Tháinig Acht um Chiontóirí Gnéis 2001 i bhfeidhm in Éirinn i Meitheamh 2001. Leis an dlí seo tá athrú suntasach tagtha ar an mbealach a ndéileálann an córas ceartais choiriúil le ciontóirí gnéis in Éirinn. Tá oibleagáid ar dhaoine a chiontaítear as cionta áirithe gnéis roinnt faisnéise a chur ar fáil do na Gardaí, lena n-áirítear an seoladh a bhfuil siad ina gcónaí i ndiaidh dóibh teacht amach as an bpríosún.
Cé go n-úsáidtear an téarma Clár Ciontóirí Gnéis go coitianta in Éirinn, i bhfírinne níl a leithéid de chlár ann agus níl trácht air in aon alt den Acht um Chiontóirí Gnéis 2001. Is é an t- aon fhaisnéis faoin áit a bhfuil ciontóirí gnéis in Éirinn, atá coinnithe go lárnach ag na Gardaí, ná teastas a eisíonn an chúirt maidir le daoine a ciontaíonn an chúirt i gcionta gnéis.
Sonraíonn an teastas go bhfuil an duine ciontaithe faoi réir riachtanais an Achta um Chiontóirí Gnéis, 2001. Faigheann Aonad Foréigin Theaghlaigh agus Ionsaí Gnéis an Gharda cóip d’Fhoirm Faisnéisithe Ciontóra Gnéis ón stáisiún Garda a bhfuil an ciontóir gnéis ina chónaí ina limistéar. Ciallaíonn sé seo go bhfuil sonraí gach duine atá faoi réir riachtanais an Achta um Chiontóirí Gnéis 2001 á gcoinneáil go lárnach agus is é an t-ainm coitianta atá ar na teastais seo ná Clár na gCiontóirí Gnéis. Tá tuilleadh faisnéise faoi mhonatóireacht ciontóirí gnéis in Éirinn ar fáil anseo.
Leagtar amach an oibleagáid atá ar chiontóirí gnéis faisnéis áirithe a chur in iúl do na Gardaí in Alt 2 den Acht um Chiontóirí Gnéis 2001.
Is é seo liosta na gcionta atá faoi réir ag an Acht:
I gcás an ionsaithe gnéis agus an chiorraithe coil, ní bhaineann an tAcht um Chiontóirí Gnéis 2001 má bhí an t-íobartach nó an páirtí eile don chion 17 mbliana nó níos mó nuair a rinneadh an cion agus nuair nár ciontaíodh an duine as aon phionós a bhfuil príosúnacht mar chuid de nó curtha faoi réir ag aon bhearta a bhaineann le saoirse a chailleadh.
Is gcás truaillithe ar leanbh faoi 17 mbliana d’aois, ní bhaineann an tAcht mura bhfuil an ciontóir níos mó ná dhá bhliain níos sine ná an t-íobartach. Tá an fhoráil seo leagtha amach in Alt 3 den Acht um Dhlí Coiriúil (Cionta Gnéis), 2006.
Tá níos mó faisnéise ar tá an dlí ar chionta gnéis ar fáil anseo.
Má chiontaítear thú as cion gnéis agus má bhíonn tú faoi réir na riachtanas tuairiscithe caithfidh tú d’ainm agus do sheoladh baile a chur in iúl do na Gardaí laistigh de 7 lá ó tháinig tú faoi réir na riachtanas. (De ghnáth, ciallaíonn sé seo laistigh de 7 lá ó do scaoileadh saor ón phríosún).
Ar an dóigh chéanna, ní mór duit a chur in iúl do na Gardaí laistigh de seacht lá faoi aon athrú ainm agus nó athrú ar do sheoladh baile nó má tá rún agat a bheith i do chónaí áit ar bith eile in Éirinn ar feadh níos mó ná seacht lá. Caithfidh ciontóirí a chur in iúl do na Gardaí chomh maith má bhíonn rún acu Éire a fhágáil ar feadh seacht lá nó níos mó agus tá riachtanas orthu seoladh na háite lasmuigh d’Éirinn a bhfuil sé de rún acu bheith ina gcónaí ann nó stopadh ann a thabhairt do na Gardaí.
Nuair a chuirtear duine éigin atá faoi réir ag riachtanais faisnéisithe an chiontóra gnéis i bpríosún maidir le haon chion agus nuair a bhíonn scaoileadh saor an duine sin ar tí tarlú, caithfidh an gobharnóir i mbun an phríosúin Coimisinéir an Gharda a chur ar an eolas faoin scaoileadh sin 10 lá ar a laghad roimh dháta an scaoilte saor.
Má tá riachtanas ort roinnt faisnéise a chur ar fáil do na Gardaí faoin Acht um Chiontóirí Gnéis, 2001, is féidir leat faisnéisiú ar an mbealach seo:
I ndiaidh do na Gardaí an faisnéisiú a fháil, admhaíonn siad é i bhfoirm scríofa. Chomh maith leis sin, líonann na Gardaí Foirm Faisnéisithe Ciontóra Gnéis. Cuirtear an bhunfhoirm chríochnaithe chuig Aonad Foréigin Theaghlaigh agus Fiosrúcháin Ionsaithe Gnéis ag Cearnóg Fhearchair, Sráid Fhearchair, Baile Átha Cliath 2. Cuirtear cóip den fhoirm chuig an gciontóir agus coinnítear cóip sa stáisiún Garda.
Tá oibleagáid ort faisnéis a sholáthar do na Gardaí fút féin:
Má ghearrtar téarma príosúnachta ort agus ansin cuirtear cuid den téarma sin ar fionraí, meastar gur daoradh thú don chuid nár cuireadh ar fionraí.
Aon duine a bhfuil riachtanas orthu tuairisciú chuig na gardaí ar feadh tréimhse éiginnte, tá cead acu iarratas a dhéanamh leis an Cúirt Chuarda leis an oibleagáid sin a chur ar ceal i ndiaidh tréimhse ar a laghad de dheich mbliana ón dáta ar scaoileadh an duine saor ó choimeád. Más mian leat iarratas ar chealú a dhéanamh, áfach, tá riachtanas ort an tArd-Cheannfort a bhfuil tú i do chónaí ina cheantar a chur ar an eolas go bhfuil sé ar intinn agat an t-iarratas a dhéanamh.
Mura gcomhlíonann tú na riachtanais faisnéisithe (gan leithscéal réasúnta a bheith agat), lena n-áirítear faisnéis bhréagach nó mhíthreorach chur ar fáil, b’fhéidir go gciontófaí thú. Má chiontaítear thú, is féidir fíneáil suas le €1,900 nó aon bhliain amháin príosúnachta a ghearradh ort, nó an dá rud.
Baineann. Má chiontaítear thú as cion gnéis lasmuigh d’Éirinn agus dá mbeadh an cion sin ina chion gnéis in Éirinn, tá tú faoi réir na riachtanais chéanna faisnéisithe na nGardaí má thagann tú chun cónaí in Éirinn ina dhiaidh sin. Mura gcuireann tú do mhionsonraí in iúl do na Gardaí, is féidir leis na Gardaí tú a chúiseamh as neamh-chomhlíonadh nó mainneachtain na riachtanais a chomhlíonadh.
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.