Fianaise DNA

Eolas

DNA, sin "aigéad dí-ocsairibeanúicléasach " atá ina lorg don chomhdhéanamh géiniteach. Tá DNA déanta suas as patrún bandaí (beagainín cosúil le barrachód) agus tá socrú na mbandaí seo éagsúil i ngach duine. Tá tréithe coitianta faoi leith i bpatrúin na mbandaí atá ag tuismitheoirí agus ag a gcuid leanaí.

Tastáil DNA

Ní theastaíonn ach sampla beag bídeach fola, síol nó aon fhiochán coirp eile le tastáil DNA a dhéanamh air. Nuair a dhéantar tástáil DNA tógtar "próifíl" den DNA. Bíonn tástáil DNA fíor thábhachtach mar fhianaise i ndá chás:

  • Is féidir DNA a úsáid le atharthacht a chruthú. Má chuirtear do chuid DNA i gcomparáid le DNA duine eile is féidir a chruthú an tú tuismitheoir an duine sin.
  • Is féidir DNA a úsáid le aitheantas duine a chruthú. Mar shampla, má bhíonn sampla fola tógtha ag láthair coire, is féidir tástáil DNA a dhéanamh ar an bhfuil sin le "próifíl" DNA a chruthú. Is féidir ansin an "próifíl" sin a chur i gcomparáid le sampla DNA ó dhuine atá in amhras coire. Mar sin, is féidir a chruthú an í fuil an té atá in amhras í an fhuil a fuarthas ag láthair coire.

Leagann an tAcht um Cheartas Coiriúil 2006 síos nach féidir a dhearbhú níos mó gur "samplaí príobháideacha" iad maipíní béil nó samplaí gruaige. Mar sin ní gá do chead a iarraidh iad a thógáil.


Rialacha

Nuair a bhíonn fianaise DNA tarraingte anuas sa chúirt is finné saineolaí a dhéanann í a mhíniú i gcónaí. Inseoidh an saineolaí don chúirt cé chomh minic a fhaightear an "próifíl" sin sa daonra ginearálta. Mar shampla, d'fhéadfadh sé go n-inseodh an saineolaí don chúirt go bhfuil an "próifíl" seo le fáil i dtuairim duine i ngach 1,000,000 daoine.

Dlí Coiriúil agus Nós Imeachta: Bunachar Sonraí DNA a bhunú

D’fhoilsigh an Coimisiún um Athchóiriú an Dlí páipéar comhairliúcháin faoi bhunachar sonraí DNA a bhunú i Márta 2004. Lean foilseachán an pháipéir chomhairliúcháin seo iarratas ó Ard-Aighne na hÉireann i 2003 go ndéanfar an cheist seo a mheas. De bharr moltaí a tháinig ón choimisiún, rinneadh mionscrúdú ar cheisteanna leathana agus casta a bhaineann le cearta bunreachtúla agus cearta daonna a d’fhéadfadh a theacht aníos; agus ar an dara dul síos, an tsaincheist sin faoi céard iad na ranganna próifíle DNA a n-úsáidfí chun bunachar sonraí ar bith a chur le chéile.

Leag Páipéar an Choimisiúin um Athchóiriú An Dlí amach idirdhealuithe soiléire idir na moltaí a rinneadh idir samplaí DNA agus próifílí DNA, ag beartú go mbeadh próifílí amháin á gcoinneáil sa bhunachar sonraí. Rinne an coimisiún moladh sealadach faoi bhunachar sonraí DNA teoranta a bhunú, ina mbeadh próifílí díobh siúd a bhfuil amhras réasúnta fúthu go ndearna siad coireanna tromchúiseacha, agus iad siúd a ciontaíodh, á gcoinneáil ar an mbunachar sonraí.

Dhírigh an Páipéar Comhairliúcháin ar an gceist faoi cé ar chóir dóibh bunachar sonraí DNA a rialú agus a chothabháil, ag moladh gur chóir Gníomhaireacht Stáit Fhóiréinseach neamhspleách a bhunú chuige seo.

rún ag an gCoimisiún um Athchóiriú an Dlí tuairisc ar an ábhar seo a fhoilsiú ag deireadh 2005 (pdf). Beidh tuilleadh eolais á fhoilsiú chomh luath agus a bheidh sé ar fáil.

I mí Meitheamh 2014 rith an tOireachtas an tAcht um Cheartas Coiriúil (Fianaise Dlí-Eolaíochta agus Córas Bunachair DNA) 2014 (pdf).

Tuilleadh eolais

Ba chóir duit comhairle dlí a lorg chun faisnéis mionsonraithe a fháil.

Page edited: 14 July 2014