Láithreacha Coireanna

Eolas

Nuair a tharlaíonn tromchoir in Éirinn, bíonn ar na Gardaí (fórsa póilíneachta na hÉireann) tródam a chur ar láthair na coire. Déantar é seo de ghnáth chun láthair na coire a chaomhnú. Ansin, féadtar mionscrúdú fóiréinseach a dhéanamh.
Bíonn ar na Gardaí scrúdú a dhéanamh ar láthair na coire chun fianaise a bhailiú a chabhróidh leo an choir a réiteach. Roimh an Acht Um Cheartas Coiriúil 2006 a thabhairt isteach, ní raibh aon údarás dleathach ag na Gardaí tródam a chur ar láthair na coire. In ionad sin, bhrath siad ar dhea-thoil úinéirí na réadmhaoine chun a bheith in ann scrúdú a dhéanamh ar láthair na coire.

De réir Cuid 2 den Acht um Cheartas Coiriúil 2006 (Imscrúdú ar Choireanna), tá údarás dleathach ag na Gardaí tródam a chur ar áit ar bith mar láthair choire.

Rialacha

Nuair a bhíonn Garda in áit phoiblí (nó in aon áit eile a dtugtar cuireadh dóibh nó a dtugtar cead dóibh a bheith ann) agus má bhíonn forais réasúnacha aige nó aici gur tharla cion inghabhála ann nó go bhfuil seans ann gur tharla cion inghabhála ann, is féidir leo glacadh leis na bearta seo a leanas chun an fhianaise a chaomhnú;

  • Tródam a chur ar láthair na coire tríd úsáid a bhaint as fógraí, marcálaithe nó bacainní
  • Ordú a thabhairt do dhuine láthair na coire a fhágáil
  • Duine a chur as láthair na coire má theipeann orthu an áit a fhágáil
  • Ordú a thabhairt do dhuine fanacht lasmuigh de láthair na coire
  • Cead a thabhairt do dhuine údaraithe cuairt a thabhairt ar láthair na coire
  • Cosc a chur ar dhuine fianaise a thógáil ó láthair na coire (nó aon rud gur féidir a úsáid mar fhianaise)
  • Cosc a chur ar dhuine cuir isteach ar láthair na coire nó ar aon rud ann
  • Láthair na coire a chosaint ó iontrálacha nó ó chorraíl neamhúdaraithe
  • Cuardach a dhéanamh ar láthair na coire agus imscrúdú a dhéanamh uirthi agus ar aon rud ann
  • Grianghraf a thógáil de láthair na coire nó d’aon rud ann nó cuntas eile a chur le chéile.

Níl cead ag aon duine eile seachas na Gardaí glacadh leis na bearta seo roimh treoracha eile a fháil ó Cheannfort nó ó bhall níos sinsearaí den Gharda Síochána. Mar shampla, is féidir le Garda a thagann ar láthair thromchoire glacadh leis na bearta thuasluaite ar an bpointe. Bíonn air/uirthi cead a lorg ón Cheannfort, chomh luath agus is féidir tródam a chur ar láthair na coire. Tugtar cumhacht láithreach don Gharda chun deimhin a dhéanamh de fianaise tábhachtach a chosaint roimh treoracha a fháil ón Cheannfort.

Ar threoir ón Cheannfort, tugtar teideal oifigiúil do láthair na coire. Leanann sé seo ar feadh 24 uair ón am a eisíodh an threoir, nuair a bhíonn réadmhaoin agus áiteanna príobháideacha i gceist. Ní bhíonn aon teorainn ama i gceist in áiteanna poiblí.

Is féidir leis an gCeannfort treoir ó bhéal a thabhairt, ach caithfear í seo a chur i scríbhinn chomh luath agus is féidir. Caithfear an fhaisnéis seo a leanas a chur síos i scríbhinn:

  • Cur síos ar an áit inar tharla an choir
  • An dáta agus an t-am a leagadh amach don choir
  • Ainm agus céim an Gharda a thugann an treoir
  • Cúiseanna don treoir.

Cad a tharlaíonn nuair a thagann deireadh leis an gcéad 24 uair nuair a bhíonn scrúdú á dhéanamh fós ag na Gardaí ar láthair na coire?

Féadtar dhá rud a dhéanamh sa chás seo. Is féidir leis na Gardaí iarratas a chur chuig an Chúirt Dúiche chun a bheith in ann 24 uair eile a fháil. Is féidir leo trí shíneadh mar seo a fháil. Tá an Chúirt Dúiche in ann sé lá a leagadh amach don chúis seo san iomlán. Ní mór don Cheannfort a chuireann iarratas isteach chuig an Chúrt Dúiche a chur in iúl don Bhreitheamh;

  • Go bhfuil treoir i bhfeidhm a leagann amach láthair na coire
  • Go bhfuil cúiseanna réasúnacha ann a thaispeánann go bhfuil fianaise le fáil i láthair na coire nó gurb é seo an scéal ó am go ham
  • Go gcaithfear an treoir a choimeád i bhfeidhm chun an fhianaise seo a chosaint, chun cuardach a dhéanamh uirthi agus chun í a bhailiú
  • Go bhfuil mion-imscrúdú tapúil á dhéanamh ar an gcoir lena bhaineann an fhianaise seo.

Ina theannta sin, is féidir leis na Gardaí iarratas a chur isteach chuig an Ard-Chúirt chun síneadh a fháil ar láthair na coire. Caithfear na critéirí nó na rialacha céanna a bhaineann le hiarratas Cúirte Dúiche a a chomhlíonadh, seachas coinníoll breise amháin; go bhfuil dálaí eisceachtúla i gceist. Féadfaidh an Ard-Chúirt ordú a dhéanamh do thréimhse dá leithéid mar is iomchuí. Sonrófar an tréimhse seo san ordú.

Cad iad mo chearta má shainítear mo theach, m’áitreabh gnó nó mo réadmhaoin mar láthair coire?

Tá cearta agat cinnte. Nuair a bhíonn sé ar intinn ag na Gardaí iarratas a chur isteach chuig an chúirt chun láthair na coire a chosaint ar feadh breis ama, bíonn orthu é seo a chur in iúl duit (úinéir nó áititheoir na réadmhaoine) roimh an t-iarratas a sheoladh isteach. Ansin, is féidir leat cur i gcoinne an iarratais (más mian leat). Cé go nglactar leis an iarratas de ghnáth, leagtar amach coinníollacha áirithe freisin don chuid is mó. Is é sin le rá go leagtar amach coinníollacha speisialta chun do leasa úinéara nó áititheora a chosaint maidir le láthair na coire.

Pionóis agus cionta a bhaineann le láithreacha coireanna

Nuair a dhéantar láthair choire a leagadh amach, is iad na Gardaí amháin atá freagrach as an láthair seo a rialú. Is cion é bac a chur ar obair na nGardaí nó neamhaird a dhéanamh dár dtreoracha. Féadtar a bheith faoi dhliteanas fíneáil de €3,000 nó níos lú a íocadh, nó príosúnacht nó an dá rud.

Nuair a bhíonn tuairim réasúnta ag na Gardaí go bhfuil tú ciontach in aon chion a bhaineann le láthair na coire, is féidir leo tú a chur faoi ghlas gan barántas gabháil.

Tuilleadh eolais

Ba chóir duit comhairle dlí a lorg chun faisnéis mionsonraithe a fháil.

Page edited: 24 December 2013