Tionóntacht a chlárú

Réamhrá

Faoin Acht um Thionóntachtaí Cónaithe Príobháideacha, 2004, caitheann tiarnaí talún tionóntachtaí cónaithe príobháideacha a chlárú leis an mBord um Thionóntachtaí Cónaithe Príobháideacha (BTCP).

Úsáideann an BTCP an fhaisnéis seo chun clár ar a bhfuil fáil phoiblí a choimeád. Ní thaispeánann an clár seo aitheantas an tiarna talún nó na dtionóntaí, ná méid an chíosa.

Reachtaíocht nua

Athraíonn an tAcht um Thionóntachtaí Cónaithe Príobháideacha (Leasú) 2015 cuid de na rialacha. Beidh tuilleadh eolais ar fáil go luath.

Cén tionóntachtaí is gá a chlárú?

Baineann an tAcht um Thionóntachtaí Cónaithe leis an gcuid is mó d’áiteanna cónaithe atá ar cíos go príobháideach agus ceanglaíonn an tAcht orthu a bheith cláraithe leis an BTCP. Ní bhaineann sé leis na saghsanna a leanas de mhaoin ar cíos:

  • Ligean gnó
  • Ligean saoire
  • Áiteanna cónaithe a raibh an cíos rialaithe roimhe seo nó tionóntachtaí ar léas fadáitíochta – baineann reachtaíocht ar leith leo siúd
  • Cóiríocht úinéir-áitithe (mar shampla, má dhéanann tú cóiríocht a roinnt le do thiarna talún nó má fhaigheann tú árasán ar cíos i dteach do thiarna talún)
  • Áiteanna cónaithe ina gcónaíonn céile, tuismitheoir nó leanbh an tiarna talún. Baineann seo le socruithe neamhfhoirmiúla teaghlaigh nuair nach ann d’aon chomhaontú tionóntachta i scríbhinn. Cumhdaíonn an tAcht comhaontuithe foirmiúla, áfach, idir daoine muinteartha, mar shampla, sa chás gur síníodh léas.
  • Tithíocht shóisialta (tá an earnáil tithíochta dheonach, ar a shon sin, faoi mar a shonraítear thuas, le cur san áireamh faoin reachtaíocht leasaithe)

Ní bhaineann Cuid 4 den Acht (a dhéileálann le slándáil na tionachta) leis an méid a leanas:

  • Ligean a bhaineann le fostaíocht – tugtar tithe ‘ar éill’ orthu seo amanna, mar gheall go mbíonn siad ceangailte leis an bpost agus nach mór duit an áit chónaithe a fhágáil nuair a chríochnaítear an post, agus
  • Cóiríocht do mhic léinn faoi Alt 50 (pdf)

Rialacha

Ní mór tionóntachtaí nua a chlárú laistigh de mhí tar éis go gcuirtear tús leis an tionóntacht. Tá tiarnaí talún freagrach as clárú. Ní mór don tionónta a sonraí a thabhairt don tiarna talún, lena n-áirítear a n-Uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí (UPSP).

Nuair a bhíonn tionóntacht ann ar feadh ceithre bliana nó níos mó, cuirtear tús le tionóntacht nua. Ní mór don tiarna talún an tionóntacht nua seo a athchlárú leis an BTCP. Is féidir leat níos mó a léamh inár gcáipéis ar shaghsanna tionóntachta agus ar láithreán gréasáin Threshold.

Ní mór do thiarnaí talún an fhaisnéis a leanas a sholáthar nuair a bhíonn clárú á dhéanamh acu:

  • Seoladh na háite cónaithe ar cíos
  • Ainm, seoladh agus UPSP an tiarna talún (nó an uimhir chláraithe, más cuideachta atá ann)
  • Ainmneacha agus UPSPanna gach tionónta
  • An líon daoine a chónaíonn san áit chónaithe
  • Tuairisc ar an áit chónaithe lena n-áirítear líon na spásanna leapa (mar shampla, teach leathscoite le dhá sheomra fáilte, trí sheomra leapa agus cúig spás leapa ann)
  • An neasachar urláir i méadair chearnacha
  • An dáta ar ar thosaigh an tionóntacht
  • An cíos agus cé chomh minic agus atá sé iníoctha
  • An ceantar údaráis áitiúil mar a bhfuil an áit chónaithe
  • Téarma an léasa más léas ar théarma seasta é
  • Cibé acu más fo-ligean é
  • An Rátáil Fuinnimh Foirgnimh (BER), más infheidhme
  • Sonraí faoi aon chuideachta bhainistíochta nó gníomhaire údaraithe

Leithdháiltear uimhir Thionóntachta Cláraithe (TC) do gach tionóntacht. Eisíonn an BTCP litreacha deimhnithe don tiarna talún agus don tionónta araon, ina gcuimsítear an uimhir TC seo, nach mór a úsáid in aon déileálacha leis an BTCP.

