Seirbhísí Sláinte

Rialacha

Is féidir eolas a bhaineann le ginmhilleadh i dtíortha eile a chur ar fáil de réir coinníollacha áirithe. Tháinig an dlí a bhaineann leis an ábhar seo i bhfeidhm sa bhliain 1995 agus tugtar an tAcht um Fhaisnéis ar Ghinmhilleadh air go hiondúil. Is é an tAcht um Rialáil Faisnéise (Seirbhísí lasmuigh den Stát chun Toirchis a Fhoirceannadh), 1995 an t-ainm ceart atá air. Tá na coinníollacha leagtha síos san Acht inar féidir le daoine aonair nó eagraíochtaí eolas a chur ar fáil ar sheirbhísí dlíthiúla ginmhillte atá ar fáil taobh amuigh d’Éirinn do dhaoine aonair nó do ghrúpaí in Éirinn. Féach an tAcht um Rialáil Faisnéise (Seirbhísí lasmuigh den Stát chun Toirchis a Fhoirceannadh), 1995.

Is féidir le dochtúirí, eagraíochtaí faoi leith nó comhairleoirí aonair eolas maidir le ginmhilleadh thar lear a chur ar fáil. Baineann na rialacha le gach soláthróir eolais ach déantar idirdhealú idir eolas a chuirtear ar fáil don phobal i gcoitinne agus eolas a chuireann dochtúir nó seirbhís chomhairle ar fáil do bhean atá ag súil le páiste go díreach.

Ní éilíonn an tAcht ar aon duine eolas maidir le ginmhilleadh a chur ar fáil. Leagann sé rialacha síos do na daoine agus na heagraíochtaí ar mian leo eolas a chur ar fáil. Ní bhaineann rialacha an Achta le daoine ná le heagraíochtaí a chuireann comhairle toirchis ar fáil ach nach gcuireann eolas maidir le ginmhilleadh ar fáil.

Cén cineál eolais atá clúdaithe ag an Acht um Fhaisnéis ar Ghinmhilleadh?

Baineann an tAcht le heolas “ba dhóigh a bheadh ag teastáil ó bhean chun úsáid a bhaint as seirbhísí taobh amuigh den Stát chun deireadh a chur le toircheas” – i dtéarmaí neamhdhlíthiúla agus go bunúsach, is iad ainmneacha agus seoltaí seirbhísí ginmhillte atá i gceist.

Eolas ginearálta maidir le seirbhísí ginmhillte

Ní mór d’eolas ginearálta maidir le seirbhísí ginmhillte atá foilsithe nó curtha ar fáil in irisleabhair, craolacháin, cruinnithe poiblí, srl. cloí leis na rialacha seo a leanas:

• Ní mór go bhfuil na seirbhísí ar fáil go dleathach sa tír eile
• Ní mór an t-eolas, chomh maith leis an modh agus an dóigh ina bhfoilsítear é, a bheith ar aon dul le dlí na tíre sin
• Ní mór an t-eolas a bheith fírinneach agus oibiachtúil agus ní féidir leis an eolas ginmhilleadh a mholadh ná a chur chun cinn.

Ní féidir an cineál eolais seo a chur ar fáil ar chláir fógraíochta, fógraí poiblí ná i leabhair agus nuachtáin gan iarraidh.

Ní mór cloí leis na rialacha seo beag beann ar an duine nó an eagraíocht atá ag cur an eolais ar fáil – cé acu an bhfuil siopa leabhar, ionad comhairle nó dochtúir i gceist.

Comhairle eolais duine le duine

Baineann rialacha níos doichte le heolas agus comhairle a chuireann dochtúirí, eagraíochtaí comhairle agus seirbhísí gaolmhara ar fáil do bhean atá ag súil le páiste. (Ní bhaineann na rialacha seo le heolas a thugann duine príobháideach, mar shampla gaol nó cara). Má chuirtear eolas maidir le ginmhilleadh ar fáil, baineann na rialacha seo a leanas leis:

• Ní féidir ginmhilleadh a mholadh nó a chur chun cinn san eolas nó comhairle seo (ach is féidir moladh i gcoinne ginmhilleadh)
• Ní mór don eolas cloí leis na rialacha thuasluaite maidir le heolas a chur ar fáil don phobal i gcoitinne.
• Ní mór eolas, comhairle agus comhairliúchán maidir leis na roghanna ar fad atá ann a chur ar fáil do bhean atá ag súil le páiste; ní mór don eolas seo a bheith fírinneach agus oibiachtúil agus an bhean a chur ar an eolas go hiomlán maidir leis na roghanna atá ann di, agus ní féidir an ginmhilleadh a mholadh ná é a chur chun cinn mar chuid de.

