Teidlíocht do sheirbhísí sláinte

árachas sóisialta pá-choibhneasa (ÁSPC) a íoc. Tá aon duine, is cuma cén náisiúntacht é/í, lena nglacann Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (HSE) mar dhuine ar a bhfuil gnáthchónaí in Éirinn, i dteideal teidlíocht ar sheirbhísí sláinte.

Is ionann gnáthchónaitheoir agus duine a chónaíonn in Éirinn nó a raibh cónaí air nó uirthi in Éirinn nó a bhfuil sé beartaithe aige/aici cónaí in Éirinn, ar feadh bliana amháin ar a laghad.

D'fhéadfadh cuairteoirí gearrthéarmacha go hÉirinn a bheith i dteideal seirbhísí sláinte saor in aisce nó seirbhísí fóirdheontaithe i gcúinsí áirithe.

Rialacha

Tá dhá chineál incháilitheachta ann do dhaoine ar gnáthchónaitheoirí iad:

  • Incháilitheacht iomlán dóibh siúd a bhfuil cárta leighis acu
  • Incháilitheacht theoranta do dhaoine nach bhfuil cárta leighis acu

Daoine le cárta leighis

Má tá cárta leighis agat, tá tú i dteideal:

Daoine gan chárta leighis

Muna bhfuil cárta leighis agat, tá tú i dteideal seirbhísí ospidéil phoiblí saor in aisce ach b'fhéidir go mbeidh ort táillí ospidéil do sheirbhísí othair chónaithigh agus eisothair a íoc. Tá tú i dteideal drugaí agus míochaine ar oideas freisin chomh maith le seirbhísí máithreachais agus cúraim naíonán.

Mura bhfuil Cárta Cuairte GP níl tú i dteideal seirbhísí GP saor in aisce.

Seirbhísí Sláinte Ginearálta

Tá roinnt seirbhísí ar fáil do dhaoine de réir an riachtanais nó an stádais sláinte atá acu, is cuma má tá cárta leighis acu nó mura bhfuil.

Mar shampla:

Gnáthchónaí a chruthú

Má tá tú ag teacht chun cónaí in Éirinn nó ag filleadh anseo chun cónaí ann, ní mór duit a chruthú d’Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (HSE) go bhfuil “gnáthchónaí” ort anseo – go bhfuil tú i do chónaí in Éirinn agus go bhfuil sé beartaithe agat cónaí anseo ar feadh bliana ar a laghad.

D’fhéadfadh sé go mbeadh an méid seo a leanas ag teastáil ón HSE chun a chruthú go bhfuil gnáthchónaí ar dhuine:

  • Cruthúnas go bhfuil maoin ceannaithe nó tógtha ar cíos, lena n-áirítear cruthúnas gurb í an mhaoin seo príomháit chónaithe an duine.
  • Fianaise gur aistríodh airgead, cuntais bainc, pinsin srl.
  • Víosa nó cead cónaithe.
  • Víosa nó cead oibre, ráitis ó fhostóirí srl.
  • I gcásanna áirithe, beidh ar an iarratasóir mionnscríbhinn (ráiteas scríofa faoi mhionn) a shíniú.

Tá aon duine, is cuma cén náisiúntacht é/í, lena nglacann an HSE mar dhuine ar a bhfuil gnáthchónaí in Éirinn, i dteideal incháilitheacht iomlán (Catagóir 1, m.sh. daoine a bhfuil cártaí leighis acu) nó incháilitheacht theoranta (Catagóir 2) ar sheirbhísí sláinte.

Díreach mar gheall go bhfuil náisiúnach nach as an AE dó/di tar éis a (h)incháilitheacht maidir le seirbhísí sláinte a chruthú ní hé sin le rá go bhfuil a gcleithiúnaithe incháilithe freisin. D’fhéadfadh sé go mbeadh ar chleithiúnaithe náisiúnach nach as an AE dóibh na riachtanais thuas a shásamh freisin.

Saoránaigh an AE

Faoi rialacha an AE, má tá gnáthchónaí ort in Éirinn agus tú ag fáil pinsean slándála sóisialaí ó thír eile san AE/LEE nó ón Eilvéis,nó má tá tú ag obair agus ag íoc árachais shóisialta i gceann de na tíortha sin, d’fhéadfá a bheith i dteideal cárta leighis.

Ní mór nach mbeifeá faoi réir reachtaíocht slándála sóisialta in Éirinn. Ciallaíonn sé sin nár chóir duit a bheith ag fáil íocaíocht leasa shóisialaigh in Éirinn nó ag obair in Éirinn agus faoi dhliteanas ÁSPC a íoc.

Má tá cónaí ort in Éirinn agus más cleithiúnach pinsinéara atá i dteideal faoi Rialacháin an AE tú, nó más cleithiúnach duine atá ag obair i dtír eile agus clúdaithe ag na Rialacháin tú, d’fhéadfá a bheith i dteideal chárta leighis. Ní féidir leat a bheith faoi réir reachtaíocht slándála sóisialta in Éirinn (i gcás cleithiúnaithe linbh tá feidhm ag an riail seo maidir leis an gcéile nó an duine atá ag tabhairt aire dóibh).

D’fhéadfadh oibrithe sannta agus a gcleithiúnaithe a bheith incháilithe do chárta leighis chomh maith. Tá na hoibrithe sin fostaithe i dtír eile atá clúdaithe ag na rialacháin ach atá seolta ag a bhfostóirí ó Éirinn le dul ag obair ar feadh tréimhse teoranta.

Féach na treoirlínte maidir le measúnú chárta leighis (pdf) chun tuilleadh eolais a fháil i ndáil le teidlíocht faoi Rialacháin an AE.

Page edited: 14 January 2016