Cineálacha pianbhreitheanna

Réamhrá

Tá réimse leathan de phianbhreitheanna ar fáil do bhreitheamh atá ag cur pianbhreithe ar dhuine a fuarthas ciontach i gcion coiriúil in Éirinn. Is féidir le pianbhreith a bheith ina pianbhreith choimeádta nó eile, agus áirítear na pianbhreitheanna seo a leanas leo:

  • Pianbhreitheanna ar fionraí
  • Orduithe seirbhíse pobail
  • Fíneálacha
  • Cuirfiúnna agus orduithe eisiata


Ag brath ar an gcion, d'fhéadfadh go mbeadh roghanna oiriúnach nach pianbhreitheanna coimeádta iad, mar shampla dícháiliú, coigistiú agus cúiteamh. Tá roghanna eile ann do chiontóirí gnéis nó gáinneála drugaí.

Príosúnacht

Tá trí chineál shainiúla de roghanna príosúnachta ar fáil do bhreitheamh:

  • Pianbhreitheanna sainordaitheacha
  • Uas-phianbhreitheanna
  • Íos-phianbhreitheanna.

Pianbhreitheanna sainordaitheacha

Is éard is pianbhreith shainordaitheach ann ná pianbhreith a gcaithfear í a chur ar dhuine gan aird ar aon chúinsí eile. In Éirinn, tá pianbhreith shainordaitheach de phríosúnacht saoil ag baint le dúnmharú. Maireann pianbhreith saoil ar feadh an tsaoil. Mar a tharlaíonn i roinnt tíortha áfach, ní hiondúil go ndéantar gach cuid den phianbhreith saoil a chaitheamh i bpríosún in Éirinn. Is gné de chórais príosúin go hidirnáisiúnta agus in Éirinn é príosúnaigh faoi phianbhreith a scaoileadh go sealadach nó go luath.

Déanann an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais comhairle agus moltaí an Bhoird Parúil a chur san áireamh i gcónaí agus cinneadh á dhéanamh aige maidir le príosúnach faoi phianbhreith saoil a scaoileadh as príosún. Faoi láthair, déanann an Bord athbhreithniú ar phríosúnaigh faoi phianbhreith saoil i ndiaidh dóibh 7 mbliana a chaitheamh sa phríosún.

Go hiondúil, déantar roinnt athbhreithnithe ar phríosúnaigh faoi phianbhreith fhada (lena n-áirítear pianbhreith saoil) thar roinnt blianta sula ndéanfadh an Bord moladh maidir le lamháltais thábhachtacha. Is faoin Aire amháin atá sé an cinneadh deiridh a dhéanamh maidir le príosúnach faoi phianbhreith saoil a scaoileadh. D'fhéadfadh go mbeadh éagsúlachtaí móra ag baint leis na tréimhsí ama faoi choimeád a chaitheann ciontóirí faoi phianbhreith saoil. Is é 12 bhliain go neasach an mheántréimhse a chaitear sa phríosún ag daoine faoi phianbhreith saoil ar scaoileadh saor iad. Níl anseo ach an mheántréimhse áfach; tá príosúnaigh faoi phianbhreith saoil in Éirinn atá sa phríosún le os cionn tríocha bliain.

Uas-phianbhreitheanna

Tá uas-phianbhreitheanna maidir le gach coir leagtha amach ag an dlí. Mar shampla, má fhaightear ciontach thú i mí-ord foréigneach faoi Alt 15 den Acht um Cheartas Coiriúil (Ord Poiblí) 1994, is é príosúnacht 10 mbliana an uas-phianbhreith ar féidir a chur ort.

Úsáideann an breitheamh an uas-phianbhreith mar phointe tosaithe agus cinneadh á dhéanamh aige maidir leis an bpianbhreith a ghearradh.

Íos-phianbhreitheanna

Fágtar an phianbhreith faoi rogha an bhreithimh go hiondúil. Tá roinnt dlíthe ann áfach, a bhaineann an discréid seo den bhreitheamh agus a chuireann iallach air íos-phianbhreith áirithe ar a laghad a ghearradh.

Mar shampla, tá foráil ann d'íos-phianbhreith de phríosúnacht 10 mbliana má fhaightear ciontach thú i sealbhú drugaí ar €13,000 nó níos mó a luach faoi Alt 15A den Acht um Mí-Úsáid Drugaí 1977, Alt 27 den Acht arna leasú ag Alt 33 den Acht um Cheartas Coiriúil 2007 (pdf). Ar an gcaoi chéanna, tá cionta nua tugtha isteach ag an Acht um Cheartas Coiriúil 2006 (pdf) maidir le hairm tine lena mbaineann íos-phianbhreith má chiontaítear thú ar díotáil. Más é do chéad chion é, tá sé de rogha ag an mbreitheamh pianbhreith níos lú a ghearradh, ag féachaint do nithe eile, mar shampla, pléadáil chiontach nó cúnamh a tugadh do na Gardaí. Más é do dara cion nó níos mó é maidir le drugaí nó le hairm tine áfach, cuirfear an íos-phianbhreith i bhfeidhm.

