Seirbhísí sláinte do chuairteoirí go hÉirinn

Eolas

D’fhéadfadh cuairteoirí áirithe a bheith i dteideal seirbhísí sláinte poiblí saor in aisce. Go háirithe, tá daoine ó bhallstáit den Aontas Eorpach (AE), den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) nó ón Eilvéis atá ar cuairt ar Éirinn go sealadach (mar shampla, ar laethanta saoire nó i mbun gnó) i dteideal cúraim shláinte má éiríonn siad tinn nó má tharlaíonn timpiste dóibh.

Tá roinnt catagóirí daoine i dteideal cártaí leighis faoi rialacha an AE.

Tá comhaontú cómhalartach sláinte idir Éirinn agus an Astráil. Ciallaíonn seo go bhfuil muintir na hAstráile a thugann cuairt ar Éirinn i dteideal cóireáil éigeandála in ospidéal poiblí a fháil faoi réir na ngnáthmhuirear a ghearrtar in Éirinn ar dhaoine nach bhfuil cárta leighis acu. Chomh maith leis sin, bíonn siad i dteideal cúnamh a fháil i dtreo costas drugaí agus cógais ordaithe ar an mbonn céanna a bhíonn iad siúd a bhfuil gnáthchónaí orthu in Éirinn.

Is cosúil go nglacfar leis go bhfuil daoine eile a thagann go hÉirinn le cónaí, obair nó staidéar nó a thagann anseo agus iad ar scor ina gcónaí anseo ("cónaitheach de ghnáth" is ea an téarma dlí) agus go dtiocfaidh siad faoi na rialacha mar a leagtar amach iad i dTeidlíocht do Sheirbhísí Sláinte Poiblí agus Cártaí Leighis.

Níl cuairteoirí eile go hÉirinn i dteideal seirbhísí sláinte poiblí saor nó fóirdheonaithe ach amháin i gcás an anró. De ghnáth, má tá orthu seirbhísí sláinte a úsáid, caithfidh siad costas eacnamaíoch iomlán na seirbhísí sin a íoc.

Rialacha

Tá do theidlíocht do sheirbhísí sláinte in Éirinn bunaithe ar chónaí agus ar acmhainní, seachas ar do cháin nó Árachas Sóisialach Pá-Choibhneasa (ÁSPC) a bheith íoctha. Déantar roinnt eisceachtaí agus tugtar eolas futhu siúd thíos.

Níl do theidlíocht ag brath ar do náisiúntacht inti féin, ach clúdaíonn rialacha ar leith saoránaigh de chuid an AE/LEE chomh maith le saoránaigh na hEilbhéise.

Rialacha an Aontais Eorpaigh

Má tá tú i dteideal cúram sláinte i mballstát eile den AE/LEE nó san Eilvéis, d’fhéadfadh go mbeifeá i dteideal cúram sláinte in Éirinn faoi rialacha an Aontais Eorpaigh. Má tá tú ar cuairt in Éirinn ar bhonn sealadach, is féidir leat iarratas a dhéanamh ar Chárta Eorpach um Árachas Sláinte, rud lena gclúdaítear cúram leighis má éiríonn tú tinn nó má ghortaítear tú de bharr timpiste. Ba chóir duit do Chárta Eorpach um Árachas Sláinte a thabhairt leat agus tú ag taisteal chun na hÉireann. Más as an Ríocht Aontaithe tú féadfaidh tú fianaise ar chónaitheacht RA a thabhairt leat in ionad sin.

Tá roinnt catagóirí daoine, ar nós oibrithe ar phostú incháilithe do chártaí leighis faoi rialacha AE – féach an chuid maidir le heolas breise ar chártaí leighis.

Saoránaigh ó stáit nach ballstáit iad de chuid an AE/LEE (ach amháin an Eilbhéis)

Go ginearálta, más saoránach stáit tú nach ballstát é de chuid an AE nó an LEE (ach amháin an Eilbhéis), glactar leat mar dhuine atá cónaitheach de ghnáth in Éirinn más féidir leat dearbhú don bhord sláinte go mbeidh tú anseo go ceann bliana ar a laghad. Is féidir leis an mbord sláinte fianaise a lorg uait a thaispeánann go bhfuil tú i dteideal de réir dlí cur fút anseo go ceann bliana ar a laghad.

