Iarratas a dhéanamh ar thithíocht shóisialta/údaráis áitiúil

Réamhrá

Is iad na húdaráis áitiúla nó údaráis tithíochta is mó a chuireann tithíocht shóisialta ar fáil do dhaoine a dteastaíonn tithe uathu ach nach bhfuil sé d’acmhainn acu a gcuid tithe féin a cheannach. Cuirtear tithíocht údaráis áitiúil ar fáil do dhaoine de réir incháilitheachta agus riachtanas. Tá na cíosanna bunaithe ar chumas an teaghlaigh chun íoc.

Cuireann cumainn tithíochta agus comharchumainn tithíochta (ar a dtugtar ‘tithíocht dheonach’ nó ‘cumainn tithíochta dheonacha’ amanna) tithíocht shóisialta ar fáil freisin.

Déanann sraith Rialachán a fhorordú conas ar cheart d’údaráis tithíochta iarratais ar thithíocht shóisialta a láimhseáil.

I measc forálacha na Rialachán seo, tá an méid an leanas:

  • Ní féidir leat ach iarratas a dhéanamh ar údarás tithíochta amháin
  • Go ginearálta, ní mór duit cónaí bheith ort cheana féin sa cheantar a chlúdaíonn an t-údarás tithíochta sin, nó nasc áitiúil a bheith agat leis an gceantar - cé go bhféadfadh údarás tithíochta a chomhaontú chun an riachtanas seo a tharscaoileadh
  • Ní dhéanfar breithniú ort le haghaidh tithíocht shóisialta ach amháin má tá d’ioncam teaghlaigh faoi bhun na tairsí atá i gceist i gceantar an údaráis tithíochta.
  • Má tá do mhorgáiste reatha teaghlaigh neamhinmharthanach, cuirfear é seo san áireamh sa bhreithniú agus measúnú á dhéanamh ar riachtanas an teaghlaigh ar thithíocht shóisialta - féach ‘Riachtanas’ thíos

Rialacha

D’fhonn cáiliú, ní mór duit bheith incháilithe le haghaidh tithíocht shóisialta agus ní mór riachtanas tithíochta sóisialta bheith agat.

  • Déanfaidh an t-údarás tithíochta measúnú ar d’incháilitheacht ar dtús
  • Ní dhéanfaidh siad ach measúnú ar cibé acu an dteastaíonn nó nach dteastaíonn tithíocht shóisialta uait tar éis go meastar go bhfuil tú incháilithe

Náisiúnaigh iasachta: ní mór go mbeidh ceart dlíthiúil agat chun fanacht sa Stát ar bhonn fadtéarmach. Cuimsítear rialacha sonracha gCiorclán Tithíochta 41/2012 (pdf).

Incháilitheacht

D’fhonn go measfar go mbeidh tú incháilithe le haghaidh tithíocht shóisialta, ní mór duit na critéir ioncaim a shásamh.

Ina theannta sin, ní mór duit a léiriú nach bhfuil cóiríocht eile oiriúnach agat.

Critéir ioncaim:

D’fhoilsigh an Roinn Tithíochta, Pleanála, Pobail agus Rialtais Áitiúil treoir shonrach (pdf) ar conas a dhéanann údaráis áitiúla ioncam teaghlaigh a mheasúnú. Is ann do 3 thairseach uasta ioncaim a chuirtear i bhfeidhm ar údaráis éagsúla tithíochta. D’fhoilsigh an Roinn tábla a léiríonn na teorainneacha uasta glanioncaim seo (pdf).

Cóiríocht eile:

Measfar go mbeidh cóiríocht eile agat má tá maoin ag duine muinteartha den teaghlach ina bhféadfaí coinne réasúnta bheith leis go bhféadfadh an teaghlach cónaí inti. Áirítear leis seo, maoin atá á ligean ar cíos – (faoin Acht um Thionóntachtaí Cónaithe, 2004 féadfaidh tú an tionóntacht a fhoirceannadh má theastaíonn an mhaoin ón teaghlach le cónaí inti.)

