An Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais

Réamhrá

Soláthraíonn an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais (STTA), ar a dtugtar ‘Cothrom na Féinne’, tacaíocht airgeadais do dhaoine a bhfuil gá acu le cúram fadtéarmach i dteach altranais. Is í Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) a oibríonn an scéim.

Faoin scéim seo, déanann tú ranníocaíocht i leith chostas do chúraim agus íocann an Stát an t-iarmhéid. Clúdaíonn an scéim tithe altranais príobháideacha, deonacha agus poiblí ar tithe altranais faofa iad. Gheobhaidh tú liosta de na tithe altranais faofa ón FSS – féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas'.

Féadfaidh duine ar bith a bhfuil gnáthchónaí air nó uirthi sa Stát agus a mheastar atá i ngátar cúraim fhadtéarmaigh i dteach altranais iarratas a dhéanamh.

An Fóirdheontas Teach Altranais
Rinneadh an fóirdheontas seo a ionadú ag an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais. Tugadh chun deiridh an scéim Fóirdheontais Teach Altranais an 27 Deireadh Fómhair 2009. Má bhí fóirdheontas á fháil agat ar an dáta sin, is féidir leat a roghnú le leanúint ar aghaidh agus é a fháil nó is féidir leat é aistriú chuig an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais.

An méid a chlúdaítear faoin scéim

Cúram fadtéarmach i dtithe altranais amháin is ea a chlúdaítear faoin scéim. Ní chlúdaítear cúram gearrthéarma ar nós cúraim sosa, cúram téarnaimh nó cúram lae cé go bhféadfadh sé go mbeadh seirbhísí dá leithéid ar fáil i roinnt tithe altranais.

Sainmhíníonn an tAcht “seirbhísí cúraim chónaithe fadtéarmach” mar sheirbhísí cothabhála, sláinte agus cúraim phearsanta. Tá an Roinn Sláinte tar éis é sin a shoiléiriú tuilleadh, á rá go gclúdaítear: leaba agus lóistín, cúram altranais agus pearsanta oiriúnach do leibhéal riachtanas cúraim an duine, seirbhís neachtlainne, agus bunáiseanna agus gléasanna atá riachtanach chun cuidiú le duine dul i mbun gnáthghníomhaíochtaí an lae.

D’fhéadfadh earraí agus seirbhísí eile a bheith ar fáil faoi Scéim na gCártaí Leighis nó faoin Scéim Íocaíochtaí Drugaí.

Socraítear leibhéal áirithe cistithe don scéim gach bliain agus mar sin d’fhéadfadh sé tarlú go mbeadh ar dhuine a (h)ainm a chur ar liosta feithimh go dtí go mbeadh cistiú ar fáil. Más amhlaidh atá, cuirfidh an FSS é sin in iúl duit nuair a scríobhann sé chugat le rá cibé an bhfuil tú i dteideal tacaíochta Stáit.

Aistriú ó chúram ospidéil go cúram fadtéarmach

Má tá san ospidéal, ach muna bhfuil géarchúram de dhíth ort a thuilleadh, is féidir go ngearrfaí táille ort as cúram fadtéarmach san ospidéal sin. Mar shampla, má tá tú ag fanacht ar aistriú go cúram fadtéarmach, ba cheart duit iarratas a dhéanamh ar STTA chomh luath agus is féidir.

Rialacha

Caithfear iarratas a dhéanamh chuig an FSS ar an fhoirm chaighdeánach iarratais.

Trí chéim atá sa phróiseas iarratais:

Céim 1 is ea iarratas ar Mheasúnacht ar Riachtanais Chúraim – féach thíos. Sainaithníonn an Measúnú ar Riachtanais Chúraim cibé an bhfuil cúram fadtéarmach i dteach altranais de dhíth ort, is é sin le rá, cibé an bhféadfaí tacú leat chun leanúint i do chónaí sa bhaile nó cibé an mbeadh cúram fadtéarmach i dteach altranais níos oiriúnaí.

