Cuideachta bhainistíochta do bhloic árasáin

Cuideachta bainistithe úinéirí

Tá cead ag gach aonad cónaitheach ballraíocht a ghlacadh sa chuideachta bainistithe úinéirí agus go ginearálta tá vóta amháin dlite dó. Sa chás go bhfuil socruithe ionadúla i bhfeidhm cheana, is féidir leanúint leo seo chomh fada agus atá siad ceart agus féaráilte.

Tá an chuideachta bainistithe úinéirí mar chuid den ghnáthamh tíolachta do na haonaid aonair. Má dhíoltar an t-aonad ansin nó má aistrítear chuig duine éigin eile é, aistríonn ballraíocht na cuideachta bainistithe úinéirí go huathoibríoch chuig an úinéir nua. Ní bheidh sé riachtanach an t-aistriú a chur i gcrích go foirmiúil nó do stiúrthóirí na cuideachta é a fhaomhadh. (Go ginearálta, teastaíonn na foirmiúlachtaí seo agus ballraíocht cuideachta á aistriú.)

Déanann an tAcht trácht ar na heagraíochtaí a bhainistíonn forbairtí il-aonad mar chuideachta bainistithe úinéirí fiú mura bhfuil an eagraíocht ina cuideachta. Mar shampla, d’fhéadfadh grúpa nó comhlacht neamhchorpraithe a bheith freagrach as an mbainistíocht agus tá na hoibleagáidí céanna orthu is atá ar an gcuideachta bainistithe úinéirí atá ionchorpraithe mar chuideachta.

Stiúrthóirí fadtéarmacha

I roinn forbairtí eiste, tá sé de cheart ag stiúrthóirí ceaptha ag an réalóir fanacht ina stiúrthóirí dá saoil. Ní féidir lena leithéid tarlú ón 1 Aibreán 2011 ar aghaidh agus ní mór do stiúrthóirí a bhí ann ar an 1 Aibreán 2011 seasadh siar ón bpost roimh 1 Aibreán 2014 ar a dhéanaí. Beidh gach stiúrthóir nua srianta do thréimhse 3 bliana.

Oibleagáidí chuideachta bainistithe úinéirí

Ní mór do chuideachtaí bainistithe úinéirí géilleadh do dhlí na gcuideachtaí go ginearálta agus d'oibleagáidí ar leith forchurtha ag an Acht seo. Seo a leanas na príomhoibleagáidí ar leith ar chuideachta bainistithe úinéirí do na baill – úinéirí na n-aonad:

Clár na mball

Ní mór don chuideachta scair nó teastas ballraíochta a sholáthar don cheannathóir agus ní mó di a chinntiú go bhfuil clár na mball cothrom le dáta. Tá dualgas ar na baill an chuideachta a choinneáil ar an eolas maidir le haon athrú ábhartha.

Tuarascáil bhliantúil

Ní mór don chuideachta tuarascáil bhliantúil a ullmhú agus cruinniú bliantúil a reáchtáil chun an tuarascáil a phlé. Ní mór don tuarascáil sonraí maidir le hioncam agus le caiteachas, costais seirbhíse bliantúla, an cuntas ciste suncála, caiteachas beartaithe ar chothabháil agus ar chóiriú, clúdach árachais agus conarthaí arna ndeachaigh an chuideachta iontu a chuimsiú. Ní mór fógra 21 lá a thabhairt do na baill go bhfuil an cruinniú le tarlú agus ní mór an tuarascáil a sholáthar dóibh 10 lá roimh an gcruinniú. Ní mór don chruinniú bliantúil tarlú gar go leor don fhorbairt il-aonad ach amháin sa chás go n-aontaíonn 75% de na baill amhlaidh.

