Polasaithe árachais chun do mhorgáiste a chosaint

Réamhrá

Nuair a ghlacann tú morgáiste, ní mór duit smaoineamh faoi conas a aisíocfar é, sa chás go bhfaigheann tú bás. D'fhéadfá smaoineamh, freisin, ar conas aisíocaíochtaí a leanúint má thagann laghdú ar d'ioncam, mar gheall ar bhreoiteacht, ar dhífhostaíocht no ar chúiseanna eile.

Tá ‘árachas um chosaint mhorgáiste’ in ainm is do mhorgáiste a aisíoc go hiomlán má fhaigheann tú bás sular íocadh as an morgáiste go hiomlán. Tá ‘árachas um aisíocaíocht morgáiste’ in ainm is íoc as d’aisíocaíochtaí ar feadh tréimhse faoi chúinsí áirithe.

Árachas um chosaint mhorgáiste

Nuair a fhaigheann tú morgáiste chun do theach a cheannach, is gnách go mbeidh ort árachas um chosaint mhorgáiste a fháil. Is saghas ar leith árachas saoil seo a ghlactar do théarma an mhorgáiste agus tá sé in ainm is íoc as an morgáiste ar bhás an iasachtaí nó an chomhiasachtaí.

I dtromlach na gcásanna, tá dualgas dlíthiúil ar an iasachtóir, faoin Acht um Chreidmheas do Thomhaltóirí 1995, a chinntiú go bhfuil árachas um chosaint mhorgáiste agat sula dtugtar morgáiste duit. Tá roinnt eisceachtaí ann ina thaobh seo, féach ‘Eisceachtaí leis an gceanglas dlíthiúil’ thíos. Má dhéanann an iasachtóir polasaí a leith a thairiscint duit, áfach, níl dualgas ort é a cheannach. Féadfaidh tú do pholasaí um chosaint mhorgáiste féin a fháil a oireann do do chuid riachtanas. Ní féidir le d’iasachtóir morgáiste a dhiúltú duit mar gheall nach gceannaíonn tú an polasaí a dhéanann siad a thairiscint.

Ba cheart go mbeadh cosaint mhorgáiste iníoctha ar bhonn comh-shaoil, chéad báis. Ciallaíonn seo go n-aisíoctar an morgáiste ar bhás an chéad iasachtaí má bhíonn lánúin i gceist.

Is tábhachtach athbhreithniú a dhéanamh ar do bheartas um chosaint mhorgáiste go rialta agus a chinntiú go nglacann tú breis cumhdaigh, más gá, chun síntí théarma an mhorgáiste nó aon phionóis a thabhaítear a chumhdach. Ní mór na préimheanna a choimeád cothrom le dáta. Má ghabhann tú chun riaráistí, seans go rachaidh an polasaí i léig.

Foilsíonn an Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí faisnéis shonrach ar árachas um chosaint mhorgáiste.

Eisceachtaí leis an gceanglas dlíthiúil

Níl ort árachas um chosaint mhorgáiste a fháil:

  • Má tá tú breis agus 50 bliain d’aois, nó
  • Níl an morgáiste ar d’áit chónaithe phríobháideach phríomha (do theach cónaithe), nó
  • Ní féidir leat an t-árachas a fháil, nó ní féidir leat é a fháil seachas ar phréimh atá i bhfad níos airde ná mar is gnách, nó
  • Tá agat dóthain árachas saoil cheana féin agat chun íoc as an iasacht tí má fhaigheann tú bás

D’fhéadfadh roinnt iasachtóirí a chur ina luí ort gur coinníoll an t-árachas seo lena mbaineann morgáiste a thabhairt duit, fiú muna bhfuil ceanglas dlíthiúil i gceist i do chás.

Árachas um chosaint aisíocaíocht morgáiste

Is gnách go mbíonn rogha agat chun árachas um chosaint aisíocaíocht morgáiste a fháil. Is saghas árachas um chosaint íocaíochta atá ina ainm is do mhorgáiste a aisíoc ar feadh tréimhse áirithe ama – de ghnáth 12 mhí – má thagann laghdú ar d’ioncam mar gheall go raibh timpiste agat nó go ndearnadh iomarcach thú, nó ar chúis ar bith eile a chuimsíonn an beartas áirithe.

Ba cheart duit a sheiceáil le d’iasachtóir morgáiste nó le do bhróicéir árachais nó do chuideachta árachais mura bhfuil tú cinnte faoi cibé acu an bhfuil árachas um chosaint aisíocaíocht morgáiste agat. Ba cheart duit a sheiceáil, chomh maith leis sin, céard go díreach a chumhdaíonn sé agus a chinntiú go n-oireann sé do do chás.

Foilsíonn an Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí faisnéis shonrach ar árachas um chosaint íocaíocht morgáiste go ginearálta.

Page edited: 30 April 2015