Céim 2 is ea iarratas ar thacaíocht Stáit – féach thíos. Bainfear úsáid as an fhaisnéis a gheofar uait chun Measúnú Airgeadais a dhéanamh – féach thíos – a shocróidh an méid a íocfaidh tú i leith do chúraim agus an méid a íocfaidh an Stát. Féachann an Measúnú Airgeadais ar do theacht isteach agus ar do shócmhainní agus oibríonn amach an méid a íocfaidh tú i leith chostas do chúraim. An FSS a íocfaidh iarmhéid chostas do chúraim. Tacaíocht Stáit a thugtar ar an íocaíocht seo ón FSS.

Ní mór do gach iarrthóir Céimeanna 1 agus 2 a dhéanamh.

Céim 3 is ea iarratas roghnach ar an Iasacht Teach Altranais, is é sin le rá, má theastaíonn uait an chuid sin den ranníocaíocht atá bunaithe ar do bhaile nó ar réadmhaoin eile a chur siar.

Ba cheart an fhoirm iarratais a chomhlánú agus ní mór don té atá ainmnithe ar an bhfoirm iarratais an fhoirm a shíniú. Féadfaidh duine eile, ar a dtugtar Duine Sonraithe, an t-iarratas a dhéanamh ar a s(h)on, i gcásanna áirithe (féach thíos).

Measúnú ar Riachtanais Chúraim

Gairmí cuícháilithe sláinte a cheapfaidh an FSS, altra, mar shampla, a dhéanfaidh an Measúnú ar Riachtanais Chúraim. Is féidir é a dhéanamh uair ar bith in ospidéal nó i suíomh pobail mar do bhaile féin, agus d’fhéadfadh scrúdú fisiceach a bheith i gceist leis.

Cuirfidh an measúnú na nithe seo a leanas san áireamh:

  • do chumas gnáthghníomhaíochtaí laethúla a dhéanamh, mar shampla, tú féin a ní, a ghléasadh, siopadóireacht a dhéanamh, bogadh timpeall
  • na seirbhísí míochaine, sláinte agus sóisialta pearsanta a fhaigheann tú nó atá ar fáil duit tráth déanta an mhéasúnaithe agus i gcoitinne
  • an tacaíocht a fhaigheann tú ón teaghlach agus ón bpobal, agus
  • do mhianta agus do rogha féin.

Ullmhófar tuairisc nuair a bheidh an Measúnú ar Riachtanais Chúraim déanta. Ní mór don FSS cinneadh a dhéanamh, bunaithe ar an tuairisc, cibé an é cúram fadtéarmach i dteach altranais an rogha is oiriúnaí duit. Cuirfear an cinneadh i scríbhinn chugat laistigh de dheich lá oibre. Gheobhaidh tú cóip den tuairisc agus de na cúiseanna leis an gcinneadh.

Ní mór tú a mheasúnú mar dhuine a bhfuil cúram teach altranais de dhíth ort le bheith cáilithe do thacaíocht Stáit nó d'Iasacht Teach Altranais.

Féadfaidh an FSS úsáid a bhaint as an Measúnú ar Riachtanais Chúram chun riachtanais eile sláinte nó pearsanta sóisialta a shainaithint. Ach níl aon cheangal orthu de réir dlí na seirbhísí sainaitheanta a sholáthar.

Measúnú Airgeadais

Féachann an Measúnú Airgeadais ar do theacht isteach agus do shócmhainní chun an ranníocaíocht a bheidh le híoc agat i leith an chúraim a oibriú amach. Íocfaidh an FSS iarmhéid an chostais chúraim. Mar shampla, má chosnaíonn do chúram €1,000 sa tseachtain, agus más é €300 do ranníocaíocht féin, íocfaidh an FSS an t-iarmhéid seachtainiúil de €700. Tacaíocht Stáit a thugann an FSS ar an íocaíocht seo.

Féachann an Measúnú Airgeadais ar gach teacht isteach agus sócmhainn dá bhfuil agat.

Más ball de lánúin thú, bunófar an measúnú ar leath de theacht isteach agus de shócmhainní na lánúine. Mar shampla, má tá €600 de theacht isteach sa tseachtain ag lánúin, bhunófaí an measúnú ar 50% den €600, nó €300. Lena chur ar bhealach eile, mheasfaí go raibh teacht isteach de €300 sa tseachtain ag an té atá i ngátar cúraim.