Muirir sheirbhíse

Ní mór don chuideachta scéim a bhunú do na muirir sheirbhíse bliantúla chun íoc as an gcothabháil, árachas agus cóiriú na gcomhlimistéar faoina cumhacht agus do sholáthar seirbhísí comónta (mar shampla, slándáil) d'úinéirí aonaid. Is féidir an muirear tionscantach leagadh síos gan chruinniú na mball a reáchtáil ach, go ginearálta, ní mór do na muirir seo a bheith faomhadh ag cruinniú ginearálta na mball. Mura nglacann 75% de na baill leis an muirear molta, ní mór don mhuirear reatha fanacht. Ní féidir an muirear seirbhíse a úsáid chun íoc as ábhair atá faoi chúram an réalóra nó an tógálaí ach amháin sa chás go bhfuil sé seo aontaithe, i scríbhinn, ag 75% de bhaill na cuideachta. Ní féidir an formheas seo a thabhairt ach amháin má tá 65% de na haonaid díolta agus ní féidir é a chur i bhfeidhm ach trí bliana tar éis aistriú úinéireachta na gcomhlimistéar chuig an gcuideachta bainistithe úinéirí. I gcás na n-aonad nach bhfuil díolta, ní mór don úinéir, an réalóir san áireamh, an muirear seirbhíse a íoc. Ní mór don mhuirear seirbhíse a bheith comhairithe ar bhonn trédhearcach agus cothrom agus ní mór taifead ceart de chaiteachas a bheith coinnithe.

Ciste fiachmhúchta

Taobh istigh de 3 bliana d’aistriú úinéireachta chuige (nó 18 mí i gcás fhorbairtí eiste, is é sin, roimh 30 Meán Fómhair 2012), ní mór dó ciste fiachmhúchta a bhunú le caitheamh ar athchóiriú, ar fheabhsú nó ar chothabháil den chineál neamh-athfhillteach den fhorbairt il-aonad. Tá dualgas ar úinéirí ranníocaíochtaí a dhéanamh leis (lena n-áirítear réalóirí i gcás aonaid nach bhfuil díolta). Soláthraíonn an tAcht gurb é €200 an mhéid in aghaidh na bliana nó aon mhéid eile faoi mar a aontaíonn na baill. Ní mór do ranníocaíochtaí chuig an gciste fiachmhúchta a choinneáil i gcuntas eile.

Rialacha an tí

Is féidir leis an gcuideachta bainistithe úinéirí rialacha tí a dhéanamh don fheidhmiú agus don chothabháil éifeachtach den fhorbairt il-aonad. Ní mór do na rialacha seo a bheith aontaithe ag cruinniú na mball ach ní mór don chuideachta an chéad seit de rialacha a dhéanamh sula ndíoltar an chéad aonad. Sa chás ina bhfuil aonad ligthe, ní mór do a bheith ina tréimhse ligthe atá faoi réir chomhlíonadh rialacha tí na dtionóntaí.

Conarthaí fadtéarmacha

Ní féidir leis an gcuideachta dul i gconradh le soláthraithe earraí agus seirbhísí atá le maireachtáil níos mó ná 3 bliana.

Modhanna chun díospóirí a réiteach

Is féidir le duine ar bith gafa iarratas a dhéanamh chuig an gCúirt Dúiche ar ordú chun aon chearta bronnta a fheidhmiú nó aon oibleagáid forchurtha faoin Acht. Áirítear leis seo an chuideachta bainistithe úinéirí, úinéir aonaid, iontaobhaí faoi thoil nó aon réiteach eile agus an réalóir.

Is féidir leis an gCúirt, in ionad ordú a dhéanamh, na páirtithe a stiúradh i dtreo theacht ar réiteach i leith an ábhair.

Tuilleadh eolais

Chomh maith le téacs an Achta féin (pdf), seans go mbeidh tú ag iarraidh an Meabhrán Mínitheach a léamh arna rinneadh athbhreithniú air i mí an Mhárta 2011 chun na hilathruithe a rinneadh ar an mBille a thógáil san áireamh agus é ag dul tríd an Oireachtas.