An Garda Síochána - fórsa póilíneachta náisiúnta

An Garda Síochána

Réamhrá

Is é an Garda Síochána fórsa póilíneachta náisiúnta na hÉireann. Tá sé freagrach as dualgais uile na póilíneachta a fheidhmiú i Stát na hÉireann. Ina theannta sin, soláthraíonn sé seirbhísí slándála an Stáit agus cuireann sé an dlí i bhfeidhm maidir le cúrsaí coiriúla agus tráchta uile. Is í an chiall atá le Garda Síochána i mBéarla ná 'guardians of the peace'.

Bunaíodh an Garda Síochana (ar a dtugtar 'na Gardaí' de ghnáth) i 1922. Is é an chéad phíosa de reachtaíocht na hÉireann a bhaineann leis na Gardaí agus a chuireann síos ar a bhfeidhmeanna ná Acht an Gharda Síochána (Forálacha Sealadacha) 1923.

In Iarsmalann agus Cartlann an Gharda tá faisnéis faoi stair an Gharda Síochána agus eolas a bhaineann le póilíneacht in Éirinn roimh 1922. I measc iarsmaí na hiarsmalainne tá grianghraif agus cáipéisí a thugann breac-chuntas ar stair agus ar fhorbairt na póilíneachta in Éirinn sa 19ú-20ú haois. (Féach Tuilleadh eolais thíos)

Struchtúr fhórsa an Gharda

Tá an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais freagrach don Oireachtas (Parlaimint na hÉireann) as feidhmíocht an Gharda Síochána. Is iad an rialtas a cheapann Coimisinéir an Gharda Síochána, áfach, agus tá seisean nó sise freagrach as oibríocht an fhórsa ó lá go lá. Tá 2 Leaschoimisinéir agus 12 Choimisinéir Cúnta ag an gCoimisinéir.

Chun críocha póilíneachta, roinntear Éire ina 6 réigiún, a bhfuil Coimisinéir Cúnta Réigiúnda ag gach ceann acu. Tá roinnt Rannáin Gharda i ngach réigiún. Tá Ard-Cheannfort i gceannas Rannáin, a chomhdhéantar arís eile de Cheantair. Tá 25 Rannán agus 109 Ceantar sa Stát.

Tá Ard-Cheannfort i gceannas i ngach Ceantar. Fo-roinntear ceantair ina bhfo-cheantair, le Sáirsint freagrach as gach ceann acu de ghnáth. De ghnáth ní bhíonn ach stáisiún Garda amháin ag gach fo-cheantar. Féadtar go mbeidh líon difriúil Gardaí i bhfo-cheantar ó thriúr Gharda go céad Garda.

Faoin Choimisinéir Cúnta tá struchtúr céime an Gharda mar a leanas:

• Ard-Cheannfort
• Ceannfort
• Cigire
• Sáirsint
• Garda

Is é an bun-aonad ceannais ná an Ceantar. Tugtar Oifigeach Ceantair ar an Ard-Cheannfort i gceannas agus tá roinnt feidhmeanna sainiúla aige a bhaineann le gnóthaí mar cheadúnú beár agus eisiúint teastas arm tine.

Tá timpeall 14,000 ball den Gharda Síochána ann. Tá timpeall 12,000 acu ina nGardaí faoi éide, agus tá an chuid eile ina mbleachtairí faoi ghnáthéadach. Ní iompraíonn ach bleachtairí airm thine nó gunnaí. Ní iompraíonn baill faoi éide an Gharda airm thine.

Cumhacht cuardaigh agus gabhála an Gharda

Tá cumhachtaí ag na Gardaí tú a ghabháil má cheapann siad go ndearna tú cion coiriúil. Tá cumhachtaí acu freisin tú a chuardach nó do réadmhaoin a chuardach. I gcásanna áirithe, is féidir leis na Gardaí tú a ghabháil agus cuardaigh a dhéanamh gan barántas. Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil faoi chumhachtaí na nGardaí chun cuardaigh a dhéanamh agus chun gabhálacha a dhéanamh.

Teastais phóilíní

Go minic bíonn teastais phóilíní riachtanach sula gcuireann tú isteach ar víosa chun cuairt a thabhairt nó chun taisteal chuig tíortha eile. Tá tuilleadh eolais anseo faoi chonas teastas Póilíní a fháil.