Faoiseamh cánach ar ús morgáiste/Faoiseamh cánach ag an bhfoinse
Eolas
Is éard is faoiseamh morgáiste ann ná faoiseamh cánach bunaithe ar an méid den ús morgáiste a íocann tú ar do phríomháras cónaithe príobháideach (do theach féin) i mbliain chánach áirithe.
Tá sé á riaradh i leith mar Fhaoiseamh Cánach ag an bhFoinse. Ciallaíonn sé sin go dtugann an té a thug an morgáiste ar iasacht duit tairbhe an fhaoisimh cánach duit ar an ús a íocann tú ar do mhorgáiste. Déanann siad é sin trí d’íocaíochtaí morgáiste a laghdú de réir an méid faoisimh cánach atá tú i dteideal a fháil i ngach bliain chánach. Éilíonn do mhorgaisteoir méid an fhaoisimh ar ais os na Coimisinéirí Ioncaim. Cuirfidh do mhorgáisteoir aon athrú eile a thiocfaidh ar an bhfaoiseamh cánach i bhfeidhm go huathoibritheach ar son na gCoimisinéirí Ioncaim, mar shampla má tá athrú ar na rátaí úis.
De ghnáth, ní éilíonn tú faoiseamh cánach ar ús morgáiste i dtuairisceán cánach bliantúil mar tugtar é duit go díreach ag do mhorgáisteoir. Féadfaidh tú faoiseamh cánach a éileamh fós ó d’oifig cánach i leith an úis a íocann tú ar iasachtaí “neamhurraithe” a úsáideadh chun críche cáilithe.
Cuirfear deireadh iomlán le faoiseamh cánach ar ús morgáiste i ndiaidh an 31 Nollaig 2017.
Athruithe ar Bhuiséad 2012
Déanann Buiséad 2012, a fógraíodh i Nollaig 2011, na rialacha lena mbaineann faoiseamh cánach ar ús morgáiste a athrú mar seo a leanas:
- Gheobhaidh ceannaitheoirí céaduaire in 2012 faoiseamh cánach ar ús morgáiste ar ráta 25% don chéad dá bhliain, agus tiocfaidh laghdú air seo ina dhiaidh sin
- Gheobhaidh ceannaitheoirí nach ceannaitheoirí céaduaire iad in 2012 faoiseamh cánach ar ús morgáiste ar ráta 15% ó 2012 go dtí 2017
- Tugtar ráta speisialta 30% do na blianta cánach ó 2012 go dtí 2017 do cheannaitheoirí céaduaire a ghlac le morgáistí idir na blianta 2004 agus 2008
D’fhoilsigh na Coimisinéirí Ioncaim Faoiseamh Cánach ar Ús Morgáiste a Íoctar (pdf) ina gcuimsítear Ceisteanna sonracha Comónta faoi na hathruithe seo ar an mBuiséad, lena n-áirítear réimse cásanna.
D’fhoilsigh an Roinn Airgeadais Nóta maidir le Faoiseamh Cánach ar Ús Morgáiste den Bhuiséad 2012 (pdf).
Rialacha
Chun go gcáileoidh sé d’fhaoiseamh cánach ar íocaíochtaí ús morgáiste, ní mór don ús a bheith ar airgead a fuair tú ar iasacht chun do phríomh-áitreabh (atá suite in Éirinn) a cheannach, a dheisiú nó a fheabhsú. Mar shampla, ní féidir faoiseamh morgáiste a éileamh i gcomhair úis ar iasacht a úsáideadh chun teach saoire nó réadmhaoin infheistíochta a cheannach ach is féidir é a éileamh i gcomhair iasacht a úsáideadh chun do phríomhtheach a fheabhsú nó a shíneadh.
Is féidir leat faoiseamh ar ús morgáiste a éileamh má tá do phríomháit chónaithe nó d’áit chónaithe aonair in Éirinn agus má oibríonn tú agus má íocann tú cánacha sa RA (lena n-áirítear Tuaisceart Éireann). Is gá uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí (PSP) a bheith agat chun an faoiseamh a éileamh.
