Feidhmeanna agus Dualgais Choiste Dháréag in Éirinn
Eolas
Tá ról an-tábhachtach ag giúróirí sa chóras dleathach. Le linn trialach coiriúil, bíonn ar na giúróirí imscrúdú a dhéanamh ar fhíorais an chás, chun a fháil amach an bhfuil an duine cúisithe ciontach as an gcion.
Ní mór don choiste dháréag cinneadh a dhéanamh bunaithe ar an fhianaise a chuirtear i láthair sa chúirt agus ar threoracha an bhreithimh. Níl an coiste dháréag freagrach as an dlí a léirmhíniú agus glacann sé le treoracha an bhreithimh maidir le hábhair dhleathacha.
Le linn na trialach ar fad, tá cead ag giúróirí nótaí a thógáil de na himeachtaí. Tá cead acu freisin nótaí a thabhairt do chainteoir an choiste dháréag agus is féidir leo siúd ceist a chur ar an mbreitheamh cur síos a thabhairt ar ghnéithe an cháis.
Ag deireadh na trialach, tugtar bileog speisialta do na giúróirí a thaispeánann na saincheisteanna go gcaithfear breithniú a dhéanamh orthu roimh chinneadh a dhéanamh.
Níl ar an gcoiste dháréag cinneadh d’aon ghuth a dhéanamh. Nuair a bhíonn triail shibhialta ar siúl, bíonn ar 9 den 12 giúróir glacadh leis an gcinneadh céanna.
Nuair a bhíonn cás coiriúil ar siúl, níl ar an gcoiste dháréag cinneadh d’aon ghuth a dhéanamh nuair a bhíonn 11 giúróir nó níos mó i gceist, nuair a aontaíonn 10 acu i ndiaidh breithniú a dhéanamh ar an gcás ar feadh tréimhse ama réasúnta (dhá uair nó níos mó).
I ndiaidh cinnidh a dhéanamh, téann an coiste dháréag ar ais chuig seomra na cúirte agus léitear an cinneadh os ard.
Ag deireadh an cháis, bíonn ar Gharda na Cúirte nó ar oifigeach eile an coiste dháréag a choimeád le chéile go dtí go ndéantar cinneadh.
Bíonn ar na giúróirí an cás a phlé sa seomra giúiréithe agus níl cead acu teagmháil a dhéanamh le haon duine eile, ach amháin chun nótaí a thabhairt don Chláraitheoir Cúirte. Is féidir leo cóipeanna a choimeád den díotáil, de na taispeántáin agus na nótaí.
Is féidir le giúróirí nóta a thabhairt don bhreitheamh chun níos mó faisnéise a lorg ar an dlí nó chun athbhreithniú a dhéanamh ar shonraí na fianaise. Tagann na giúróirí ar ais chuig seomra na cúirte chun cúnamh a fháil ón mbreitheamh, ach ní fhéadtar breithniú a dhéanamh ar fhianaise nua ag an gcéim seo.
Níl an coiste dháréag freagrach as pianbhreitheanna a leagadh amach. Is é an breitheamh atá freagrach as chinneadh a dhéanamh i ndiaidh aighneachtaí a fháil ón dá thaobh.
Baineann pianbhreitheanna sainordaitheacha le cionta áirithe. Mar shampla, nuair a fhaigheann an coiste dháréag duine ciontach as dúnmharú, bíonn ar an mbreitheamh téarma príosúnachta saoil a thabhairt amach.
Rialacha
Ní mór do ghiúróirí
- Fíorais an cháis amháin a leagadh amach.
- Glacadh le treoracha dlí ón mbreitheamh, cibé go n-aontaíonn siad leis nó léi
- Dearcadh neamhchlaonta, pearsanta a chosaint.
- A dtuairimí féin a leanúint. Is cion é nuair a dhéanann duine lasmuigh den choiste dháréag iarracht tionchar a bheith aige/aici ar ghiúróir i slí ar bith. Má dhéantar iarracht labhairt le giúróir faoin chás, ba cheart don ghiúróir é seo a chur in iúl don chúirt nó do Gharda Síochána.
- An fhaisnéis ó sheomra an choiste dháréag a choimeád faoi rún. Níl cead ag giúróirí an cás a phlé le daoine lasmuigh den choiste dháréag. Má theipeann ar ghiúróir an fhaisnéis seo a choimeád faoi rún, is díspreagadh cúirte é agus beidh air/uirthi fíneáil a íoc nó tréimhse ama a chaitheamh sa phríosún.
Caithfear fíneáil a íoc do na cionta seo a leanas, a leagadh amach in Acht na nGiúrithe, 1976;
- Nuair a theipeann ar dhuine a bheith i láthair do choiste dháréag, nó nuair a theipeann orthu páirt a ghlacadh sa t-seirbhís nó nuair nach féidir leo páirt a ghlacadh ann toisc gur thóg siad deoch alcólach nó drugaí.
- Má theipeann ar ghiúróir an fhírinne a labhairt nó má chuirtear brú ar dhuine eile ráitis bhréagacha a thabhairt.
- Páirt a ghlacadh i gcoiste dháréag nuair a bhíonn ar fhios agat nár dhuine cáilithe thú nó gur duine dícháilithe thú.
- Nuair a thugtar freagraí bréagacha nó míthreoracha don bhreitheamh ceannais maidir le do cáilíochtaí.
- Ráitis bhréagacha a dhéanamh ar son giúróra nó ordú a thabhairt do dhuine eile ráitis bhréagacha a dhéanamh ar a s(h)on.
Teanga
Ábhar Gaolmhar
- Ról an ghiúiré
Cuireann an doiciméad seo síos ar ról agus feidhm giúiré i gcúirt dlí in Éirinn. - Criminal insanity and mental health
The law in Ireland regarding criminal insanity and mental health changed in 2006. Find out about the rules regarding fitness to plead, diminished responsibility and Mental Health Review Boards. - An Ardchúirt
Tugtar eolas anseo faoín Ardchúirt
Téigh i dteagmháil linn
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.