Eolas

Gearrtar dleacht stampála ar na hionstraimí a úsáidtear in aistriú réadmhaoine – i bhfocail eile, na cáipéisí tíolacais a aistríonn úinéireacht na réadmhaoine.

Réadmhaoin chónaitheach

D’athraigh Buiséad 2011 na rialacha ar dhleacht stampála ar réadmhaoin chónaitheach (cosúil le tithe, árasáin agus rl.). Tháinig na hathruithe seo in éifeacht i ndáil le hionstraimí a comhlíonadh ar nó i ndiaidh 8 Nollaig 2010. Laghdaíodh na rátaí agus cuireadh deireadh le gach faoiseamh agus díolúine a bhí ann cheana.

Do dhaoine a chuaigh i gconradh ceangailteach chun réadmhaoin chónaitheach a cheannach roimh 8 Nollaig 2010, tá foráil idirthréimhseach chun a chinntiú nach gcaillfidh siad amach má chomhlíonann siad aistriú na réadmhaoine sin roimh 1 Iúil 2011 – féach Foráil Idirthréimhseach thíos.

Réadmhaoin neamhchónaitheach

Tá dleacht stampála iníoctha chomh maith ar shuíomhanna talún/tithíochta gan foirgnimh chónaitheacha. Nuair atá do chomhaontú chun suíomh a cheannach nasctha le conradh tógála, d’fhéadfaí go mbeadh dleacht stampála iníoctha ar mhéid iomlán an tsuímh móide an chonartha tógála.

Réadmhaoin chónaitheach: ar nó i ndiaidh 8 Nollaig 2010

Ó 8 Nollaig 2010, is é an t-aon fhachtóir a chuirfidh isteach ar an méid dleacht stampála ná luach na réadmhaoine.

Rátaí nua

D’ionaid réadmhaoine a bhfuil luach suas go dtí €1 milliún orthu, is é an ráta nua ná 1% den luach iomlán. D’ionaid réadmhaoine a bhfuil luach de os cionn €1 milliún orthu, baineann an ráta de 1% leis an gcéad €1 milliún agus baineann ráta de 2% leis an iarmhéid. Baineann na rátaí nua le hionstraimí aistrithe a bhfuil dáta ar nó i ndiaidh 8 Nollaig 2010 orthu.

Díothú de dhíolúinte agus d’fhaoisimh

Cuireadh gach faoiseamh agus díolúine do dhleacht stampála ar réadmhaoine chónaitheach a bhí ann cheana ar ceal i leith ionstraimí a comhlíonadh ar nó i ndiaidh 8 Nollaig 2010, mar a leanas:

• Faoiseamh cheannaitheoir céaduaire
• Díolúine ar thithe nua suas go dtí 125m cearnach i méid
• Faoiseamh ar ar thithe nua os cionn 125m cearnach i méid
• Faoiseamh gaol fola ar aistruithe réadmhaoin chónaitheach
• Díolúine ar aistruithe réadmhaoin chónaitheach dar luach faoi €127,000
• Faoiseamh suíomh chuig leanbh

Ciallaíonn sé seo nach bhfuil go leor idirbhearta a cháileodh do dhíolúinte nó faoisimh faoin seanchóras anois in ann cáiliú.

Má bhí tú sa phróiseas de réadmhaoin a cheannach ar 8 Nollaig 2010, agus bheadh tú faoi mhíbhuntáiste dá bhfeidhmeofaí na rialacha nua, d’fhéadfaí go mbeadh tú in ann fáil a bheadh agat ar fhoráil idirthréimhseach, a cheadódh go bhfeidhmeodh na seanrialacha ar do leas-sa.

Foráil idirthréimhseach

Cinnteoidh an fhoráil idirthréimhseach nach bhfuil aon duine a chuaigh isteach i gconradh ceangailteach chun réadmhaoin chónaitheach a cheannnach roimh 8 Nollaig 2010, agus a chomhlíonann aistriú na réadmhaoine sin roimh 1 Iúil 2011, chun cailleadh amach. Chun leas a bhaint as an bhforáil seo, caithfidh tú a chinntiú go n-áireofar san ionstraim an teastas a leanas:

“It is hereby certified that this instrument was executed solely in pursuance of a binding contract entered into prior to 8 December 2010”.