Ní mheasfar gurb ionann maoin agus cóiríocht eile sna cásanna a leanas:

  • Tá duine atá colscartha nó idirscartha* ó dhuine mhuinteartha ina c(h)ónaí inti, nó duine a ndearnadh a p(h)áirtnéireacht shibhialta le duine muinteartha a dhíscaoileadh
  • Bheadh an teach plódaithe dá mbeadh cónaí ar an teaghlach ann
  • Níl an teach oiriúnach do dhaoine bheith ina gcónaí ann
  • Ní bhainfeadh sé riachtanais chóiríochta duine mhuinteartha atá faoi mhíchumas amach

*Ní gá go mbeadh an lánúin idirscartha go dlíthiúil chun an riail seo a bheith i gceist. Is leor go mbeadh gníomhas idirscartha acu - féach ár ndoiciméad ar chomhaontuithe idirscartha.

Riachtanas

Nuair a dhéantar cinneadh faoi cibé acu an dteastaíonn nó nach dteastaíonn tithíocht shóisialta ó do theaghlach, ní mór don údarás áitiúil breithniú a dhéanamh ar na ceisteanna a leanas:

  • An institiúid, cóiríocht éigeandála nó brú atá i gceist le do chóiríocht reatha?
  • An bhfuil tú gan dídean laistigh de bhrí alt 2 d’Acht na dTithe, 1988?
  • An bhfuil do chóiríocht reatha róphlódaithe?
  • An bhfuil an teach oiriúnach do dhaoine bheith ina gcónaí ann?
  • An mbaineann sé riachtanais chóiríochta duine mhuinteartha atá faoi mhíchumas amach?
  • An bhfuil an teach mí-oiriúnach do thithíocht oiriúnach do theaghlaigh ar bhunúis eisceachtúla leighis nó atruacha?
  • Má tá an teach á roinnt le teaghlach eile, an bhfuil riachtanas réasúnta le haghaidh cóiríocht ar leith agat?
  • Ar rangaíodh morgáiste reatha do theaghlaigh amhail bheith neamh-inbhuanaithe mar chuid den Phróiseas Réitigh Riaráistí Morgáiste (PRRM) a leag an Banc Ceannais síos?
  • An mbraitheann do theaghlach ar Fhorlíonadh Cíosa chun íoc as a riachtanas tithíochta?
  • An bhfuil do chóiríocht reatha mí-oiriúnach do thithíocht oiriúnach do theaghlaigh ar aon bhealach ábhartha eile, agus aird ar chúinsí áirithe teaghlaigh?

Rinneadh na nuashonruithe ba dhéanaí leis na ceisteanna seo faoi na Rialacháin um Measúnú Tithíochta Sóisialta (Leasú), 2016, a chuir na ceisteanna ar easpa dídine agus ar Fhorlíonadh Cíosa, i measc athruithe eile, san áireamh.

Rogha ceantar

Féadfaidh tú a mhéid le 3 cheantar a roghnú inar mhaith leat cónaí. Ní mór go mbeadh ar a laghad ceann amháin díobh sa cheantar ina riarann an t-údarás áitiúil, ar a bhfuil iarratas á dhéanamh agat (a cheantar feidhme), agus ní mór go mbeidh na cinn eile sa cheantar feidhme sin nó laistigh den chontae céanna. Mura gcónaíonn tú i gceantar féin feidhme an údaráis tithíochta nó mura bhfuil nasc agat leis, ach má chomhaontaigh an t-údarás chun glacadh le hiarratas uait, féadfaidh tú ach do rogha limistéar a roghnú laistigh de cheantar feidhme an údaráis ar leith sin.