Teacht isteach agus sócmhainní
Áirítear ar theacht isteach gach tuilleamh, pinsean, sochar nó liúntas leasa shóisialaigh nó teacht isteach ó chíos, teacht isteach ó oifig nó stiúrthóireacht, teacht isteach ó tháillí, ó choimisiúin, ó dhíbhinní nó ó ús, nó aon teacht isteach a choinnigh tú uait féin sna cúig bliana sula ndearna tú an t-iarratas.

Sócmhainn is ea réadmhaoin ábhartha nó saibhreas, lena n-áirítear réadmhaoin nó saibhreas lasmuigh den Stát. Roinntear sócmhainní in dhá chatagóir ar leith, sócmhainní airgid agus sócmhainní ábhartha.

Áirítear ar shócmhainní airgid coigilteas, stoic, scaireanna agus urrúis. Áirítear ar shócmhainní ábhartha gach cineál réadmhaoine seachas sócmhainní airgid, mar shampla príomháit chónaithe an duine agus talamh. Sa dá chás, caithfidh an measúnú súil, chomh maith, ar shócmhainní a bhain tú díot féin ó rinne tú iarratas ar thacaíocht Stáit nó sna 5 bliana roimh an iarratas.

Ní chuirfidh an measúnú ar áireamh teacht isteach do ghaolta, ar nós teacht isteach do leanaí.

Do ranníocaíocht i leith cúraim
Tar éis féachaint ar do theacht isteach agus ar do shócmhainní, oibreofar amach an ranníocaíocht a bheidh le híoc agat i leith do chúraim. Ranníocfaidh tú:

  • 80% de do theacht isteach (lúide na n-asbhaintí thíos) agus
  • 7.5% de luach aon sócmhainní sa bhliain (5% de na sócmhainní má rinneadh an t-iarratas roimh an 25 Iúil 2013).

Bíodh sin mar atá, ní áireofar an chéad €36,000 de do shócmhainní, nó €72,000 i gcás lánúine, sa Mheasúnú Airgeadais.

I gcás ina bhfuil talamh agus réadmhaoin ar áireamh i do shócmhainní, d'fhéadfaí an ranníocaíocht de 7.5% bunaithe ar na sócmhainní sin a chur siar agus a íoc leis na Coimisinéirí Ioncaim i ndiaidh do bháis. An Iasacht Teach Altranais a thugtar air sin. Gheobhaidh tú tuilleadh eolais mar gheall ar aisíoc na hIasachta Teach Altranais sna Ceisteanna Coitianta mar gheall ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais(pdf)

Ní áireofar do phríomháit chónaithe ar an mheasúnú airgeadais ach sna chéad trí bliana de do thréimhse cúraim. Tugtar an 22.5% nó ‘an chaidhp trí bliana’ air seo (15% má rinneadh an t-iarratas roimh an 25 Iúil 2013). Ciallaíonn sé go n-íocfaidh tú ranníocaíocht de 7.5% bunaithe ar do phríomháit chónaithe ar feadh trí bliana ar a mhéad is cuma cén tréimhse a chaithfidh tú i dteach altranais.

I gcás lánúine, cuirfear caidhp 11.25% ar an ranníocaíocht atá bunaithe ar an bpríomháit chónaithe (7.5% má rinneadh an t-iarratas roimh an 25 Iúil 2013), sa chás go bhfanann páirtnéir amháin sa bhaile fad a iontrálann an páirtnéir eile cúram fadtéarma teach altranais, is é sin, bíonn éifeacht ag an ‘gcaidhp trí bliana’. Má roghnaíonn tú an Iasacht Teach Altranais maidir le do phríomháit chónaithe, féadfaidh do chéile nó do pháirtí iarratas a dhéanamh ar shiarchur na hIasachta ar feadh a s(h)aoil.

Má bhí tú i dteach altranais cheana féin ar feadh 3 bliana nuair a dhéanann tú iarratas ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais, ní gá duit an 7.5% a íoc ar do phríomháit chónaithe.

Tar éis trí bliana, fiú má tá cúram fadtéarmach á fháil agat i gcónaí i dteach altranais, ní íocfaidh tú aon ranníocaíocht eile bunaithe ar do phríomháit chónaithe. Tá feidhm ag an ‘uasteorainn trí bliana’ seo is cuma cibé an roghnaíonn tú an Iasacht Teach Altranais nó nach roghnaíonn.

