An Scéim um Rabhadh Aosach

Eolas

I mí Feabhra 2006 tháinig scéim nua i bhfeidhm in Éirinn mar rogha eile ar aosaigh (is iad sin ná iad siúd thar 18 bliain d'aois) a ionchúiseamh as cionta coiriúla áirithe. Tugtar an Scéim um Rabhadh Aosach ar an scéim agus d'fhéadfadh sí bheith ar fáil mar rogha eile in áit ionchúisimh áit a bhfuil fianaise gur chiontaigh an duine agus nach gá an cion a ionchúiseamh ar mhaithe le leas an phobail.

Tá roinnt cionta coiriúla sonracha ann ar féidir an Scéim seo a chur i bhfeidhm orthu; tá na cionta sin leagtha amach thíos. Tá sé tábhachtach tabhairt faoi deara nach féidir an Scéim a úsáid ach i gcás na gcionta sin.

Cé a dhéanann an cinneadh rabhadh a thabhairt?

Má ghabhtar tú de bharr ceann de na cionta coiriúla a chlúdaíonn an Scéim a dhéanamh, is é Ceannfort áitiúil na nGardaí (nó Cigire Garda atá ag feidhmiú mar an gCeannfort áitiúil) a chinneann rabhadh a thabhairt (in áit tú a ionchúiseamh). Agus cinneadh á dhéanamh acu an ceart rabhadh a thabhairt, ní mór do na Gardaí na rudaí seo a leanas a mheas:

• Leas an phobail
• Dearcadh an íospartaigh
• An cinneadh rabhadh a thabhairt

Inseoidh an Ceannfort Garda duit go bhfuil siad ag smaoineamh ar gan tú a ionchúiseamh má tá tú sásta glacadh le rabhadh maidir leis an gceist. Freisin tabharfaidh siad rabhadh duit gur dócha go ndéanfar tú a ionchúiseamh de bharr aon iompair choiriúil chosúil sa todhchaí. Freisin ní mór duit glacadh le freagracht as d'iompar sula smaoinítear ar rabhadh a thabhairt duit.

Cad atá i gceist le leas an phobail?

Cinneadh trom atá sa chinneadh rabhadh a thabhairt in áit ionchúisimh agus ní mór go mbeadh Ceannfort na nGardaí sásta go bhfuil sé cuí rabhadh a thabhairt de bharr an chiona áirithe. Ní hionann é sin agus a rá gurb é an t-aon fháth leis sin ná go bhfuil an cion sa Sceideal Cionta atá ina gcuid den Scéim. Cé nach mór go mbeadh an cion sa Sceideal, ní mór breathnú freisin ar na cúinsí faoi leith inar ciontaíodh. Mura bhfuil gá le hionchúiseamh ar mhaithe le leas an phobail ar na cúinsí sin, ansin d'fhéadfaí rabhadh a thabhairt duit.

Caithfear an ciontóir a mheas freisin agus leas an phobail á mheas. D’fhéadfadh sé a bheith oiriúnach, mar shampla, go bpléifí go héifeachtach le duine ar aois aibí nach mbeadh aon chiontú aige nó aici roimhe sin trí rabhadh a thabhairt dó agus é nó í a chur ó iompar dá leithéid sa todhchaí. Ach d'fhéadfadh nach mbeadh sé oiriúnach smaoineamh ar ghnáthchoirpeach a áireamh sa Scéim mar bheadh tionchar rabhaidh air nó uirthi in amhras.

Conas a dhéantar dearcadh an íospartaigh a mheas?

Sula gcinntear rabhadh a thabhairt, ní mór do na Gardaí dearcadh aon íospartach a lorg, más féidir. Má chreideann an t-íospartach nár cheart rabhadh a thabhairt, ní mór do Cheannfort na nGardaí aon fáthanna a thugann sé/sí a mheas sula ndéantar an cinneadh. Ach d'fhéadfadh an Ceannfort rabhadh a thabhairt fiú mura n-aontaíonn an t-íospartach leis. I gcásanna den sórt sin, d'fhéadfadh na Gardaí comhairle a lorg ón Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí sula ndéantar an cinneadh maidir leis an rabhadh.

Má tháirgtear cúiteamh don íospartach, d'fhéadfadh sé tacú le haon chinneadh rabhadh a thabhairt. Ach ní bhíonn an cinneadh rabhadh a thabhairt ag brath ar chúiteamh amháin. Is é sin le rá nach mbíonn aon bhaint ag na Gardaí le cúiteamh a thabhairt ag an gciontóir don íospartach a mholadh.