Bosca na mBocht sna Cúirteanna

Eolas

Amanna i gcásanna coiriúla os comhair na gcúirteanna íochtaracha in Éirinn, d'fhéadfadh an breitheamh ordú a thabhairt don chosantóir síntiús a chur i mBosca na mBocht in áit a bheith ciontaithe. I bhfocail eile, in áit a bheith ciontaithe agus tréimhse príosúnachta, nó fíneáil reachtúil a bheith amach roimhe/roimpi, is féidir leis an mbreitheamh a ordú go mbronnan an cosantóir suim airgid ar charthanas ainmnithe ag an mbreitheamh. Cuireann an cosantóir an tsuim airgid seo i dtaisce sa chúirt, agus ansin íocann Oifig Fineála na Cúirte an t-airgead leis an gcarthanas atá i gceist.

Níl aon dlí soiléir a thugann an chumhacht seo don bhreitheamh. Is próiseas í úsáid Bhosca na mBocht áfach, a d'fhás thar na blianta. Is cosúil go n-éiríonn sé as dlínse dlí choitinn an bhreithimh a c(h)umhacht a chomhlíonadh agus é/í ag gearradh píonós agus/nó coinníollacha eile. Go háirithe, tarlaíonn an próiseas seo sna cúirteanna íochtaracha (is é sin, an Chúirt Dhúchais).

Í 2005 d’fhoilsigh an Coimisiún um Athchóiriú an Dlí a dtuarascáil Report on The Court Poor Box: Probation of Offenders (pdf). I mí Feabhra 2014 d'fhoilsigh an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais an Scéim Ghinearálta um Bille Cheartas Coiriúil (Smachtbhannaí Pobail) um a bhfuil sé beartaithe a chur in ionad an bosca mbocht le Ciste Cúitimh reachtúil.

Go dtí go dtabharfar reachtaíocht nua isteach, áfach, déanann an t-eolas seo a leanas cur síos ar an staid mar atá faoi láthair i leith Bhosca Cúirte na mBocht in Éirinn.

Is é an fáth is coiteanta a ndéantar cinneadh mar sin ná, i dtuairim an bhreithimh, cé go bhfuil a gcás cruthaithe ag na cúisitheoirí, nach bhfuil sé oiriúnach ciontú a chur síos. Mar shampla, má tá súil ag an mbreitheamh nach ndéanfaidh an cosantóir coir ar bith eile.

Mar shampla, ar láimh amháin is féidir a áiteamh gur cosc suntasach ar choir é do roinnt saoránach a bheith ag súil le teacht os comhair cúirte. Amanna nuair a smaoiníonn siad go mbeidh sonraí a saol pearsanta agus a ngníomhaíoctaí os comhair an phobail, cuireann sé sin iad ó choir a dhéanamh arís. Chomh maith leis sin, má bhíonn ciontú cláraithe i d'aghaidh, bíonn torthaí suntasacha ar do shaol (mar shampla súil le fostaíocht, slí bheatha, caidrimh gnó agus sóisialta, agus araile). Mar gheall air sin nuair a cheapann an chúirt nach ndéanfaidh an saoránach coir ar bith eile, is féidir leis an mbreitheamh síntiús do Bhosca na mBocht a roghnú mar phíonós.

Ar an láimh eile, áfach, is cúis imní in Éirinn nach bhfuiltear cinnte an gcaitear le ciontóirí as culraí eacnamaíochta difriúla ar bhealach cothrom. Tá ceist shuntasach chomh maith ann faoin easpa freagrachta maidir le húsáid an airgid. Mar shampla ceapann daoine áirithe gur bealach éalaithe ó chiontú é Bosca na mBocht do shaoránaigh a bhfuil sé d'acmhainn acu an fhíneáil a íoc. B'fhéidir nach mbeadh an dara rogha ag daoine nach bhfuil sé d'acmhainn acu an fhíneáil a íoc, ach an ciontú a bheith cláraithe ina n-aghaidh. Is cúis imní é chomh maith go gcoinníonn na síntiúis do Bhosca na mBocht fíneálacha a ghearrfaí de ghnáth ó Rialtas na hÉireann.

Rialacha

Níl dlí ar bith in Éirinn a rialaíonn Boscaí na mBocht sna cúirteanna. Nuair a dhéanann an cúisí íocaíocht do Bhosca na mBocht, de ghnáth cuireann an breitheamh an tAcht Promhaidh i bhfeidhm nó ghearrann sé/sí pionós ar fionraí.

Tá sé i gceist a athchóiriú ar an gcóras bosca mbocht cúirte. Go dtí go bhfuil an reachtaíocht nua i bhfeidhm, tá an córas bosca mbocht cúirte fós i bhfeidhm.

Rataí

Is féidir athruithe a bheith ar shuimeanna síntiús do Bhosca na mBocht a ghearrann breitheamh ag brath ar an gcoir.

Conas iarratas a dhéanamh

Má ordaíonn breitheamh duit síntiús a dhéanamh do Bhosca na mBocht agus má tá an t-airgead agat é a íoc, baileoidh an Cláraitheoir Cúirte sa chúirt ar an lá an íocaíocht agus eiseoidh sé/sí admháil duit. Ansin cuireann an chúirt na híocaíochtaí ar aghaidh go dtí an carthanas/eagraíocht chuí. Mura mbíonn an t-airgead agat, nó má roghnaíonn tú gan síntiús a dhéanamh, clárófar ciontú i dtaobh do choire i d'aghaidh.

Page edited: 26 May 2015