Tithíocht agus tacaí eile do dhaoine gan dídean

Réamhrá

Leagtar amach sa cháipéis seo na cineálacha éagsúla roghanna tacaíochta agus cóiríochta atá ar fáil do dhaoine gan dídean - ó chúnamh sráid-bhunaithe go tithíocht fhadtéarmach.Is áit chónaí go bunúsach a theastaíonn ó roinnt daoine atá gan dídean. D’fhéadfadh go bhfuil sainriachtanais bhreise ag daoine eile, de bharr deacrachtaí meabhairshláinte, andúile, cliseadh caidrimh nó fadhbanna eile. Tá socruithe ar leith i gceist le haghaidh daoine óga atá gan dídean.

Is féidir go mbeidh seirbhísí difriúla tacaíochta ar fáil duit, ag brath ar do láthair agus ar do chúinsí. Tá formhór na ndaoine gan dídean le fáil sna cathracha. I mBaile Átha Cliath agus i gCorcaigh, cuireann na húdaráis áitiúla agus an Roinn Coimirce Sóisialaí seirbhíse dílse ar fáil do dhaoine gan dídean. Faigh tuilleadh eolais inár gcáipéis Gníomhaireachtaí a chuireann seirbhísí ar fáil do dhaoine gan dídean agus i dtreoirleabhar de chuid Focus Ireland.

Plean Gníomhaíochta: Fógraíodh Plean Gníomhaíochta i mí Nollag 2014 chun deileáil le easpa dídine:

  • Feabhsú ar sheirbhísi le haghaidh daoine atá ag codladh amuigh; athruithe i leithdháileadh thithíochta sóisialaí; an scéim HAP a leathnú go daoine gan dídean - na bearta seo go léir i mBaile Átha Cliath
  • An tSeirbhís Cosanta Tionóntachta a leath u go Corcaigh
  • Easpa dídine i gCorcaigh, Luimneach, Gaillimh agus Port Láirge a thomhas agus bearta a fhorbairt ina leith

Seirbhísí do dhaoine atá ag codladh amuigh

Tairgeann roinnt seirbhísí pobail teagmháil agus bia do dhaoine atá ag codladh amuigh, is iad sin, daoine atá ag cónaí agus ag codladh amuigh lá agus oíche. Mar shampla, cuireann cuarda anraith ceapairí agus deochanna teo ar fáil do dhaoine atá ag codladh amuigh i roinnt limistéir uirbeacha.

Déanann foirne for-rochtana sráide cuidiú agus teagmháil le daoine atá ag codladh amuigh. Is é is aidhm dóibh iad a nascadh le cóiríocht agus le seirbhísí eile d’fhonn cabhrú leo na sráideanna a fhágáil agus bogadh isteach i gcóiríocht fhadtéarmach ar a luas féin.

Cuireann roinnt eagraíochtaí seirbhísí míochaine agus seirbhísí gaolmhara ar fáil, lena n-áirítear áiseanna folctha agus níocháin éadaí.

Cuireann an Tionscnamh Aimsire Fuaire i mBaile Átha Cliath leapacha éigeandála breise ar fáil ó mhí na Samhna go mí an Mhárta gach bliain do dhaoine atá ag codladh amuigh.

Cuireadh Tionscadal Taispeántais Housing First i réigiún Bhaile Átha Cliath cóiríocht fhéinchuimsitheach ar fáil do dhaoine a bhí ag codladh amuigh agus ag a bhfuil mór-riachtanais tacaíochta. Déanann an tSeirbhís Housing First an obair seo anois agus oibrionn sí chun coíríocht níos fadtéarmaí a chur ar fáil, chomh maith le tacaíochtaí breise.

Faoin bPlean Gníomhaíochta ó Nollaig 2014, tá breis leapacha éigeandála á gcur ar fáil i mBaile Átha Cliath, chomh maith le Caifé Oíche.

Cóiríocht agus tacaí tithíochta

Cóiríocht éigeandála agus cóiríocht shealadach

Is iad brúnna an phríomhfhoirm de chóiríocht éigeandála a chuirtear ar fáil do dhaoine singile gan dídean. Baintear úsáid as cóiríocht phríobháideach éigeandála (ar nós tithe lóistín nó óstáin) do dhaoine nach bhfuil lóistín i mbrú oiriúnach dóibh de bharr mhéid nó chomhdhéanamh an teaghlaigh nó de bharr riachtanais áirithe mhíochaine nó shóisialta. Déantar gach socrúchán sa chóiríocht sin ar an mbonn:

  • Gur measadh an duine nó an teaghlach a bheith gan dídean
  • Go gcuirtear an chóiríocht ar fáil mar fhreagairt éigeandála (ghearrthéarmach) agus go bhfuil sí faoi réir athbhreithniú leanúnach
  • Gur cheart teagmháil ghníomhach a dhéanamh le seirbhísí gan dídean d’fhonn aghaidh a thabhairt ar gach saincheist ábhartha
  • Go bpléitear gach rogha inmharthana le haghaidh bogadh ar aghaidh
  • Go gcloíonn an duine nó an teaghlach le haon rialacha tí agus le coinníollacha eile na cóiríochta

Féadann brúnna bheith ina réiteach gearrthéarmach nó ina réiteach fadtéarmach. Cuireann roinnt brúnna suanliosanna agus/nó seomraí singile ar fáil agus cuireann roinnt díobh béilí agus seirbhísí eile san áireamh. Is féidir go ngearrfaidh roinnt díobh táille ar chóiríocht ar bhonn oíche nó seachtainiúil.

Is féidir go gcuirfear cóiríocht i dtearmainn dhílse ar fáil do mhná agus do leanaí atá ag fulaingt foréigean teaghlaigh.

Tithíocht shóisialta

Tugtar tithíocht shóisialta go minic ar an tithíocht a chuireann údaráis áitiúla nó comhlachtaí deonacha ar fáil. Tá freagracht ghinearálta ar údaráis áitiúla faoi Acht na dTithe, 1988, as tithe a chur ar fáil do dhaoine fásta nach bhfuil sé ar a n-acmhainn íoc astu iad féin. Mar sin féin, níl oibleagáid reachtúil orthu tithe a chur ar fáil do dhaoine. D’fhéadfadh údaráis áitiúla cabhrú le cóiríocht trí thithe a chur ar fáil go díreach nó trí shocruithe le heagraíochtaí deonacha tithíochta agus le comhlachtaí deonacha eile. D’fhéadfadh siad freisin maoiniú a chur ar fáil do chomhlachtaí deonacha le haghaidh cóiríocht éigeandála agus le haghaidh tithíocht fhadtéarmach do dhaoine gan dídean.

Caithfidh an t-údarás áitiúil an fhíric go bhfuil tú gan dídean a chur san áireamh le linn dóibh do ghá le tithíocht a chur san áireamh agus do shainriachtanais chóiríochta a rangú. Faoin bPlean Gníomhaíochta a fógraíodh i mí Nollag 2014, caithfidh na 4 údaráis áitiúla i mBaile Átha Cliath 50% a leathdháileadh le daoine gan dídean agus le grúpaí leochaileacha eile ar feadh 6 mhí, agus a méid ama a bhí caite acu ar liostaí tithíochta a chur sam áireamh.

Muna bhfuil an t-údarás áitiúil in ann tithíocht óna stoc féin a thairiscint duit. Féadfaidh sé tú a tharchur chuig cumann tithíochta nó chuig ceann amháin de na seirbhísí eile a ndéantar cur síos orthu thíos.

Chun iarratas a dhéanamh ar thithíocht shóisialta, caithfidh tú foirm iarratais a chomhlánú. Foilsíonn gach údarás áitiúil a leagan féin ach is caighdeánaithe atá an fhaisnéis a theastaíonn. Is féidir leat cabhrú chun an fhoirm a chomhlánú a fháil (más gá) ó rannóg thithíochta d’údaráis áitiúil, ó Ionad um Fhaisnéis do Shaoránaigh nó ó eagraíocht dheonach - féach Gníomhaireachtaí a sholáthraíonn seirbhísí do dhaoine gan dídean.

Beidh na nithe seo a leanas ag teastáil uait:

  • Cruthúnas ar do sheoladh reatha (cóiríocht do dhaoine gan dídean) amhail admháil ó bhrú nó ó theach lóistín
  • Aitheantas fótagrafach ar nós pas, ceadúnas tiomána
  • Do theastas breithe
  • D’uimhir PSP
  • Fianaise ar d’ioncam
  • Cruthúnas ar do shaoránacht nó ar do chead chun fanacht sa Stát (pdf)

Imircigh: Go ginearálta, is féidir go mbeidh tú incháilithe do sheirbhísí tithíochta más rud é go bhfuil cónaí ort go dlíthiúil in Éirinn agus go gcónaíonn tú i limistéar an údaráis áitiúil iomchuí le tréimhse shonrach ama. Mura bhfuil tú incháilithe do chúnamh fadtéarmach tithíochta, is féidir go bhfaighidh tú cuidiú sealadach ó ghníomhaireacht a chuireann seirbhísí ar fáil do dhaoine gan dídean.