Ní féidir leat faoiseamh ar ús morgáiste a éileamh má tá d’áit chónaithe aonair nó do phríomháit chónaithe sa RA (lena n-áirítear Tuaisceart Éireann) fiú má oibríonn tú agus má íocann tú cánacha in Éirinn.
Tá an faoiseamh seo faoi réir uasteorainneacha, ag brath ar do chúinsí pearsanta agus an ceannaitheoir céad-uaire tú nó nach ea - féach 'Rátaí' thíos.
Dáta tosaithe morgáiste agus teidlíocht maidir le faoiseamh
Tosaíonn do theidlíocht d'fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste sa chéad bhliain ina ndéanann tú íocaíocht úis cháilithe, amhail a leanas:
- Má thosaigh tú ag íoc an mhorgáiste in 2003 nó tráth níos luaithe ná seo, d’éag do theidlíocht in 2009.
- I gcás morgáiste a glacadh idir an 1 Eanáir 2004 agus an 31 Nollaig 2012, leanfaidh do theidlíocht i leith faoiseamh cánach go dtí deireadh 2017.
- Más ceannaitheoir céaduaire thú a thosaigh le do mhorgáiste a íoc idir an 1 Eanáir 2004 agus an 31 Nollaig 2008, cuireann Buiséad 2012 ráta speisialta 30% ar fáil d’fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste do na blianta cánach 2012 go dtí 2017.
- Má thosaigh tú ag íoc morgáiste idir an 1 Eanáir 2012 agus an 31 Nollaig 2012, déantar foráil i mBuiséad 2012 go mbainfidh rátaí 2011 – bhí sé beartaithe roimhe seo iad a laghdú in 2012.
- Ní cheadaítear aon fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste le haghaidh morgáistí a glacadh i ndiaidh an 31 Nollaig 2012.
Rataí
Ráta an Fhaoisimh ar Ús Morgáiste
Tá rátai éagsúla ann do cheannaitheoirí céad-uaire agus do dhaoine nach ceannaitheoirí céad-uaire iad. Lena chois sin rinneadh laghdú ar na rátaí faoisimh i gcomhair ceannaitheoirí céad-uaire (ach ní áirítear ceannaitheoirí eile) mar feadh saol an mhorgáiste ach ní bhaineann siad sin le daoine nach ceannaitheoirí céad-uaire iad.
D’fhoilsigh na Coimisinéirí Ioncaim táblaí sonracha ina léirítear na rátaí agus na huasteorainneacha a bhaineann faoi chúinsí éagsúla. Ba cheart na táblaí seo a léamh ar aon dul leis an mBileog Achoimrithe ar an gCáinaisnéis do Cháinaisnéis 2012.
Ceannaitheoirí céad-uaire
Is ceannaitheoir céad-uaire tú ar mhaithe le faoiseamh ar ús morgáiste a fháil má tá faoiseamh na chéad 7 mbliana cánach á fháil agat. Mar shampla, má fuair tú faoiseamh cánach ar mhorgáiste den chéad uair in 2006 nó ina dhiaidh sin, is ceannaitheoir céad-uaire fós tú in 2012.
(San 8ú bliain de do mhorgáiste, beidh an t-ísealráta 15% i gceist duit agus tiocfaidh laghdú go dtí €3,000 ar an uasteorainn, de bharr nach mbeidh tú i do cheannaitheoir céaduaire a thuilleadh.)
Le haghaidh 2011 agus 2012, is ionann agus 25% a bheidh an faoiseamh cánach ar ús morgáiste don chéad agus don dara bliain chánach ina n-íocann tú ús morgáiste. Gheobhaidh tú faoiseamh 22.5% i mblianta cánach 3, 4 agus 5. Ina dhiaidh sin, gheobhaidh tú faoiseamh 20%, ach is é 2017 an bhliain dheireanach ina mbeidh fáil ar fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste.