Athruithe cíosa

Má athraítear méid an chíosa, ní foláir don tiarna talún an t-athrú a chur in iúl don BTCP laistigh de mhí amháin. Is féidir leat níos mó a léamh faoi seo inár gcáipéis ar mhéaduithe cíosa.

An bhfuil mo thionóntacht cláraithe?

Féadfaidh tú súil a chaitheamh ar an gclár poiblí lena sheiceáil ar cláraíodh do thionóntacht. Féadfaidh an BTCP dul i mbun caingean dlí i leith tiarnaí talún nach gcláraíonn tionóntachtaí. Féadfaidh tú tuilleadh a léamh faoi ar láithreán gréasáin an BTCP.

Ní féidir ach le tiarnaí talún seirbhís réitigh dhíospóide an BTCP a úsáid má chláraigh siad an tionóntacht. Fiú murar chláraigh do thiarna talún do thionóntacht, áfach, féadfaidh tú fáil a bheith agat ar an tseirbhís seo.

Faisnéis a roinnt

Féadfaidh an BTCP faisnéis a roinnt le húdaráis áitiúla, a fhorfheidhmíonn na rialacháin a bhaineann le caighdeáin agus leabhair chíosa. Anuas air sin, féadfaidh siad an fhaisnéis a roinnt leis an Roinn Coimirce Sóisialaí agus na Coimisinéirí Ioncaim.

Rataí

Tá costas €90 ar gach clárúchán. Má tá tú ag clárú roinnt tionóntachtaí san fhoirgneamh céanna ag an aon am amháin, is féidir leat táille ilchodach €375 a íoc. Má tá clárúchán aonar mall, dúblaítear an táille go €180. Má tá clárúchán iolrach mall, gearrtar táille €180 ar chlárúchán gach tionóntachta.

Tabharfaidh an BTCP roinnt den táille chlárúcháin seo chuig na húdaráis áitiúla le cur i bhfeidhm na rialúchán a bhaineann le leabhair chíosa agus caighdeáin chóíríochta a mhaoiniú.

Má fhanann na tionóntaí tar éis don tionóntacht cheithre bliana a bheith istigh, ní mór duit tionóntacht nua a chlárú. Féadtar fíneáil €3,000 a ghearradh ar thiarnaí talún a mhainníonn i gclárú agus d’fhéadfadh príosúnacht suas go sé mhí ar a gciontú a bheith rompu. Féadtar pionós breise €250 a thoibhiú ar gach lá neamhchlárúchái.

Conas iarratas a dhéanamh

Féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar líne chun tionóntacht a chlárú nó an fhoirm iarratais ar pháipéar (pdf) a chomhlánú agus í a sheoladh ar ais chuig an BTCP ag an seoladh thíos.

Is gá duit faisnéis mhionsonraithe a sholáthar faoin maoin nuair a chláraíonn tú an tionóntacht (féach thuas). Foilsíonn an BTCP seicliosta den fhaisnéis is gá duit a sholáthar, mar aon le nótaí mínitheacha (pdf).

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Chun tionóntacht a chlárú, nó chun ceisteanna a chur faoi chlárú:

An Bord um Thionóntachtaí Cónaithe

Bosca PO 47
Cloich na Coillte,
Contae Chorcaí
Éire

Uaireanta Oscailte: 8.30 rn go 6.30 in
Teil: 0818 303 037 or 00353 766 887 350
Facs: 0818 303 039
Láithreán Gréasáin: http://www.rtb.ie/
Láithreán Gréasáin: https://onestopshop.rtb.ie/

Seo a leanas na sonraí teagmhála chun rochtain a fháil ar sheirbhísí comhairle agus tacaíochta tithíochta Threshold do thionóntaí:

Threshold

21 Bóthar na gCloch
Baile Átha Cliath 7
Éire

Uaireanta Oscailte:Luan-Aoine 9.30 rn - 5 in
Teil:1800 454 454
Facs:(01) 677 2407
Láithreán Gréasáin: http://www.threshold.ie
R-phost: advice@threshold.ie

Threshold

22 Meall Theas
Corcaigh
Éire

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine: 9 rn go 1 in agus 2 in go 5 in
Teil:(021) 427 8848
Facs:(021) 480 5111
Láithreán Gréasáin: http://www.threshold.ie
R-phost: advicecork@threshold.ie

Threshold

5 Cnoc na Radharc
Gaillimh
Éire
H91 HC1H

Uaireanta Oscailte:Luan-Aoine 9.30 rn - 5 in
Teil:(091) 563 080
Facs:(091) 569 273
Láithreán Gréasáin: http://www.threshold.ie
R-phost: advicegalway@threshold.ie

Page edited: 2 February 2016