Cuirfear gach sócmhainn eile san áireamh fad a bhíonn tú ag fáil cúraim fhadtéarmaigh.

Leathnaítear an ‘uasteorainn trí bliana’ chuig feirmeacha agus gnóthais i gcásanna áirithe.

Cuimsíonn an Measúnú Airgeadais roinnt cosaintí a chinnteoidh:

  • nach n-íocfaidh duine ar bith níos mó ná costas iarbhír an chúraim
  • go gcoimeádfaidh tú liúntas pearsanta de 20% de do theacht isteach nó 20% de uasráta an Phinsin Stáit (Neamhranníocaíoch), cibé acu is mó.
  • má tá céile nó páirtí sa bhaile agat, go bhfágfar 50% de theacht isteach na lánúine nó uasráta an Phinsin Stáit (Neamhranníocaíoch) acu, cibé acu is mó.

Sainítear lánúin mar lánúin phósta atá ag maireachtáil i bhfochair a chéile. Áirítear air chomh maith lánúin heitrighnéasach nó chomhghnéis atá ag maireachtáil i bhfochair a chéile ar feadh trí bliana ar a laghad.

Tábla achomair maidir le ranníocaíochtaí bliantúla 7.5% bunaithe ar shócmhainní

Sócmhainn 7.5% sa bhliain Uasteorainn 3 bliana Rogha chun glacadh le hIasacht Teacht Altranais Rogha chun é a chur siar tuilleadh
Sócmhainn inmhuirir Bainteach Neamhbhainteach

Bainteach, más sócmhainn talamhbhunaithe í i Stát na hÉireann.

Munarb amhlaidh, neamhbhainteach.

Neamhbhainteach
Príomháit
Chónaithe
Bainteach Bainteach Bainteach Bainteach
Feirm/Gnóthas Ábhartha Bainteach Bainteach (faoi réir chritéir áirithe cháilitheachta) Bainteach, más sócmhainn talamhbhunaithe í i Stát na hÉireann Neamhbhainteach

Asbhaintí
Ceadaítear na hasbhaintí seo a leanas, i dtaca le teacht isteach:

  • Cáinioncam, ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh agus tobhaigh a íocadh iarbhír
  • I gcás ina mbaineann an phríomháit chónaithe leis an duine, ús ar iasachtaí le haghaidh ceannach, deisiú nó feabhsú na príomháite cónaithe.
  • I gcás ina n-íocann duine cíos ar son a p(h)ríomháit chónaithe (is é sin le rá, go bhfuil cónaí air/uirthi i gcóiríocht ar cíos), féadfar íocaíochtaí cíosa maidir leis an áit chónaithe a asbhaint i gcás ina bhfuil páirtí an duine nó leanbh de chuid na lánúine atá faoi bhun 21 bliain ina gcónaí san áit chónaithe.
  • Costais sláinte is inlamháilte chun críocha cánach, seachas ranníocaíochtaí is iníoctha faoin Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais.
  • Íocaíochtaí cothabhála maidir le leanbh, céile nó iarchéile a rinneadh faoi chomhaontú idirscartha nó ordú cúirte.

I gcás sócmhainní measúnaítear glanluach na sócmhainne, is é sin le rá, a luach lúide aon iasachtaí a tabhaíodh go sonrach chun an tsócmhainn a cheannach nó a fheabhsú.

Cé leis a íoctar an ranníocaíocht?

Teach Altranais Phoiblí: Íocann tú an ranníocaíocht mheasúnaithe leis an FSS.
Teach Altranais Phríobháideach: Íocann tú an ranníocaíocht mheasúnaithe go díreach leis an teach altranais. Íocann an FSS iarmhéid an chostais chúraim leis an teach altranais príobháideach.

Ní íocfar tacaíocht airgeadais ach sa chás go meastar go n-oireann an teach altranais do do riachtanais.

Daoine atá anois ina gcónaí i dtithe altranais

Ní bheidh aon tionchar aige seo ort má bhí tú i dteach altranais poiblí nó i leaba chonartha FSS cheana féin i dteach altranais príobháideach sular thosaigh an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais. Féadfaidh tú cur le do chúram ar an mbonn céanna faoi mar a rinne tú roimhe seo.

