Fianaise DNA
Eolas
DNA, sin "aigéad dí-ocsairibeanúicléasach " atá ina lorg don chomhdhéanamh géiniteach. Tá DNA déanta suas as patrún bandaí (beagainín cosúil le barrachód) agus tá socrú na mbandaí seo éagsúil i ngach duine. Tá tréithe coitianta faoi leith i bpatrúin na mbandaí atá ag tuismitheoirí agus ag a gcuid leanaí.
Tastáil DNA
Ní theastaíonn ach sampla beag bídeach fola, síol nó aon fhiochán coirp eile le tastáil DNA a dhéanamh air. Nuair a dhéantar tástáil DNA tógtar "próifíl" den DNA. Bíonn tástáil DNA fíor thábhachtach mar fhianaise i ndá chás:
- Is féidir DNA a úsáid le atharthacht a chruthú. Má chuirtear do chuid DNA i gcomparáid le DNA duine eile is féidir a chruthú an tú tuismitheoir an duine sin.
- Is féidir DNA a úsáid le aitheantas duine a chruthú. Mar shampla, má bhíonn sampla fola tógtha ag láthair coire, is féidir tástáil DNA a dhéanamh ar an bhfuil sin le "próifíl" DNA a chruthú. Is féidir ansin an "próifíl" sin a chur i gcomparáid le sampla DNA ó dhuine atá in amhras coire. Mar sin, is féidir a chruthú an í fuil an té atá in amhras í an fhuil a fuarthas ag láthair coire.
Leagann an tAcht um Cheartas Coiriúil 2006 síos nach féidir a dhearbhú
níos mó gur "samplaí príobháideacha" iad maipíní béil nó samplaí
gruaige. Mar sin ní gá do chead a iarraidh iad a thógáil.
Rialacha
Nuair a bhíonn fianaise DNA tarraingte anuas sa chúirt is finné saineolaí a dhéanann í a mhíniú i gcónaí. Inseoidh an saineolaí don chúirt cé chomh minic a fhaightear an "próifíl" sin sa daonra ginearálta. Mar shampla, d'fhéadfadh sé go n-inseodh an saineolaí don chúirt go bhfuil an "próifíl" seo le fáil i dtuairim duine i ngach 1,000,000 daoine.
Dlí Coiriúil agus Nós Imeachta: Bunachar Sonraí DNA a bhunú
D’fhoilsigh an Coimisiún um Athchóiriú an Dlí páipéar comhairliúcháin faoi bhunachar sonraí DNA a bhunú i Márta 2004. Lean foilseachán an pháipéir chomhairliúcháin seo iarratas ó Ard-Aighne na hÉireann i 2003 go ndéanfar an cheist seo a mheas. De bharr moltaí a tháinig ón choimisiún, rinneadh mionscrúdú ar cheisteanna leathana agus casta a bhaineann le cearta bunreachtúla agus cearta daonna a d’fhéadfadh a theacht aníos; agus ar an dara dul síos, an tsaincheist sin faoi céard iad na ranganna próifíle DNA a n-úsáidfí chun bunachar sonraí ar bith a chur le chéile.
Leag Páipéar an Choimisiúin um Athchóiriú An Dlí amach idirdhealuithe soiléire idir na moltaí a rinneadh idir samplaí DNA agus próifílí DNA, ag beartú go mbeadh próifílí amháin á gcoinneáil sa bhunachar sonraí. Rinne an coimisiún moladh sealadach faoi bhunachar sonraí DNA teoranta a bhunú, ina mbeadh próifílí díobh siúd a bhfuil amhras réasúnta fúthu go ndearna siad coireanna tromchúiseacha, agus iad siúd a ciontaíodh, á gcoinneáil ar an mbunachar sonraí.
Dhírigh an Páipéar Comhairliúcháin ar an gceist faoi cé ar chóir dóibh bunachar sonraí DNA a rialú agus a chothabháil, ag moladh gur chóir Gníomhaireacht Stáit Fhóiréinseach neamhspleách a bhunú chuige seo.
Tá rún ag an gCoimisiún um Athchóiriú an Dlí tuairisc ar an ábhar seo a fhoilsiú ag deireadh 2005 (pdf). Beidh tuilleadh eolais á fhoilsiú chomh luath agus a bheidh sé ar fáil.
Teanga
Ábhar Gaolmhar
- Fianaise aitheantais
Fianaise a thugann an té a d'fhulaing nó fianaise a thugann finné a ainmníonn an cúisí mar an té a rinne an choir í fianaise aitheantais. - Fianaise Dlí-eolaíochta
Ábhar nó loirg ábhair a bhfuil anailís déanta orthu i saotharlann dlí-eolaíochta í fianaise dlí-eolaíochta. - Fianaise imthoisceach
Tugtar fianaise imthoisceach ar fhianaise a bhaineann le fíricí gur féidir conclúidí nó tuairimí a bhaint astu.
Téigh i dteagmháil linn
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.