Tá níos mó sonraí ar athruithe an Bhuiséid ar fáil sa bhileog foilsithe ag na Coimisinéirí Ioncaim.

Réadmhaoin chónaitheach: roimh 8 Nollaig 2010

Roimh Bhuiséad 2011, d’athraigh an méid dleacht stampála iníoctha ag brath ar luach na réadmhaoine (teach nó árasán, suíomh talún nó tithíochta) agus do stádas (ceannaitheoir céaduaire nó infheisteoir agus rl.). Roinneadh dleacht stampála ina chatagóirí agus rátaí difriúla agus bhraith an méid a bhí le híoc agat:

• Mar úinéir-áititheoir, ar cheannaitheoir céaduaire thú
• Arbh úinéir-áititheoir nó infheisteoir thú
• Ar theach nó árasán nua nó dara-lámhach a bhí ann
• Ar mhéid an tí nó an árasáin
• Ar chaidreamh nó gaolmhaireacht idir an díoltóir agus an ceannaitheoir
• Praghas na réadmhaoine
• Ar aistrigh do thuismitheoir(í) suíomh chugat

Díolúine ceannaitheoir céaduaire

Suas go dtí 8 Nollaig 2010, níor íoc ceannaitheoirí céaduaire arbh úinéir-áititheoir de réadmhaoin chónaitheach nua agus dara-lámhach iad dleacht stampála. Chuir Buiséad 2011 deireadh leis an díolúne seo, le héifeacht ó 8 Nollaig 2010, i leith ionstraimí dátaithe ar an dáta seo nó ina dhiaidh.

Sainmhínítear ceannaitheoir céaduaire mar dhuine (nó áit a bhfuil níos mó ná ceannaitheoir amháin, gach duine):

• Nár cheannaigh nó nár thóg, ar aon ócáid roimhe seo, bíodh sé ina aonar nó i gcomhpháirt, ar a shon nó ar a son féin, teach in Éirinn nó thar lear
• Áit a bhfuil an réadmhaoin atá ceannaithe in úsáid ag an gceannaitheoir (nó duine ar a shon nó ar a son) mar a phríomháit nó a príomháit chónaitheach
• Áit nach bhfuil aon chíos (seachas faoi Scéim Rent a Room) díorthaithe ón réadmhaoin, suas go dtí 2 bhliain i ndiaidh a ceannaithe (d’ionstraimí dátaithe ar 5 Nollaig 20087, nó ina dhiaidh) - féach ‘Aisghlámadh fhaoiseamh dleacht stampála’ thíos

Mar dhuine colscartha nó scartha, d’fhéadfaí go mbreathnófaí ort mar cheannaitheoir céaduaire dá gcomhlíonfá na conníollacha seo a leanas:

• Ba é an chéad teach a cheannaigh tú tar éis an scartha nó an cholscartha
• Bhí an t-iartheach cónaithe pósta fágtha agat
• Níor choinnigh tú aon leas sa teach pósta
• Díreach roimh dháta an idirscaradh breithiúnach, an ghníomhas idirscartha, an fhoraithne colscartha, nó an fhoraithne neamhnithe, ní raibh tú i dteideal leas i dteach seachas an teach pósta
• Ag dáta an idirscaradh breithiúnach, an ghníomhas idirscartha, an fhoraithne colscartha, nó an fhoraithne neamhnithe, caithfidh do chéile scartha nó iarchéile a bheith ina chónaí nó ina cónaí sa teach ina raibh an bheirt agaibh áitithe roimh do scaradh nó do cholscaradh.

Áititheoirí neamh-úinéirí agus infheisteoirí

Féachtar ar dhaoine a ghearann cíos ar thithe nua nó ar thithe nó árasáin dhara-lámhach mar infheisteoirí. Faoi na rialacha in éifeacht suas go dtí 8 Nollaig 2010, bhí na rátaí céanna i bhfeidhm d’infheisteoirí agus mar a bhí do úinéirí-áititheorií neamh-chéaduaire – féach ‘Rátaí’ thíos. Mar gheall gur cuireadh deireadh leis an bhfaoiseamh do cheannaitheoirí céaduaire, íocann gach ceannaitheoir na rátaí céanna anois, bunaithe ar luach na réadmhaoine á ceannach anois.

