Faoiseamh Cánach do Thionóntaí
Eolas
Má tá cónaí ort i lóistín atá agat ar cíos go príobháideach agus má íocann tú cáin ioncaim, d'fhéadfadh sé go mbeifeá in ann faoiseamh cánach a fháil ar chuid den chíos sin. Is féidir faoiseamh ar lóistín laistigh den Stát a fháil freisin. Céimnítear an faoiseamh cánach amach agus beidh 2017 an bhliain dheireanach.
Ní féidir leat an faoiseamh seo a éileamh ach amháin má tá lóistín ar cíos agat ar 7 Nollaig 2010. Mura raibh lóistín ar cíos agat ar 7 Nollaig 2010 agus má thosaigh tú ag íoc cíosa ina dhiaidh sin, ní bheidh tú i dteideal faoiseamh cánach a éileamh. Áfach má tá lóistín ar cíos agat ar 7 Nollaig 2010, agus tosaíonn tú comhaontú cíosa nua i ndiaidh an dáta sin, beidh tú incháilithe le haghaidh an fhaoisimh seo.
Rialacha
Le faoiseamh ó cháin a fháil, caithfidh tú a bheith ag íoc cíosa as ionad cóiríochta príobháideach, arb é d'aon áit chónaithe é nó do phríomháit chónaithe. Áiríonn sé seo cóiríocht ar nós mionárasáin, árasáin, nó tí.
Níl aon teideal ar fhaoiseamh cánach agat maidir le cíos a íocadh le húdarás áitiúil nó le gníomhaireacht Stáit nó a íocadh de bhun léasa 50 bliain nó níos faide.
Tiarnaí talún nó gníomhairí atá ina gcónaí in Éirinn
Má tá do thiarna talún nó a ghníomhaire ina chónaí in Éirinn, caithfear admháil ar an gcíos a d'íoc tú a chur ar fáil má iarrann na Coimisinéirí Ioncaim í agus nuair a iarrann siad í. Tá feidhm ag an riail seo cuma an n-íocann tú do chíos díreach leis an tiarna talún nó le gníomhaire thar ceann an tiarna talún. Caithfidh gach admháil an méid seo a leanas a thabhairt le fios:
- Ainm, Uimhir PSP agus seoladh an tiarna talún
- Méid an chíosa a d'íoc tú
- Achar ama lena mbaineann an admháil
Coimeád gach admháil ar feadh 6 bliana ar a laghad mar d'fhéadfadh na Coimisinéirí Ioncaim iad a iarraidh ort.
Tiarnaí talún atá ina gcónaí thar lear
Mura bhfuil do thiarna talún ina chónaí in Éirinn agus má íocann tú cíos leis go díreach nó lena chuntas bainc, cuma in Éirinn nó thar lear, caithfidh tú cáin ar an ráta caighdeánach (20% i 2011 agus 2012) a bhaint as an ollmhéid a íocann tú. Ní hionann an asbhaint seo agus d'fhaoiseamh cánach, is cáin í ar ioncam do thiarna talún a chaithfear a íoc leis na Coimisinéirí Ioncaim.
Mar shampla, má tá do thiarna talún ina chónaí sa Ghearmáin agus má íocann tú ollchíos míosúil €1,000 leis. Ar dtús, áirigh an méid cánach nach mór a asbhaint (€1,000 x 20% = €200). Ansin bain an cháin atá dlite as an ollchíos a íocann tú (€1,000 - €200 = €800 ). Is ionann agus €800 an cíos a íocann tú le do thiarna talún in aghaidh na míosa. Iocann tú €200 leis na Coimisinéirí Ioncaim in aghaidh na míosa.
Cuntas a thabhairt do na Coimisinéirí Ioncaim
Caithfidh tú cuntas a thabhairt ar an méid chánach a asbhaineann tú. Mura mbaineann tú an cháin as an gcíos a íocann tú le tiarna talún atá in chónaí thar lear is tusa (agus ní hé an tiarna talún) a bheidh freagrach as an gcáin nár asbhaineadh.
Má íocann tú cáin faoin gcóras ÍMAT, is féidir leat cuntas a thabhairt tri do chreidmheasanna cánach agus pointe scoite an ráta chaighdeánaigh a laghdú. Iarr ar d'oifig cánach é seo a dhéanamh, nó déan tuairisceán cánach ar Fhoirm Thuairisceáin Chánach 12 (pdf) agus íoc an méid asbhainte leis na Coimisinéirí Ioncaim.
