An Scéim Chomhúinéireachta

Réamhrá

Bhí an Scéim Chomhúinéireachta dírithe ar dhaoine nárbh fhéidir leo íoc as a dteach iomlán in aon chuid amháin. Tá deireadh curtha léi anois le haghaidh iarratasóirí nua. Leanann rialacha na scéime bheith i gceist do dhaoine a d’úsáid í le tús a chur le teach a cheannach. Cuirfidh Scéim Cheannaigh Incrimintigh bealach eile ar fáil do dhaoine ar ísealioncam chun tús a chur le teach a cheannach, faoi réir coinníollacha áirithe.

Tá fadhbanna ag roinnt iasachtaithe lena dtithe Chomhúinéireachta a íoc. Tá scéimeanna ann chun cabhrú le daoine sa staid seo. Téigh i dteagmháil le d'údarás áitiúil chun an scéal a phlé.

Daoine a bhfuil tithe Comhúinéireachta á gceannach acu

Is féidir leat an chomhréir a cheannaíonn tú ag aon tráth amháin a mhéadú, trí chur le do mhorgáiste nó trí airgead a íoc. Ní mór duit lánúinéireacht a cheannach laistigh de 30 bliain. Ní chiallaíonn seo gur gá duit íoc as an gcaipiteal uile atá amuigh ar an morgáiste laistigh den tréimhse 30 bliain. Is féidir leat morgáiste eile a ghlacadh chun an scair fuílligh a cheananch nuair a bheidh an morgáiste bunúil arna íoc.

Is féidir leat an teach nó an t-árasán a dhíol ag tráth ar bith. Beidh an t-údarás áitiúil, dar ndóigh, i dteideal luach na comhréire ar leo a éileamh ag tráth an díola. Má chuir siad an teach nó an t-árasán ar fáil ar lascaine ón luach margaidh, ní mór duit comhréir den lascaine seo a aisíoc, ag brath ar cé chomh fada a raibh cónaí ort ann.

Tá idirbheartaíochtaí faoin Scéim Chomhúinéireachta díolmhaithe ó dhleacht stampála. Ina theannta sin, ceanglaítear ar údaráis áitiúla costais dlí a choimeád chomh híseal agus is féidir.

An Muirear Teaghlaigh

Má bhí do theach i gComhúinéireacht leis an údarás áitiúil ar an dáta dliteanais le haghaidh Muirear Teaghlaigh (1 Eanáir 2012), bhí sé díolmhaithe ón Muirear Teaghlaigh, de bharr gur choimeád an t-údarás áitiúil bun úinéireachta sa réadmhaoin. Níor ghá duit do theach a chlárú d’fhonn an díolúine a éileamh.

Conas mar a d’oibrigh an scéim

Lig an Scéim Chomhúinéireachta do dhaoine tosú agus comhréir de theach a cheannach, an chomhréir sin a mhéadú de réir a chéile go dtí gur leo é ina iomláine, agus ba idir an ceannaitheoir agus an t-údarás áitiúil a bhí an chomhúinéireacht. Déanann ceannaitheoirí íocaíochtaí ar mhorgáiste don chuid atá á ceannach agus íocann siad cíos leis an údarás áitiúil don chuid eile ar ráta 4.3%.

Chun fáil a bheith agat ar an scéim seo, bhí ort:

  • Ceadú a fháil ón údarás áitiúil i bprionsabal do chomhúinéireacht
  • Teach nua nó reatha a shainaithint nó teach nua a thógáil (bhí tithe ar díol ag roinnt údaráis áitiúla faoin scéim ar lascaine).
  • A chinntiú go raibh an teach oiriúnach do do chuid riachtanas, gur chomhlíon sé roinnt íoscaighdeán agus go raibh sé inghlactha ag an údarás áitiúil.

Má bhí an t-údarás áitiúil sásta go bhféadfá íoc as na haisíocaíochtaí morgáiste agus as an gcíos, cheannóidís an teach nó an t-árasán agus cheadóidís léas comhúinéireachta duit. Ón tús, bhí ort ar a laghad 40% den teach nó den árasán a cheannach.

Na huasteorainneacha le haghaidh ceannaitheoirí

Bhí uasteorainn á hoibriú ag roinnt údaráis áitiúla ar an méid a d’fhéadfaí a fháil ar iasacht faoin scéim. B'athraitheach don mhéid seo, ag brath ar láthair na réadmhaoine agus ar an údarás áitiúil a bhí i gceist.

Ina theannta sin, d’fhéadfadh údaráis áitiúla céatadán íosta d’ioncam a shocrú a d’fhéadfaí a chionroinnt le híocaíochtaí cíosa/morgáiste. In gach cás, bhí inmharthanacht fhadtéarmach na n-aisíocaíochtaí morgáiste/cíosa ina príomhbhuairt.

Rialacha

Chun cáiliú don Scéim Chomhúinéireachta:

  • Bhí tithíocht le bheith ag teastáil uait, agus bhí ar d’ioncam an tástáil ioncaim thíos a shásamh, nó
  • Bhí ort bheith cláraithe ar liosta feithimh tithíochta le húdarás áitiúil, nó
  • Bheith i do thionónta den údarás áitiúil nó i do cheannaitheoir tionónta (má mhian leat teach príobháideach a cheannach, bhí ort do theach údaráis áitiúil a thabhairt ar ais don údarás áitiúil), nó
  • Bheith i do thionónta ar feadh breis agus bliain amháin i dteach a chuir comhlachas tithíochta ar fáil faoin Scéim Caipitil ó Iasachtaí agus gur mhian leat teach/árasán príobháideach a cheannach agus do theach/árasán reatha a thabhairt ar ais chuig an gcomhlachas tithíochta.

Ní raibh an tástáil ioncaim i gceist ach sa chéad chatagóir, má bhí tú cumhdaithe ag an dara, an tríú nó an ceathrú catagóir, bhí tú díolmhaithe ón tástáil ioncaim.

Bhí ort ar a laghad 40% den phraghas a d'íoc an t-údarás áitiúil as an teach/árasán a cheannach.

An tástáil ioncaim

  • Teaghlach ioncaim shingil: más ionann d’ollioncam (roimh cháin) sa bhliain dheireanach chánach agus €40,000 nó níos lú, bhí tú incháilithe.
  • Teaghlach dhá ioncaim: iolraigh an t-ollioncam (roimh cháin) atá ag an duine leis an ioncam níos airde sa bhliain dheireanach cháin ioncaim, faoi 2.5. Suimigh ollioncam an duine eile sa bhliain dheireanach chánach. Más é €100,000 nó níos lú an freagra, bhí tú incháilithe.

Rátaí

Íocaíocht iomlán mhíosúil

Braitheann an méid seo ar chostas an tí, ar an gcomhréir de a bhí ar cíos agat agus ar na rátaí reatha úis.

Fóirdheontas cíosa

Má bhí d’ioncam teaghlaigh sa bhliain dheireanach cháin ioncaim níos lú ná €28,000, d’fhéadfá cáiliú d’fhóirdheontas cíosa idir €1,050 agus €2,550 sa bhliain a fhad agus nach laghdódh an fóirdheontas an cíos faoi bhun €1 sa tseachtain.

Éarlais

D’fhéadfadh an t-údarás an éarlais €1,270 a tharmligean:

  • Má bhí tú ag cur fút i gceantar tuaithe amach ó mhórcheantar uirbeach, agus
  • Má bhí do theach údaráis áitiúil á fhágáil agat nó má ceadaíodh thú le haghaidh tithíocht údaráis áitiúil
Page edited: 31 March 2016