Má bhí tú i dteach faofa altranais sular thosaigh an scéim, féadfaidh tú aistriú chuig an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais nó do shocruithe reatha íocaíochta a choimeád. Má tá cónaí ort sa teach altranais ar feadh trí bliana ar a laghad, bunófar an measúnú airgeadais ar do theacht isteach agus do shócmhainní seachas ar do phríomháit chónaithe (agus ar d'fheirm/do ghnóthas i gcásanna áirithe), is é sin le rá, beidh feidhm ag an ‘uasteorainn trí bliana’.

Muna bhfuil do theach altranais príobháideach ceadaithe don scéim seo tá sé de rogha agat leanúint de bheith ag fáil an fhóirdheontas atá á fháil agat faoi láthair nó iarratas a dhéanamh ar an scéim agus aistriú go teach altranais atá ar an liosta.

Má bhí tú i dteach faofa príobháideach altranais sular thosaigh an scéim, ní gá duit iarratas a dhéanamh ar Mheasúnacht ar Riachtanais Chúraim. Féadfaidh tú tús a chur leis an bpróiseas trí iarratas a dhéanamh ar an Measúnacht Airgeadais.

Conas iarratas a dhéanamh

Is féidir leat an fhoirm iarratais a chomhlánú tú féin, nó iarraidh ar dhuine éigin eile cabhrú leat í a chomhlánú. Má tá cumas meabhrach laghdaithe agat, is féidir le Duine Sonraithe í a chomhlánú ar do shon.

Ag déanamh iarratais thar ceann duine éigin eile
Munar féidir leis an iarratasóir an t-iarratas a dhéanamh é/í féin, féadfaidh Duine Sonraithe an t-iarratas a dhéanamh ar a s(h)on, i gcás Céimeanna 1 agus 2 den phróiseas iarratais.

Ní féidir ach le hIonadaí Cúraim arna cheapadh ag cúirt gníomhú thar ceann iarratasóra i gcás na hIasachta Teach Altranais.

Tar éis duit an fhoirm iarratais a sheoladh isteach
Nuair a bheidh an Measúnú ar Riachtanais Chúraim agus an Measúnú Airgeadais críochnaithe, scríobhfaidh an FSS chugat ag insint duit an ranníocaíocht a bheith le híoc agat i leith an chúraim, agus cibé an bhfuil tú i dteideal tacaíochta Stáit agus na hIasachta Teach Altranais (más infheidhme).

Ag an gcéim seo cuirfear liosta ar fáil duit de na tither altranais atá rannpháirteach sa scéim, idir thithe altranais poiblí, thithe altranais deonacha agus thithe altranais príobháideacha ceadaithe.

Féadfaidh tú aon teach altranais ar an liosta a roghnú faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas:

  • ní mór go mbeadh áit ag an teach altranais duit, agus
  • ní mór don teach altranais a bheith oiriúnach chun freastal do do riachtanais. Beidh ar an teach altranais measúnú a dhéanamh féachaint an bhfreastalóidh sé do na riachtanais atá agat.

Ní bheidh aon bhaint idir an rogha a dhéanfaidh tú i measc tithe altranais agus leibhéal do ranníocaíochta i leith do chúraim.

Íocaíocht ag FSS

Ón 1 Deireadh Fómhair 2011 i leith, íocfar tacaíocht Stáit agus tacaíocht choimhdeach Stáit (iasacht do theach altranais) ón dáta a cheadaítear an t-iarratas, nó ón dáta a thugtar cead isteach chuig an teach altranais, pé ceann ba dhéanaí. Fuair daoine a rinne iarratas roimh an 1 Deireadh Fómhair 2011 an íocaíocht ó dháta an iarratais nó ó dháta an cheada isteach chuig an teach altranais, pé ceann ba dhéanaí.

An tslí le do ranníocaíocht a íoc

Má roghnaíonn tú teach altranais poiblí nó deonach, íocfaidh tú do ranníocaíocht leis an FSS nó leis an teach altranais dheonach faoi mar is cuí gach seachtain agus íocfaidh an Stát an t-iarmhéid ar do shon.

Má roghnaíonn tú teach altranais príobháideach, íocfaidh tú an ranníocaíocht chuig an soláthraí teach altranais gach seachtain agus íocfaidh an Stát an t-iarmhéid ar do shon.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Is féidir foirm iarratais (pdf) a íoslódáil. Tá foirmeacha iarratais ar fáil chomh maith i ngach suíomh cúraim shláinte i do cheantar, agus an Oifig Sláinte Áitiúil agus ospidéil san áireamh.