Níl troscán le fáil i dtithíocht údaráis áitiúil. Más rud é go dtairgtear teach údaráis áitiúil duit agus nach bhfuil sé ar d’acmhainn troscán ná fearais a cheannach, is féidir go mbeidh tú incháilithe le haghaidh cúnaimh ón Roinn Coimirce Sóisialaí - féach ‘leas sóisialach’ thíos.

Cabhair le cíos príobháideach

Foinse thábhachtach chóiríochta do dhaoine gan dídean is ea tithíocht phríobháideach ar cíos. Más rud é go bhfuil teach á fháil ar cíos agat agus go bhfuil d’ioncam ró-íseal chun do chíos a íoc, is féidir go mbeidh tú in ann Forlíonadh Cíosa seachtainiúil a fháil. In áiteanna áirithe, féadfaidh tú Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta a fháil. Tá an Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta ar fail do dhaoine i mBaile Átha Cliath ata gan dídean.

Tithíocht idirthréimhseach

Is do dhaoine a dteastaíonn am agus cúnamh uathu chun ullmhú le haghaidh maireachtáil neamhspleách atá tithíocht idirthréimhseach. De bhreis ar chóiríocht mheántéarmach a chur ar fáil, tugann na scéimeanna sin tacaíocht do chónaitheoirí de ghnáth chun forbairt a dhéanamh ar a gcuid scileanna agus ar a gcumas chun iad féin a bhunú i dteach agus aghaidh a thabhairt ar aon saincheisteanna a d’fhéadfadh tithíocht fhadtéarmach a dhéanamh neamh-inbhuanaithe. Baineann teorainn ama le tithíocht idirthréimhseach i gcónaí agus maireann sí idir 6 mhí agus 2 bhliain de ghnáth.

Díríonn roinnt tionscadal ar ghrúpaí ar leith, ar nós daoine atá ag codladh amuigh; tuismitheoirí singile; daoine óga ag fágáil cúram cónaithe Stáit. Athraíonn na seirbhísí ó thionscadal go tionscadal ach bíonn nasc díreach acu le riachtanais na gcónaitheoirí. Is féidir leo na nithe seo a leanas a áireamh: anailís ar riachtanais aonair; pleanáil agus tacaíocht phearsanta; tacaíocht chúirte; for-rochtain; tacaíocht do theaghlaigh; comhairleoireacht; abhcóideacht; naisc phobail phríosúin; tacaíocht oideachais agus fostaíochta; agus cláir oiliúna um scileanna saoil.

Ní féidir rochtain ar na tionscadail tithíochta idirthréimhsí sin ach trí tharchur ó ghníomhaireachtaí eile. Maoinítear tithíocht idirthréimhseach trí údaráis áitiúla agus trí Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) nó eagraíochtaí áitiúla, ag brath ar an gcineál tionscadail. Íocann cónaitheoirí muirear seachtainiúil i dtaobh a gcóiríochta.

Seirbhísí lonnaíochta

Oibríonn seirbhísí lonnaíochta le daoine atá gan dídean chun cabhrú leo bogadh ón easpa dídine agus isteach i dtithíocht inbhuanaithe fhadtéarmach. Déanann siad measúnuithe agus dréachtaíonn siad plean lonnaíochta le gach duine. Cuireann siad tacaíocht, abhcóideacht agus cúnamh eile ar fáil agus iad ag rochtain ar chóiríocht agus ag ullmhú le haghaidh maireachtáil neamhspleách. Cuireann seirbhísí iarlonnaíochta tacaíocht am-theoranta tionóntachta ar fáil do dhaoine a bhog chuig a gcóiríocht féin.

Tithíocht Fhadtéarmach faoi Thacaíocht

Is do dhaoine nach mbeifeá in ann maireachtáil go neamhspleách de bharr fadhbanna ar nós andúile nó galar meabhrach atá tithíocht fhadtéarmach faoi thacaíocht. Tairgtear teach dóibh ar feadh na tréimhse ina bhfuil sé ag teastáil, agus tairgtear tacaíocht dóibh mar is gá. Spriocdhíríonn roinnt tionscadal ar dhaoine ag a bhfuil riachtanais chúraim ar leith. Tairgeann roinnt mhaith comhlachtaí deonacha tithíochta (ar a dtugtar cumainn tithíochta go minic) tithíocht fhadtéarmach faoi thacaíocht.