Díolúine do thithe nua suas go dtí 125 m. cearnach i méid

Roimh Bhuiséad 2011, bhí díolúine ag úinéirí-áititheoirí de thithe/árasáin nua ó dhleacht stampála, ar an gcoinníoll nár sháraigh achar an tí nó an árasáin 125 m.cearnach (1,346 troigh cearnach) agus gur eisíodh Teastas Deimhniú Comhlíonta Achair Urláir. Caithfidh nár áitíodh an teach nó an t-árasán roimh a cheannaithe. Caithfidh gur áitíodh é mar phríomháit chónaithe an úinéara do thréimhse ar leith ó dháta an ghníomhais cheannaithe – i.e. ní fhéadfá cíos a ghearradh ón réadmhaoin seachas faoin Scéim ‘Rent a Room’. Ba é 5 bliana an tréimhse a bhí ann ar dtús ach laghdaíodh é seo go 2 bhliain ar 5 Nollaig 2007. Dá ndíolfá an teach i rith an tréimhse seo ní chaithfeá dleacht stampála a íoc, áfach. Chuir Buiséad 2011 deireadh leis an díolúine seo le héifeacht ó 8 Nollaig 2010.

Faoiseamh ar thithe nua thar 125 m. cearnach i méid

Má bhí méid achair an tí nó an árasáin níos mó ná 125 m. cearnach (1,346 troigh cearnach), bhí roinnt dleacht stampála iníoctha má bhí Comaoin Inmhuirir os cionn an tairseach díolúine bainteach. Rinneadh measúnú ar an dleacht stampála ar chostas an tsuímh nó 25% de chostas an tsuímh móide na costais thógála (lúide CBL), cibé acu an fhigiúr ba mhó, ag brath ar na haontaithe conartha ar thug gníomhas an aistrithe éifeacht dóibh. Tugadh Comaoin Inmhuirir ar an bhfigiúr seo. Chuir Buiséad 2011 deireadh leis an bhfaoiseamh seo le héifeacht ó 8 Nollaig 2010.

Aistriú réadmhaoine idir pháirtithe gaolmhara

Suas go dtí 8 Nollaig 2010, bhí dleacht stampála iníochta ar leath an ghnáthráta infheidhmithe má bhí aistriú réadmhaoine (seachas scaranna) chuig gaolta áirithe (mar shampla, tuismitheoir, seantuismitheoir, leas-tuismitheoir, leanbh, deartháir, deirfiúr, leathdheartháir, leathdheirfiúr, aintín, uncail, neacht nó nia). Ní raibh an faoiseamh seo ar fáil ar léasanna nó idirbhearta lena raibh col ceathracha agus/nó gaolta cleamhnais.

Chuir Buiséad 2011 deireadh leis an bhfaoiseamh gaol fola seo le héifeacht ó 8 Nollaig 2011, ach amháin mar a d’fheidhmigh sé do réadmhaoin chónaithe, áfach. Feidhmíonn sé i gcónaí le réadmhaoin neamh-chónaithe.

Díolúine do réadmhaoin faoi €127,500

Suas go dtí 8 Nollaig 2010, ní raibh ort dleacht stampála a íoc nuair a bhí tú ag ceannach réadmhaoine ar luach níos lú ná €127,500. Chuir Buiséad 2011 deireadh leis an díolúine seo le héifeacht ó 8 Nollaig 2010.

Aistrithe suímh ó thuismitheoir chuig leanbh

Suas go dtí 8 Nollaig 2010, níor fheidhmigh dleacht stampála áit ar aistrigh tuismitheoir suíomh chuig leanbh.

• Chaith sé go raibh an suíomh chun príomháit chónaithe phríomhaideach an linbh a thógáil air agus ní fhéadfadh go raibh margadhluach an tsuímh níos mó ná €500,000 do dhiúscairtí déanta ar 5 Nollaig 2007 nó ina dhiaidh.
• Ní fhéadfadh an tuismitheoir ach aon suíomh amháin a aistriú chuig gach leanbh chun leas a bhaint as an díolúine seo.
• Chaith sé go raibh achar an tsuímh féin níos lú ná 1 acra (0.4047 heicteár), eiseach den achar áitithe ag an teach féin.

Chuir Buiséad 2011 deireadh leis an díolúine seo, ar tugadh site to child exemption air, le héifeacht ó 8 Nollaig 2010.