Gheobhaidh tú tuilleadh eolais mar gheall ar an scéim ar láithreán gréasáin na Roinne Sláinte:
Treoir ghearr ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais(pdf)
Leabhrán Eolais ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais (pdf)
Ceisteanna Coitianta ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais (pdf)

nó cuir glao an Oifig Tacaíochta do Thithe Altranais nó cuir glao ar Líne Eolais an FSS ar 1850 24 1850 nó (041) 685 0300.

Achomhairc agus athbhreithniú

Achomhairc: Cuirfidh an FSS scéala chugat mar gheall ar an bpróiseas achomhairc mar aon le sonraí d'Oifig Achomhairc áitiúil nuair a scríobhann sé chugat le toradh an Mheasúnaithe ar Riachtanais Chúraim agus an Mheasúnaithe Airgeadais.

Mar shampla, má fuair an Measúnú ar Riachtanais Chúraim nach raibh cúram fadtéarmach i dteach altranais de dhíth ort, féadfaidh tú an cinneadh sin a achomharc chuig an Oifig Achomhairc áitiúil.

Athbhreithniú: Is féidir aon Mheasúnú ar Riachtanais Chúraim a athbhreithniú tar éis tréimhse sé mhí nó níos luaithe más amhlaidh:

  • go bhfuil an FSS sásta go bhfuil athrú ábhartha ar do shláinte nó ar do chúinsí nó
  • má deir lia-chleachtóir cláraithe, ina t(h)uairim, go bhfuil athrú ábhartha ar do shláinte nó ar do chúinsí ó rinneadh an measúnú is déanaí ar do riachtanais chúraim.

Déanann an Oifig Tacaíochta do Thithe Altranais áitiúil an t-athbhreithniú agus ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leo má theastaíonn uait go ndéanfaí athbhreithniú ar do Mheasúnú ar Riachtanais Chúraim nó ar do Mheasúnú Airgeadais.

Nuair a bheidh cinneadh déanta ag an FSS maidir le hathbhreithniú, cuirfear an cinneadh in iúl duit mar aon leis na cúiseanna leis an gcinneadh, i scríbhinn, laistigh de dheich lá oibre.

Tuilleadh eolais

Ról an Duine Shainithe

Sa chás go bhféadfadh go dteastódh cúram ó dhuine, agus mar gheall ar dhrochshláinte, ar mhíchumas fisiciúil nó ar riocht meabhrach, nach bhfuil siad in ann iarratas a dhéanamh ar mheasúnú ar riachtanais chúraim, féadfaidh duine sainithe iarratas a dhéanamh ar mheasúnú riachtanas ar a son.

Sa chás go bhfuil cumas laghdaithe ag duine chun cinntí a dhéanamh, is é sin, cumas laghdaithe meabhrach, féadfaidh an duine sainithe an t-iarratas a dhéanamh ar thacaíocht Stáit ar a son, chomh maith leis sin.

Is éard is duine sainithe:

A. Más coimircí cúirte thú, do Choiste

B. Duine a cheaptar faoi chumhacht sheasmhach bhailí chláraithe aturnae nach bhfuil srian air/uirthi ó iarratas a dhéanamh ar an scéim

C. Ionadaí Cúraim arna cheapadh faoin Acht fán Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais, 2009

D. Do chéile nó do pháirtnéir

E. Gaol leat atá 18 mbliana d’aois nó níos sine

F. ‘Neaschara’ arna cheapadh ag cúirt

G. D’ionadaí dlí, nó

H. Liachleachtóir, altra nó oibrí sóisialta cláraithe.

Déantar céadtosaíocht de na daoine a liostaítear ó A go C thuas tharstu siúd ó D go H. Ciallaíonn seo go bhfuil an ceart acu feidhmiú mar dhuine sainithe chun tosaigh ar na catagóirí eile. Féadfaidh na daoine a liostaítear ó A go C, áfach, toiliú a thabhairt i scríbhinn do dhuine ag a bhfuil tosaíocht níos lú chun feidhmiú mar an duine sainithe.