Feach "Tuilleadh eolais" thíos maidir le híos-phianbhreitheanna sainordaitheacha do chionta airm tine.

Pianbhreitheanna nach pianbhreitheanna coimeádta iad

Pianbhreitheanna ar fionraí

Is éard atá i bpianbhreith ar fionraí ná go ndéanann an breitheamh pianbhreith phríosúin a ghearradh ach go gcuireann sé ar fionraí í ar choinníollacha áirithe. Mar sin, ní théann tú go príosún mura mbriseann tú na coinníollacha. Tá 3 chomhpháirt i gceist le pianbhreith ar fionraí:

  • An téarma príosúnachta (mar shampla, 4 bliana)
  • Na coinníollacha a bhaineann lena chur ar fionraí (mar shampla, an tsíocháin a choimeád agus a bheith dea-iomprach nó cóireáil áirithe a fhulaingt)
  • An tréimhse lena gcuirtear an phianbhreith ar fionraí


Má bhriseann tú ceann de na coinníollacha laistigh den tréimhse ama lena bhfuil an phianbhreith ar fionraí, beidh ort an téarma príosúnachta a ghearradh ort ar dtús a fhulaingt.

Orduithe seirbhíse pobail

Forálann An tAcht um Cheartas Coiriúil (Seirbhís Pobail) 1983 d'orduithe seirbhíse pobail. Caithfidh tú obair éigin a dhéanamh do leas an phobail mar phionós. Gearrann breitheamh orduithe seirbhíse pobail in áit phianbhreitheanna príosúnachta.

Ní mór roinnt comaoineacha a chomhlíonadh sula féidir le breitheamh ordú seirbhíse pobail a ghearradh:

  • Ní mór duit a bheith oiriúnach do sheirbhís phobail (Ordaíonn an breitheamh tuairisc phromhaidh agus leasa le cinneadh go bhfuil tú oiriúnach d'ordú seirbhíse pobail)
  • Ní mór go mbeadh obair pobail oiriúnach ar fáil duit
  • Ní mór duit aontú leis an ordú seirbhíse pobail


Ní féidir le líon iomlán na n-uaireanta don ordú seirbhíse pobail a bheith os cionn 240 uair, agus ní mór duit an tseirbhís phobail a chríochnú laistigh d'aon bhliain amháin den ordú.

Fíneálacha

Forálann go leor cionta d'fhíneáil a ghearradh. Go minic, forálfaidh cionta d'fhíneáil agus/nó do phionós eile (pianbhreith príosúin de ghnáth), agus ní bheidh i gceist le cionta eile ach fíneáil amháin. Má bhíonn méid na fíneála os cionn méid áirithe (rang A fíneáil), d'fhéadfadh go mbeadh an cion lasmuigh de dhlínse na Cúirte Dúiche, toisc nach bpléann sé ach le mionchionta.

Nuair a ghearrtar fíneáil, is iondúil go sonraíonn an breitheamh tréimhse ama ina gcaithfidh tú an fhíneáil a íoc. Mura n-íoctar an fhíneáil laistigh den tréimhse ama sonraithe ag an mbreitheamh, d'fhéadfaí thú a chur i bpríosún ar feadh tréimhse d'éagmais na híocaíochta. Is iad seo a leanas na tréimhsí íocaíochta réamhshocraithe sa Chúirt Dúiche:

Tréimhsí réamhshocraithe i bpríosún de bharr gan fíneálacha a íoc

Méid na Fíneála Príosúnacht d'éagmais
Faoi bhun €64 5 lá
Idir €64 agus €318 15 lá
Idir €318 agus €635 45 lá
Os cionn €635 90 lá

Cuirfiúnna agus orduithe eisiata

Uaireanta, baineann breithiúna úsáid as cuirfiúnna agus/nó orduithe eisiata mar rogha pianbhreithe. Go minic, beidh ordú mar seo i bhfoirm coinníll bannaí nó de phianbhreith ar fionraí.