Ní bhaineann na rialacha seo le dochtúirí ná le heagraíochtaí nach gcuireann eolas ar fáil maidir le ginmhilleadh ach a chuireann comhairle toirchis ar fáil do mhná.

Seirbhísí Comhairleoireachta um Thoirchis Ghéarchéime

Bíonn Seirbhísí Comhairleoireachta um Thoirchis Ghéarchéime le fáil saor in aisce ag gach bean atá ina cónaí in Éirinn. Cuirtear na seirbhísí sin ar fáil i 50 ionad ar fud na tíre agus cuireann an Stát maoiniú ar fáil dóibh trí Chlár um Thoirchis Ghéarchéime FSS. Téigh chuig positiveoptions.ie chun liosta de na seirbhísí sin a fháil.

Leas airgeadais

Ní féidir le haon duine nó eagraíocht a chuireann eolas maidir le ginmhilleadh ar fáil, aon leas airgeadais a bheith aige/aici/acu i seirbhís ghinmhillte faoi leith i dtír eile. Chomh maith leis sin, cuireann an tAcht cosc ar eolas a chur ar fáil sa chás go bhfuil leas airgeadais ag seirbhís ghinmhillte thar lear i seirbhís eolais ar ghinmhilleadh in Éirinn nó sa chás go bhfuil leas ag tríú páirtí sa tseirbhís ghinmhillte agus sa tseirbhís eolais ar ghinmhilleadh ag an am céanna. Ní féidir leis an duine ná leis an eagraíocht aon sochar a bhaint ar bhealach ar bith as an gcinneadh a dhéanann bean chun ginmhilleadh a fháil; is féidir táillí a ghearradh, ach caithfear an táille chéanna a ghearradh beag beann ar an rogha a dhéanann an bhean. Is féidir leis an duine nó leis an eagraíocht cóir agus comhairle a thabhairt don bhean tar éis an ghinmhillte agus táille a ghearradh air seo.

Coinní a dhéanamh

Tá sé dleathach ainmneacha agus seoltaí seirbhísí ginmhillte a thabhairt amach. Tá sé in aghaidh an dlí coinne a dhéanamh le seirbhís ghinmhillte thar ceann na mná atá ag súil le páiste. Ní chuireann sé seo cosc ar dhochtúirí nó ar dhaoine eile taifid leighis a thabhairt don bhean.

Cinneadh na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine

Thosaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine ag éisteacht cáis ar 6 Meán Fómhair 2005 a bhain le saoránach Éireannach (ina cónaí in Éirinn) a chuir caingean dlí ar bun toisc nach raibh seirbhísí ginmhillte ar fáil in Éirinn i gcás éalang mharfach féatais. Mhaígh an t-iarratasóir gur sáraíodh a cearta de réir a lán airteagal de Choinbhinsiún na hEorpa um Chearta an Duine. Rinne an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine cinneadh maidir le cás ‘D in aghaidh na hÉireann’ ar 28 Meitheamh 2006.

Chinn an Chúirt gur prionsabal bunaithe é i gcóras dlí ina bhfuil cosaint bhunreachtúil ar chearta bunúsacha go ndéanfadh duine éagóraithe méid na cosanta sin a thástáil. I gcás D in aghaidh na hÉireann níor thug an t-iarratasóir caingean dlí os comhair chúirteanna na hÉireann agus dá bharr sin, theip uirthi triail a bhaint as gach réiteach baile. Rinneadh an cás a dhíbhe.

Seirbhísí iar-ghinmhillte

Cuirtear scrúduithe sláinte agus comhairleoireacht ar fáil saor in aisce in Éirinn do mhná a fuair ginmhilleadh thar lear. Cuireann an Stát maoiniú ar fáil do na seirbhísí seo trí Chlár um Thoirchis Ghéarchéime FSS. Téigh go abortionaftercare.ie chun liosta de na seirbhísí seo a fháil.