Má tá tú anseo ar feadh tréimhse giorra, tuigtear gur cuairteoir tú agus níl aon teidlíocht agat do sheirbhísí saor in aisce ná do sheirbhísí sláinte fóirdheonaithe.

Más cleithiúnaí tú de shaoránach ó stát nach ballstát é den AE/LEE nó nach saoránach Eilbhíseach é/í, baineann na rialacha céanna maidir le gnáth chónaí leat. Is é sin le rá, má éiríonn le saoránach ó stát nach ballstát é den AE/LEE nó nach saoránach Eilbhíseach é/í a léiriú go bhfuil sé/sí i dteideal seirbhísí sláinte anseo, ní chiallaíonn sin go bhfuil cleithiúnaithe neamh-cónaitheacha i dteideal seirbhísí sláinte in Éirinn freisin.

Mic léinn ó stáit nach ballstáit iad de chuid an AE/LEE (ach amháin an Eilbhéis)

Más mac léinn tú ó stát nach ballstát é de chuid an AE nó an LEE (ach amháin an Eilbhéis), glactar leat mar dhuine atá cónaitheach de ghnáth in Éirinn má tá tú cláraithe ar chúrsa a leanfaidh ar aghaidh go ceann bliana acadúla amháin ar a laghad.

Má tá tú anseo do thréimhse níos giorra, glactar leat mar chuairteoir agus níl tú i dteideal seirbhísí sláinte saor in aisce nó fóirdheontaithe.

Iarrthóirí tearmainn agus dídeanaithe

Tugtar cártaí leighis do iarrthóirí tearmainn don tréimhse nuair atá a n-iarratas ar stádas dídine á mheasúnú. Má thugtar stádas dídine duit, glactar leat mar dhuine atá cónaitheach de ghnáth, agus baineann na gnáth rialacha maidir le teidlíocht do sheirbhísí sláinte leat.

Saoránaigh Éireannacha a bhí ina gcónaí taobh amuigh d'Éire

Má fhilleann tú ar Éirinn agus má tá tú ag obair nó má tá tú féin-fhostaithe anseo nó má tá sé ar intinn agat fanacht go ceann bliana, sa chás sin tá tú cónaitheach de ghnáth agus baineann na gnáth rialacha leat.

Má tá cúinsí eile i gceist, agus má bhí tú ag cur fút agus ag obair i mballstát eile de chuid an AE/LEE nó san Eilbhéis, meastar do theidlíocht do sheirbhísí sláinte nuair a thagann tú ar ais faoi na rialacha a bhaineann le saoránaigh de chuid an AE.

Má bhí tú thar lear ar chonradh gearrthéarmach, glactar leat mar dhuine atá cónaitheach de ghnáth anseo.

Má bhí tú i do chónaí thar lear ar feadh tréimhse suas go dtí trí bliana ach má tá d'Oifig Sláinte Áitiúil na FSS sásta nár chuir tú isteach ar theidlíocht do sheirbhísí sláinte in aon stát eile, ba chóir go nglacfadh an FSS leat mar dhuine atá cónaitheach de ghnáth in Éirinn má tá cóireáil ag teastáil uait nuair a thagann tú ar ais go hÉirinn. Tá seo tábhachtach, óir deimhníonn sé nach gcailleann eisimircigh ó Éirinn a dteidlíocht do sheirbhísí sláinte ar bhonn cónaithe sula mbeidh an deis acu teidlíocht a fháil in aon áit eile. Níl aon fheidhm ag an bhforáil seo sa chás go bhfuil duine clúdaithe faoi rialacha an AE i stát eile, agus ní ligfeadh sé ach go háirithe do dhuine ag cur faoi go sealadach i stát eile de chuid an AE iarradh ar an FSS an Cárta Eorpach Árachas Sláinte a leathnú thar an gnáth-thréimhse.

Daoine nach bhfuil i dteideal seirbhísí sláinte saor in aisce

Muna bhfuil tú cónaitheach de ghnáth agus muna gclúdaítear tú faoi na ceannteidil thuasluaite, is féidir leis an FSS luach iomlán na seirbhísí a ghearradh nó cóireáil phráinneach a chur ar fáil ar tháillí laghdaithe nó gan aon táillí i gcruachás.

Page edited: 13 January 2016