D'fhéadfadh an chúirt ordú a dhéanamh a chuirfeadh iallach ort a bheith sa bhaile ag seoladh ar leith idir uaireanta áirithe den lá nó den oíche. Ar an gcaoi chéanna, d'fhéadfadh an breitheamh cosc a chur ort a bheith ar shráid áirithe nó dul isteach in áitreabh áirithe, mar shampla teach tabhairne nó áitreabh ceadúnaithe.

Orduithe srianta gluaiseachta

Is féidir leis an gcúirt orduithe srianta gluaiseachta a ghearradh faoin Acht um Cheartas Coiriúil 2006. Is féidir iad a ghearradh má chiontaítear thú i gcionta áirithe (cionta a bhaineann le hord poiblí agus le hionsaí den chuid is mó) agus má ghearrtar príosúnacht de níos mó 3 mhí ort. Forálann an tAcht freisin gur féidir monatóireacht a dhéanamh ar chomhlíonadh orduithe dá leithéid go leictreonach. Níl an fhoráil seo curtha i bhfeidhm go fóill áfach. Is féidir tuilleadh eolais a fháil sa doiciméad maidir le horduithe srianta gluaiseachta.

Orduithe promhaidh

Soláthraíonn an Probation of Offenders Act 1907 bealach do na cúirteanna déileáil le ciontóirí céaduaire agus le ciontóirí nach cosúil go mbeidh i dtrioblóid arís, trí chineál de rabhadh oifigiúil a thabhairt dóibh gan pianbhreith a ghearradh orthu. Dá ndéanfaí ordú promhaidh, d'fhéadfadh sé coinníollacha áirithe eile a chur ort, chomh maith le héileamh ort a bheith dea-iomprach, mar seo a leanas:

  • Cúiteamh a íoc
  • Cónaí in áit áirithe
  • Maoirseacht
  • Aon choinníoll eile a mheastar a bheith riachtanach chun athdhéanamh an chiona a sheachadadh (mar shampla, freastal ar chomhairleoireacht)

Bannaí

I dteannta le cumhacht na cúirte ordú promhaidh a dhéanamh, tá seanchumhacht ann a cheadaíonn don chúirt banna a chur ort an tsíocháin a choinneáil agus a bheith dea-iomprach. Is éard atá i gceist ná go dtéann tú i gcúirtbhanna (nó banna airgeadais) at feadh tréimhse ama. Má bhíonn tú in achrann laistigh den tréimhse ama atá sonraithe san ordú, beidh ort an méid sin airgid a íoc nó tá seans go gcuirfear i bpríosún thú.

An Bosca Déirce

Is bealach eile é an Bosca Déirce atá ag breithiúna chun déileáil le cionta nach cionta tromchúiseacha iad sa Chúirt Dúiche. D'fhéadfaí iallach a chur ort, dá n-aontófá, méid airgid a íoc isteach i mBosca Déirce na Cúirte. De ghnáth, déantar é seo mar mhalairt ar chion a thaifeadadh i d'aghaidh. Is dóigh nach ndéanfaidh breithiúna an rogha seo a bhreithniú ach amháin maidir le ciontóirí céaduaire a rinne mionchionta, mar shampla bruscar a chaitheamh nó cionta páirceála. Níl an rogha seo ar fáil ach amháin má phléadálann tú ciontach nó má bhíonn cúinsí áirithe ann a mhíníonn d'iompar. Is féidir tuilleadh eolais a fháil sa doiciméad maidir le Bosca Déirce na Cúirte.

Forghéilleadh agus coigistiú

Tugann dlíthe éagsúla an chumhacht do bhreithiúna orduithe a dhéanamh maidir le sealúchas a bhaineann leis an gcion inar ciontaíodh thú a fhorghéilleadh nó a choigistiú. Mar shampla, d'fhéadfaí foilseacháin thoirmiscthe a choigistiú faoi Alt 10 den Acht um Scrúdóireacht Fhoillseachán 1929.

Cúiteamh

Tugann an tAcht um Cheartas Coiriúil 1993 an chumhacht do bhreithiúna ordú duit cúiteamh a íoc nuair a chiontaítear thú. D'fhéadfadh é seo a bheith i dteannta, nó in áit, aon phionóis eile. Tá méid an chúiteamh ar féidir le cúirt a ordú teoranta leis an méid ar féidir leis an gcúirt a dhámhachtain i gcás sibhialta.


Teorainneacha cúitimh na gcúirteanna

Cúirt Uaschúiteamh
An Chúirt Dúiche €15,000
An Chúirt Chuarda €75,000

Ní mór don chúirt d'acmhainní agus do thiomantais airgeadais a chur san áireamh agus ordú cúitimh a dhéanamh. Is féidir orduithe cúitimh a chur i bhfeidhm. Mar shampla, is féidir leis an gcúirt ordú um astú tuillimh a dhéanamh.


