Coimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus Comhionannas

Réamhrá

Comhlacht neamhspleách is ea Coimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus Comhionannas a bunaíodh faoin Acht fá Choimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus Comhionannas 2014 an 1 Samhain 2014. Faoin Acht, díscaoileadh an tÚdarás Comhionannais agus Coimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus aistríodh a bhfeidhmeanna chuig Coimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus Comhionannas.

Is iad feidhmeanna an Choimisiúin:

  • Cearta an duine agus comhionannas a chur chun cinn agus a chosaint
  • Cultúr measa ar chearta an duine, comhionannas, agus tuiscint idirchultúrtha sa Stát a spreagadh agus a fhorbairt
  • Tuiscint agus feasacht ar thábhacht chearta an duine agus chomhionannais sa Stát
  • Dea-chleachtas a spreagadh i gcaidreamh idirchultúrtha, chun caoinfhulaingt agus glacadh le héagsúlacht a chur chun cinn sa Stát mar aon le meas ar shaoirse agus dínit gach duine
  • Oibriú i dtreo mí-úsáid a bhaint as cearta an duine, idirdhealú agus iompar toirmiscthe a dhíbirt

Tugann an Coimisiún faoi na feidhmeanna seo tríd an méid a leanas a dhéanamh:

  • Faisnéis a sholáthar don phobal maidir le cearta an duine agus comhionannas go ginearálta
  • Leordhóthanacht agus éifeacht an dlí agus an chleachtais sa Stát a choimeád faoi athbhreithniú maidir le cearta an duine agus comhionannas
  • Moltaí a dhéanamh don Rialtas ar bhearta chun cearta an duine agus comhionannas a threisiú, a chosaint agus chun seasamh leo sa Stát
  • Aon togra reachtaíochta a scrúdú agus tuairisciú a dhéanamh ar a dhearcthaí ar chearta an duine agus comhionannas
  • Cúnamh dlí a sholáthar do dhaoine a ghlacann imeachtaí dlí chun a gcearta a fheidhmiú (tá seo faoi réir roinnt coinníollacha)
  • Imeachtaí dlí a ghlacadh chun cearta an duine a fheidhmiú sa Stát
  • Comhairliúchán a dhéanamh le comhlachtaí náisiúnta agus idirnáisiúnta maidir le saincheisteanna chearta an duine agus comhionannais
  • Oideachas agus oiliúint a sholáthar nó cabhrú lena soláthar ar shaincheisteanna chearta an duine agus comhionannais
  • Tabhairt faoi athbhreithnithe ar chomhionannas agus pleananna gníomhaíochta comhionannais a réiteach
  • Fiosrúcháin a dhéanamh ar shárú féideartha dhualgais chearta an duine agus um chóir chomhionann sa Stát
  • Páirt a ghlacadh i gComhchoiste Ionadaithe chomhaltaí an Choimisiúin agus chomhaltaí Choimisiún um Chearta an Duine Thuaisceart Éireann

Saincheisteanna chearta an duine

Féadfaidh an Coimisiún cabhrú leat chun saincheisteanna chearta an duine a chur chun cinn trí chabhrú leat le do chuid imeachtaí dlí. Más mian leat go dtabharfaidh an Coimisiún cúnamh a dheonú maidir le himeachtaí dlí ina bhfuil baint ag saincheisteanna chearta an duine, ní mór duit a bheith soiléir faoi cén ceart an duine atá i gceist. Nuair a dhéanann tú d’iarratas ar an gCoimisiún:

  • Bí soiléir faoi conas atá an t-imeacht dlí nasctha le feidhm an Choimisiúin
  • Sainaithin conas a d’fhéadfadh an t-imeacht dlíthiúil an bealach a chosnaítear cearta an duine in Éirinn a athrú
  • Níor mhór go ndearna tú iarrachtaí réasúnta chun cúnamh dlíthiúil a fháil in áit eile, mar shampla, cúnamh dlí sibhialtacúnamh dlí coiriúil

Ní comhlacht moltóirí an Coimisiún maidir le gearáin i leith sáruithe ar chearta an duine in Éirinn. Ní féidir leo réitigh nó cúiteamh a chur ar tairiscint i gcásanna inar sáraíodh cearta an duine. Ní féidir leo cinntí cúirte, nó binse a chur ar ceal, nó iarraidh ar ranna rialtais chun teidlíochtaí a thabhairt do dhaoine a d’fhéadfadh braistint go bhfuil teidlíocht acu.

Déan teagmháil leis an gCoimisiún chun teacht ar bhreis faisnéise faoi conas a mheasúnaítear iarratais ar chúnamh dlí.