Más ar bhonn féinmheasúnaithe a íocann tú cáin, féadfaidh tú cuntas a thabhairt sa cháin a asbhaineann tú san Fhoirm Thuairisceáin Chánach Féinmheasúnaithe 11 (pdf) agat a chuireann tú chun na gCoimisinéirí Ioncaim. Eiseoidh siad fógra measúnaithe a léireoidh an laghdú ar do chreidmheasanna cánach.
Ag deireadh na bliana caithfidh tú teastas cánach a bhaint as – Foirm R185 (pdf) a chomhlánú agus é a thabhairt do do thiarna talún.
Rataí
Tá faoiseamh cánach le fáil ag an ráta caighdeánach de 20%, is cuma cá bhfuil cónaí ar do thiarna talún. Siad uasmhéideanna an fhaoisimh ná:
| Cúinsí pearsanta | Bliain cánach 2011 | Bliain cánach 2012 |
| Singil agus faoi 55 bliain | €1,600 | €1,200 |
| Singil agus os cionn 55 bliain | €3,200 | €2,400 |
| Pósta/baintreach agus faoi 55 bliain | €3,200 | €2,400 |
| Pósta agus os cionn 55 bliain | €6,400 | €4,800 |
Iolraíonn tú na liúntais saor ó cháin thuas faoi 20% chun a luach duit gach bliain tar éis cánach a ríomh. Is ionann é seo do dhaoine:
- Faoi 55: féadfaidh tú creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2012, ar fiú €240 (€1,200 x 20%) in aghaidh na bliana é do dhaoine singil agus €4800 (€2,400 x 20%) in aghaidh na bliana do dhaoine atá pósta, baintreach ná i bpáirtnéireacht shibhialta nó páirtnéir sibhialta marthanach.
- Os cionn 55: féadfaidh tú creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2012, ar fiú €480 (€2,400 x 20%) in aghaidh na bliana é do dhaoine singil agus €960 (€4,800 x 20%) in aghaidh na bliana do dhaoine atá pósta, baintreach ná i bpáirtnéireacht shibhialta nó páirtnéir sibhialta marthanach.
Mar a deirtear thuas, céimnítear an faoiseamh cánach amach. Taispeánann an clár seo an méid cíosa a fhaigheann faoiseamh cánach i gach bliain suas go dtí 2017.
| Bliain cánach | Singil, faoi 55 | Singil, os cionn 55 | Baintreach nó páirtnéir sibhialta marthanach/Pósta, nó i bpáirtnéireacht shibhialta, faoi 55 | Baintreach nó páirtnéir sibhialta marthanach/Pósta, nó i bpáirtnéireacht shibhialta, os cionn 55 |
| 2010 | 2,000 | 4,000 | 4,000 | 8,000 |
| 2011 | 1,600 | 3,200 | 3,200 | 6,400 |
| 2012 | 1,200 | 2,400 | 2,400 | 4,800 |
| 2013 | 1,000 | 2,000 | 2,000 | 3,600 |
| 2014 | 800 | 1,600 | 1,600 | 3,200 |
| 2015 | 600 | 1,200 | 1,200 | 2,400 |
| 2016 | 400 | 800 | 800 | 1,600 |
| 2017 | 200 | 400 | 400 | 800 |
| 2018 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Conas iarratas a dhéanamh
Is cuma má fhuil cónaí ar do thiarna talún in Éirinn nó thar lear. Le faoiseamh cánach ar cíos a éileamh líon isteach Foirm Chíosa 1 (pdf) agus seol chuig an oifig chánach í. Is féidir an fhoirm seo a fháil freisin ón oifig chánach áitiúil. Má tá aon deacrachtaí agat leis an bhfoirm a líonadh nó aon eolas a theastaíonn a chur ar fáil, déan teagmháil leis an oifig chánach.
Is féidir leat an tseirbhís ÍMAT aon tráth aon lá a úsáid freisin.
Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas
Tá sonraí teagmhála d'oifigí cánacha ar fáil anseo agus i ngach eolaí teileafóin poiblí.
Ábhar Gaolmhar
- An córas le cáin a mheas
Cur síos ar an gcóras nua creidhmheasanna cánacha. - Réamhrá ar chreidmheasanna cánach agus faoiseamh ó cháin
ioncaim
Laghdaíonn faoiseamh cánach an méid cánach a bhíonn ort a íoc. Faigh amach faoi chineálacha difriúla na bhfaoiseamh ó cháin ioncaim in Éirinn a bhaineann le do chúinsí. - Cáin do dhaoine atá ós cionn 65
Tá cur síos anseo ar na socruithe speisialta cánacha a bhaineann le daoine atá 65 agus ós a chionn.
Téigh i dteagmháil linn
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.