Dícháiliú

Ní pionós atá i gceist le horduithe dícháiliúcháin, ach cinneadh nach bhfuil duine inniúil don fheidhm óna bhfuil siad dícháilithe, mar shampla carr a thiomáint.

Is iad ciontuithe maidir le cionta tiomána na dícháilithe is coitianta. Faoi Alt 7 d'Acht na gCuideachtaí 1990 áfach, d'fhéadfaí duine ar ciontaíodh é i gcion coiriúil maidir le cuideachta, a dhícháiliú ó phostanna áirithe a bhaineann le cuideachta a reáchtáil, mar shampla stiúrthóir.

Formhuinithe agus pointí pionóis

Forálann na hAchtanna um Thrácht ar Bhóithre do chóras formhuinithe. Is éard is formhuiniú ann ná iontráil ar thaifead ceadúnais duine d'ordú cúirte dícháilithe nó pointe pionóis. Is féidir tuilleadh eolais a fháil sa doiciméad maidir le pointe pionóis.

Ciontóirí gnéis agus gáinneála drugaí

Orduithe do chiontóirí gnéis

I dteannta leis na roghanna ginearálta pianbhreithe atá ar fáil maidir le gach cion, is féidir le breitheamh roinnt sainorduithe a dhéanamh nuair atá cionta gnéis i gceist. Forálann an tAcht um Chiontóirí Gnéis 2001 do seo.

Is iad seo a leanas na horduithe ar féidir le breitheamh a dhéanamh más ciontóir gnéis ciontaithe thú:

  • Ordú fógra: Cuireann sé iallach ort d'ainm agus do sheoladh a chur in iúl do na Gardaí.
  • Deimhniú: Dearbhaíonn an deimhniú seo gur ciontaíodh thú i gcion gnéis, do phionóis, agus go bhfuil riachtanas fógra i gceist.
  • Oibleagáid le cur in iúl d'fhostóirí: Nuair a chuireann tú isteach ar fhostaíocht lena mbaineann rochtain ar pháistí nó ar dhuine faoi mhíchumas nach bhfuil faoi stiúir, tugtar ordú duit do chiontacht as cionta gnéis a chur in iúl don fhostóir nó don fhostóir féideartha.
  • Ordú um chiontóir gnéis: Nuair a chreideann an Chúirt go bhfuil gá ann an pobal a chosaint uait, d'fhéadfaí ordú a dhéanamh chun cosc a chur ort imeachtaí áirithe a dhéanamh.


Is féidir tuilleadh eolais a fháil sna doiciméid maidir le Clár na gCiontóirí Gnéis agus maidir le monatóireacht a dhéanamh ar chiontóirí gnéis.

Orduithe do chiontóirí gáinneála drugaí

Thug an tAcht um Cheartas Coiriúil 2006 córas isteach do gháinneálaithe drugaí ciontaithe cosúil lena bhfuil i gceist do chiontóirí gnéis. Ceadaíonn sé don chúirt ordú a dhéanamh a chuireann iallach a chur ort d'ainm agus do sheoladh a chur in iúl do na Gardaí.

Ní dhéantar an t-ordú ach amháin má bhíonn an chúirt den tuairim go mbeadh a leithéid d'ordú cuí ar mhaithe le leas an phobail, agus cúinsí do cháis a gcur san áireamh. Tá tuilleadh eolais le fáil sa cháipéis ar Chlár na gCiontóirí Drugaí.

Tuilleadh eolais

Íos-phianbhreitheanna do chionta airm tine

Baineann íos-phianbhreitheanna sainordaitheacha le cionta áirithe airm tine. Is iad seo a leanas na cionta lena mbaineann na pianbhreitheanna seo. Tá discréid ag an mbreitheamh i gcás an chéad chiona.

  • Seilbh ar arm tine le hintinn duine a chur i gcontúirt bháis: íosmhéid de 10 mbliana de phríosúnacht
  • Arm tine a bheith ag duine agus é ag tógail feithicle gan údarás: íosmhéid de 5 bliana de phríosúnacht
  • Arm tine a úsáid chun comhrac in aghaidh gabhála nó cabhrú le héalú: íosmhéid de 10 mbliana de phríosúnacht
  • Arm tine nó lón lámhaigh a shealbhú in imthosca amhrasacha: íosmhéid de 5 bliana de phríosúnacht
  • Arm tine a iompar le hintinn choiriúil: íosmhéid de 5 bliana de phríosúnacht
  • Bairille gunna gráin nó raidhfil a ghiorrú: íosmhéid de 5 bliana de phríosúnacht
Page edited: 3 February 2014