Tar éis glacadh le d'iarratas

Má ghlacann an t-údarás tithíochta leat amhail bheith incháilithe do thithíochta agus má mheastar go bhfuil riachtanas tithíochta agat, cuirtear thú ar a liosta feithimh, ar a dtugtar anois an taifead ar theaghlaigh cháilithe, agus ina theannta sin, cuirfidh an t-údarás tithíochta aon údarás tithíochta eile ar an eolas ina roghnaigh tú tithíocht ina gceantar feidhme.

Má tá cónaí ort i gcóiríocht phríobháideach ar cíos fad a bhíonn feitheamh ort ar thithíocht údaráis áitiúil, d’fhéadfá bheith i dteideal Forlíonadh Cíosa a fháil.

Má dhéantar tithíocht a sholáthar duit faon Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (ÍCT), ar tacaíocht tithíochta sóisialta go dlíthiúil í, ní bheidh tú ar liosta tithíochta an údaráis áitiúil a thuilleadh. Is féidir leat iarratas a dhéanamh go n-aistreofaí thú chuig foirm eile de thithíocht shóisialta, áfach. Má dhéanann tú iarratas ar aistriú roimh 2 sheachtain tar éis duit an litir a fháil a dheimhníonn d'íocaíocht ÍCT, is féidir aon am a chaitheann tú ar an liosta tithíochta a chur san áireamh nuair a dhéanann d’údarás áitiúil breithniú ar d’iarratas.

Léigh tuilleadh faoin liosta feithimh agus faoi leithdháileadh tithíochta.

Má fhaigheann tú tithíocht ón údarás áitiúil

Níl troscáin i dtithíocht údaráis áitiúil. Má dhéantar teach údaráis áitiúil a thairiscint duit, agus mura bhfuil fearais ná troscáin agat, agus mura bhfuil sé d’acmhainn agat troscán ná fearais a cheannach, d’fhéadfá bheith incháilithe le cúnamh a fháil faoin Scéim Liúntas Leasa Forlíontach.

Bunaítear cíosanna údaráis áitiúil ar chóras ar a dtugtar cíosanna difreálacha. Ciallaíonn seo go mbunaítear cíos ar do chumas íocaíochta, mar sin, más íseal do d’ioncam, is íseal a bheidh do chíos; agus má thagann méadú ar d’ioncam, tiocfaidh amhlaidh ar do chíos. Cuirfear ioncam aon daoine muinteartha eile i do theaghlach le ríomh an chíosa agus d’fhéadfadh go mbeadh asbhaintí ann le haghaidh aon leanaí atá i do theaghlach. Oibríonn gach údarás áitiúil a scéim féin cíosa.

D’fhéadfadh go bhfuil ag d’údarás áitiúil cíosa íosta agus/nó uasta, a d’fhéadfadh brath ar mhéid do thí. Ina theannta sin, is ann do chlásal cruatain a bhronnann an discréid ar údaráis áitiúla chun an cíos a laghdú más ann do chúiseanna áirithe ann chun amhlaidh a dhéanamh.

Má thagann athrú ar d’ioncam nó ar ioncam aon duine i do theaghlach, ní mór duit an t-údarás áitiúil a chur ar an eolas, ionas gur féidir athríomh a dhéanamh ar mhéid an chíosa.

Conas iarratas a dhéanamh

Chun iarratas a dhéanamh ar thithíocht údaráis áitiúil, íoslódáil foirm iarratais ó láithreán gréasáin d’údaráis áitiúil nó déan teagmháil, ina ionad sin, lena Rannóg Tithíochta go díreach.

Treoir Sholéite (pdf) ar fáil maidir leis an foirm iarratais.

Más mian leat go ndéanfar breithniú ort do chóiríocht a sholáthraíonn comhlachas tithíochta nó comhlacht faofa eile tithíochta, cuir tic sa bhosca atá marcáilte “tithíocht dheonach/comharthithíocht” ar an bhfoirm iarratais. B’fhéidir go nglacfaidh roinnt comhlachais tithíochta le hiarratais dhíreacha.

Page edited: 10 April 2017