Sa chás go bhfuil cumas laghdaithe ag duine chun cinntí a dhéanamh agus más mian leo iarratas a dhéanamh ar an Iasacht Teach Altranais, ní féidir ach na daoine a liostaítear ó A go C an t-iarratas a dhéanamh.

Iasacht Teach Altranais

Sa chás go n-áirítear le do shócmhainní talamh agus réadmhaoin, féadtar an ranníocaíocht 5% bunaithe orthu seo a iarchur go dtí an tráth tar éis do bháis. Má dhéantar tú a fhaomhadh don Iasacht Teach Altranais, íocfaidh FSS an t-airgead leis an teach altranais ar do shon agus baileofar é i ndiaidh do bháis.

Faoi chúinsí áirithe, féadtar an íocaíocht a iarchur ar feadh tréimhse níos faide, mar shampla, má tá céile nó páirtnéir nó d’iarchúramóir fós ina gcónaí i do phríomháit chónaithe.

Féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar an Iasacht nuair a dhéanann tú iarratas den chéad uair ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais nó ag an tráth fad a bhíonn cónaí ort sa teach altranais.

D’fhonn iarratas a dhéanamh ar an Iasacht Teach Altranais, ní mór duit toiliú i scríbhinn a chur ar fáil go ndéanfar Ordú Muirir a chlárú i leith do shócmhainní. Más duine lánúine thú, ní mór do do chéile/pháirtnéir toiliú i scríbhinn a chur ar fáil chomh maith.

Saghas simplí de mhorgáiste atá i gceist leis an Ordú Muirir a chuireann an t-airgead a thugann FSS ar iasacht faoi urrús.

Faoi réir do thoilithe, tá FSS freagrach as an Ordú Muirir a dhéanamh, é a chlárú i leith do shócmhainní agus íocaíochtaí Iasacht Teach Altranais a dhéanamh ar do shon. Ní bheidh gá duit aon rud a dhéanamh (cé gur seans go mbeidh ar FSS dul i dteagmháil leat chun an fhaisnéis i d’iarratas a sheiceáil).

Mura mbíonn sé de chumas ar dhuine toiliú a thabhairt don Iasacht Teach Altranais agus don Ordú Muirir, beidh gá le hIonadaí Cúraim a cheapadh chun feidhmiú ar a s(h)on.

Leagtar amach sa reachtaíocht atá mar bhonn agus taca leis an Scéim amfhrámaí sonracha chun an iasacht a aisíoc (ag brath ar céard ba chúis leis an aisíocaíocht). A fhad agus a dhéantar an aisíocaíocht laistigh de na hamfhrámaí sonraithe (is é sin, 12 mhí sa chás go n-eascraíonn an aisíocaíocht mar gheall go bhfuair an duine sa teach altranais bás agus 6 mhí má dhíoltar an réadmhaoin nó má aistrítear í), ní gá ús a íoc. Mura ndéantar aisíocaíocht laistigh de na hamfhrámaí sonraithe, áfach, beidh ús i gceist agus cuirfidh FSS an Praghasinnéacs Tomhaltóirí i bhfeidhm ar an iasacht chun luach ama an airgid a chur i gcuntas (is é sin, boilsciú nó díbhoilsciú) ó rinneadh an iasacht. Cuireann na Coimisinéirí Ioncaim daoine ar an eolas, roimh na spriocdhátaí, gur gá dóibh íocaíocht a dhéanamh in am trátha d’fhonn íocaíocht úis a sheachaint.

Chun teacht ar thuilleadh faisnéise faoi aisíocaíocht na hIasachta Teach Altranais, féach Ceisteanna coitianta ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais (pdf)

Ionadaí Cúraim

Ní theastaíonn Ionadaí Cúraim ach amháin nuair a bhíonn cumas laghdaithe ag duine chun cinntí áirithe a dhéanamh (is é sin, cumas laghdaithe meabhrach) agus gur mian leo iarratas a dhéanamh ar an Iasacht Teach Altranais.

