Bord um Chúnamh Dlíthiúil

Sráid an Chalaidh
Cathair Saidhbhín
Ciarraí
Éire

Teil:066 947 1000
Lóghlao:1890 615 200
Láithreán Gréasáin: http://www.legalaidboard.ie
R-phost: info@legalaidboard.ie

Page edited: 4 October 2016