Cuireann an scéim um Thacaíocht do Mhaireachtáil Neamhspleách (SLI) cóiríocht fhadtéarmach i dtithíocht phríomhshrutha ar fáil i dteannta tacaí cuí am-theoranta chun an trasdul ón easpa dídine go maireachtáil neamhspleách a dhéanamh. Tá sé ceaptha go príomha do dhaoine a dteastaíonn idir méid íseal agus méid measartha tacaíochta uathu agus cuirtear ar fáil í trí eagraíochtaí deonacha.

Leas sóisialach

Ní théann an fhíric go bhfuil tú gan dídean i bhfeidhm ar do theidlíocht i leith íocaíochtaí leasa shóisialaigh ach is féidir go mbeidh deacrachtaí agat maidir le d’íocaíochtaí a fháil, go príomha mar nach bhfuil seoladh buan agat. Is féidir leat aon éilimh ar íocaíochtaí amhail Liúntas Cuardaitheora Poistíocaíochtaí breoiteachta agus míchumais a dhéanamh ar an ngnáthbhealach.

I gcás daoine atá lonnaithe lasmuigh de Bhaile Átha Cliath agus de Chorcaigh, déan iarratas sa ghnáthbhealach ar Fhorlíonadh Cíosa agus ar íocaíochtaí eile Liúntais Leasa Fhorlíontaigh. Má tá tú i mBaile Átha Cliath nó i gCorcaigh, déan d'iarratas ag an Aonad do Dhaoine gan Dídean (HPU) cuí.

Forlíonadh Cíosa

Le bheith incháilithe le haghaidh Forlíonadh Cíosa, is gá gur mheas údarás áitiúil le 12 mhí aníos go bhfuil tú cáilithe le haghaidh tacaíocht tithíochta sóisialta - féach ‘tithíocht shóisialta’ thuas - nó go raibh tú i do chónaí ar feadh 6 mhí (183 lá) as an 12 mhí anuas i gceann amháin, nó i gcomhcheangal, de na nithe seo a leanas:

  • Cóiríocht do dhaoine gan dídean
  • Foras - mar shampla, ospidéal, teach cúraim nó ionad coinneála
  • Cóiríocht phríobháideach ar cíos. Is féidir leat am ina raibh tú i do chónaí i níos mó ná cóiríocht ar cíos amháin a chomhcheangal leis na 6 mhí (183 lá) a chomhlíonadh. Ní mór duit a bheith ábalta a thaispeáint go raibh sé ar d’acmhainn an cíos a íoc ag tús do thionóntachta agus go bhféadfá leanúint de chíos a íoc ach níl tú ábalta déanamh amhlaidh de bharr athraithe ar do chúinsí a tharla tar éis duit an chóiríocht a fháil ar cíos.

Cuireann Threshold Seirbhís Cosanta Tionóntachta ar fáil le haghaidh daoine a bhfuil Forlíonadh Cíosa á fháil acu ach atá i mbaol a mbaile a chailleadh. I mBaile Átha Cliath amháin a bhi an tseirbhís seo ar dtús, ach leathnaíodh í ansin go cathair Chorcaigh. Léigh a thuilleadh mar gheall ar an tseirbhís seo. Muna bhfuil tú i mBaile Átha Cliath ná i gCorcaigh, déan teangmháil leis an oifig a riarann d'Fhorlíonadh Cíosa, chomh tapaidh agus is féidir leat.

Íocaíochtaí eile faoin scéim um Liúntas Leasa Forlíontach

Anuas ar an bhForlíonadh Cíosa, áirítear leis an scéim um Liúntas Leasa Forlíontach íocaíocht bhunúsach sheachtainiúil agus roinnt íocaíochtaí lánroghnacha. Féadfaidh tú cáiliú le haghaidh na híocaíochta seachtainiúla mura bhfuil tú i dteideal aon íocaíochta leasa shóisialaigh eile nó má tá tú ag fanacht go dtí go bpróiseáiltear d’éileamh ar aon íocaíocht eile.

Féadfaidh tú cáiliú le haghaidh íocaíocht lánroghnach má tá tú i ngátar. An ceann atá is ábhartha ar dtús do dhaoine gan dídean is ea Íocaíocht Riachtanas Eisceachtúil. Is é atá i gceist ann ná íocaíocht aonuaire a fhéadfaidh tú a fháil más rud é go bhfuil speansais nach rabhthas ag súil leo agat amhail éadach, taisteal, éarlais chíosa nó costais a bhaineann le teach a shocrú nach bhféadfaí a bheith ag súil le réasún go n-íocfá ó d’ioncam seachtainiúil.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Féach inár gcáipéis Gníomhaireachtaí a sholáthraíonn seirbhísí do dhaoine gan dídean chun a fháil amach cén áit a ndéanfar iarratas ar na tacaíochtaí thuas.

Page edited: 29 April 2015