Comhionannas agus idirdhealú

Tá dhá phíosa reachtaíochta ar leith i bhfeidhm ina leagtar amach cearta comhionannais do dhaoine agus a eisreachtaíonn idirdhealú nuair a tharlaíonn sé. Eisreachtaíonn na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, 1998-2015 agus na hAchtanna um Stádas Comhionann 2000-2015 idirdhealú i bhfostaíocht, gairmoiliúint, fógraíocht, comhaontuithe comhchoiteanna, soláthar earraí agus seirbhísí. Go sonrach, áirítear le hearraí agus seirbhísí – seirbhísí gairmiúla nó trádála; seirbhísí sláinte; rochtain ar chóiríocht agus oideachas; áiseanna le haghaidh baincéireachta, iompair agus gníomhaíochtaí cultúrtha.

Faoin reachtaíocht chomhionannais, tá idirdhealú neamhdhleathach má tá sé bunaithe ar aon cheann de na forais seo a leanas:

  • Inscne
  • Stádas sibhialta
  • Stádas teaghlaigh
  • Claonadh gnéasach
  • Reiligiún
  • Aois (ní bhaineann seo le duine faoi bhun 16 bliana)
  • Míchumas
  • Cineál
  • Ballraíocht den Lucht Siúil

Ó 1 Eanáir 2016, faoi na hAchtanna um Stádas Comhionann 2000-2015, is féidir aon duine a idirdhealú in aghaidh leat nuair a bhíonn tú ar cíos mar go bhfuil tú ag fáil Forlíonadh Cíosa nó aon íocaíocht leasa shóisialaigh eile, nó Íocaíocht um Chúnamh Tithíochta. Tá sé seo ar a dtugtar an talamh cúnaimh tithíochta.

Cad é idirdhealú?

Is é an sainmhíniú a thugtar ar idirdhealú ná cóir is lú fabhar. Deirtear go ndearnadh idirdhealú i leith duine mura gcaitear chomh fabhrach céanna leis nó léi agus a chaitear le duine eile, agus a caitheadh le duine eile nó agus a chaithfí le duine eile ina mhacasamhail de chás ar aon cheann de na forais atá luaite thuas. Chun idirdhealú a dheimhniú, ní mór comparáid dhíreach a dhéanamh, mar shampla, i gcás idirdhealú míchumais, ní mór go bhfuil an chomparáid idir duine atá faoi mhíchumas agus duine eile nach bhfuil, nó idir daoine atá faoi mhíchumais éagsúla.

Tarlaíonn idirdhealú indíreach nuair a tharlaíonn sé go n-imríonn cleachtais nó beartais tionchar idirdhealaitheach, nach dealraitheach a dhéanann idirdhealú níos mó i leith grúpa amháin ná mar a imríonn siad ar ghrúpa eile. Féadfaidh sé tarlú, chomh maith, nuair a imríonn riachtanas tionchar idirdhealaitheach a bhfuil an chuma air nach amhlaidh atá á dhéanamh aige.

Conas iarratas a dhéanamh

Ní mór gearáin faoi na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, 1998-2015 a dhéanamh laistigh de 6 mhí ó tharla an gníomh deiridh idirdhealaithe. Féadfaidh tú gearán a dhéanamh chuig an gCoimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre trí leas a bhaint as an bhfoirm ghearáin ar líne atá ar fáil ar workplacerelations.ie.

Chun gearán a dhéanamh faoi na hAchtanna um Stádas Comhionann, 2000-2015, ní mór duit an duine nó an eagraíocht a chur ar an eolas a bhfuil an gearán á dhéanamh agat fúthu laistigh de 2 mhí tar éis go ndearnadh an gníomh deiridh idirdhealaithe. Mura bhfuil tú sásta le freagairt sholáthróir na seirbhíse, nó murar thug siad aon fhreagairt laistigh de mhí amháin ón dáta a chuir tú ar an eolas iad, féadfaidh tú gearán a chur faoi bhráid an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre laistigh de 6 mhí tar éis an ghnímh deiridh idirdhealaithe.

Tá tuilleadh faisnéise ar fáil inár ndoiciméad, Díospóidí faoi chomhionannas agus idirdhealú.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Chun teacht ar chomhairle nó ar chúnamh ar shaincheisteanna chearta an duine agus comhionannais, déan teagmháil le:

Coimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus Comhionannas

16-22 Sráid na Faiche
Baile Átha Cliath 7
Éire

Uaireanta Oscailte:Máirt go Déardaoin 10rn - 12.30in agus 2.30in go 4.30in
Teil:(01) 858 9601
Lóghlao:1890 245 545
Facs:(01) 858 9609
Láithreán Gréasáin: http://www.ihrec.ie/
R-phost: publicinfo@ihrec.ie

Page edited: 29 February 2016