Maidir le morgáiste a glacadh idir an 1 Eanáir 2004 agus an 31 Nollaig 2008, cuireann Buiséad 2012 ráta speisialta 30% ar fáil d’fhaoiseamh cánach ar ús morgáiste do na blianta cánach 2012 go dtí 2017.
Faoi réir na n-uasteorainneacha is ea an méid úis is féidir leat a fháil, ag brath ar cibé acu an bhfuil tú singil nó nach bhfuil; an bhfuil tú i do bhaintreach/bhaintreach fir; nó an páirtnéir sibhialta marthanach tú.
Is iad seo a leanas na uasmhéideanna atá ceadaithe do cheannaitheoirí céad-uaire i gcomhair 2011 agus 2012:
| Singil | Baintreach/Baintreach Fir/Páirtnéir sibhialta marthanach/Pósta/i bPáirtnéireacht shibhialta | |
| Ceannaitheoir céad-uaire | €10,000 | €20,000 |
Chun a ríomh céard is fiú é seo duit gach bliain, faigh an céatadán ceart den ráta thuas a bhaineann leat féin.
Mar shampla, faigheann ceannaitheoirí céad-uaire atá pósta atá ar an dara bliain cánach dá morgáiste faoiseamh ag 25% de €20,000. Mar sin, is é an t-uaslaghdú a d’fhéadfadh a bheith ar a n-ús morgáiste bliantúil ná €5,000.
Tar éis bliain 7, gheobhaidh tú an ráta caighdeánach faoisimh 15%.
Ceannaitheoirí nach ceannaitheoirí céad-uaire iad
Is é an faoiseamh ar ús morgáiste ná 15% murar ceannaitheoir céad-uaire tú. Tá an faoiseamh seo faoi réir uasteorainneacha, ag brath ar do chúinsí pearsanta.
Is iad seo a leanas na huasmhéideanna atá ceadaithe i gcomhair 2011 agus 2012.
| Singil | Baintreach/Baintreach Fir/Páirtnéir sibhialta marthanach/Pósta/i bPáirtnéireacht shibhialta | |
| Ceannaitheoirí nach ceannaitheoirí céad-uaire iad | €3,000 | €6,000 |
Chun a oibriú amach céard is fiú é seo duitse, faigh 15% den ráta thuas a bhaineann leatsa.
Mar shampla, faigheann lánúin phósta nach ceannaitheoirí céad-uaire iad atá ar an dara bliain dá morgáiste faoiseamh ag 15% de €6,000. Mar sin, is é an méid is mó lenar féidir a n-ús morgáiste bliantúil a laghdú ná €900.
Conas iarratas a dhéanamh
Ba chóir duit clárú ar líne le haghaidh faoiseamh ar ús morgáiste a luaithe agus a bheidh do chéad íocaíocht morgáiste déanta agat.
Má tá fadhb ar bith agat leis an tsaoráid ar líne a úsáid, glaoigh ar an líne chabhrach 1890 46 36 26 nó seol ríomhphoist trsadmin@revenue.ie chun cúnamh a fháil.
Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas
Cuirfidh na Coimisinéirí Ioncaim tuilleadh faisnéise ar fáil duit faoi Faoiseamh Cánach ag an bhFoinse i gcomhair Faoiseamh ar Ús Morgáiste.
Rannóg TRS
An tArd Bhailitheoir
Teach Sarsfield
Sráid Phroinsias
Limerick
Ireland
Lóghlao:1890 463626
Láithreán Gréasáin: http://www.revenue.ie
R-phost: trsadmin@revenue.ie
Teanga
Ábhar Gaolmhar
- Dleacht stampála ar réadmhaoin
Stamp duty is payable on the transfer of property. - Budget 2012
Budget 2012 was announced on 5 and 6 December 2011. Summary of the main changes. - Budget 2009
Budget 2009 was announced on 14 October 2008. Summary of the main changes.
Téigh i dteagmháil linn
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.