Ceapann an Chúirt Chuarda an tIonadaí Cúraim. Is é an ról atá acu feidhmiú ar son an duine i dtaca leis an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais agus go háirithe maidir leis an Iasacht Teach Altranais. Ina theannta sin, féadfaidh siad feidhmiú ar son an duine maidir le hiarratas a dhéanamh ar iarratas ar Mheasúnú ar Riachtanais Chúraim, tacaíocht Stáit, nó aon ábhar eile lena mbaineann an scéim. Leagtar amach thíos an liosta daoine ar féidir leo bheith ina nIonadaí Cúraim.

Cruthúnas i leith cumas laghdaithe meabhrach

Meastar go bhfuil cumas laghdaithe meabhrach ag duine má, maidir le cinneadh ar iarratas a dhéanamh ar an Iasacht Teach Altranais agus toiliú a thabhairt don Ordú Muirir, ní féidir leis nó léi:

A. An fhaisnéis lena mbaineann an cinneadh a thuiscint

B. An fhaisnéis sin a choinneáil

C. An fhaisnéis sin a úsáid nó a bhreithniú mar chuid de phróiseas déanta an chinnidh, nó

D. Chun a c(h)inneadh a chur in iúl (cibé acu trí labhairt, teanga chomharthaíochta, cumarsáid a dhéanamh trí thríú páirtí nó trí aon bhealaí eile).

Teastaíonn dhá thuarascáil ó bheirt liachleachtóirí cláraithe ar leith ón gcúirt mar fhianaise go bhfuil cumas laghdaithe meabhrach ag duine.

Daoine ar féidir leo iarratas a dhéanamh lena gceapadh mar Ionadaí Cúraim

Féadfaidh na daoine a leanas, in ord tosaíochta, iarratas a dhéanamh go gceapfar iad mar Ionadaí Cúraim a luaithe a bhíonn siad 18 mbliana d’aois nó níos sine:

  1. Do chéile/páirtnéir
  2. Do thuismitheoir
  3. Do leanbh
  4. Do dheartháir nó do dheirfiúr (cibé acu más siblíneach iomlán nó leathshiblíneach iad)
  5. Do neacht nó do nia
  6. Do gharmhac/ghariníon
  7. Do sheanmháthair/sheanathair
  8. D’aintín nó d’uncail
  9. Duine ar dócha don chúirt go bhfuil dea-spéis agus spéis leordhóthanach acu i do leas, seachas úinéir teach altranais ina gcónaíonn tú nó inar dócha go mbeidh cónaí ort nó liachleachtóir a rinne scrúdú ort agus a réitigh tuarascáil don chúirt maidir le do chumas.

An nós imeachta um cheapachán mar Ionadaí Cúraim

Ní mór an t-iarratas ar cheapachán a dhéanamh leis an gCláraitheoir Contae in aon chontae sa Chiorcad ina gcónaíonn an duine óna dteastaíonn Ionadaí Cúraim anois nó inar chónaigh sé/sí ag tráth ar bith le trí bliana anuas.

Ní gá duit ionadaíocht dhlíthiúil a fháil go gceapfar thú mar Ionadaí Cúraim. Is féidir le haon duine ar mian leo comhairle/ionadaíocht dlí a lorg amhlaidh a dhéanamh, áfach.

Chun teacht ar thuilleadh faisnéise ar an nós imeachta dlí, féach an Leabhrán faisnéise ar an Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais (pdf).

Díolúintí leis an gceanglas lena mbaineann ceapachán mar Ionadaí Cúraim

Ní theastaíonn Ionadaí Cúraim chun iarratas a dhéanamh ar an Iasacht Teach Altranais in aon cheann de na cásanna a leanas:

  • Sa chás go bhfuil ag an iarratasóir lánchumas mheabhrach
  • Sa chás gur Coimircí Cúirte an t-iarratasóir (féadfaidh Coiste an iarratasóra iarratas a dhéanamh sna cásanna sin, tar éis gur údaraigh Uachtarán na hArd-Chúirte é/í chun amhlaidh a dhéanamh)
  • Sa chás go gceaptar duine faoi chumhacht sheasmhacht bhailí chláraithe aturnae chun feidhmiú ar son an iarratasóra agus nach bhfuil srian air/uirthi ag téarmaí chumhacht an aturnae ó iarratas a dhéanamh ar an Iasacht Teach Altranais
  • Sa chás go bhfuil duine eile ceadaithe ag an dlí chun feidhmiú ar son an iarratasóra.
Page edited: 8 August 2016