An tÚdaras Éireannach um Shábhailteacht Bia

Eolas

Cuireadh An tÚdarás Éireannach um Shábháilteacht Bia (ÚÉSB) ar bun mar chomhlacht reachtúil faoin Acht Údarás Éireannach um Shábháilteacht Bia 1998. Tá sé mar aidhm aige "sláinte tomhaltóirí a chosaint trí a bheith cinnte go shroicheann bia ite, dáilithe, díolta nó déanta in Éirinn na caighdeáin sábháilteachta bia agus sláinteachais is airde". Is é an príomhchomhlacht a chomhordnaíonn sábháilteacht bia in Éirinn, imeachtaí sábháilteachta bia réimse comhlachtaí, Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), údaráis áitiúla agus ranna Rialtais san áireamh.

Cuireann an t-údarás chun cinn, spreagann sé agus cothaíonn sé caighdeáin ard sábháilteachta agus sláinteachais ag gach céim den bhiashlabhra ó thairgeadh príomha d'úsáid deiridh an chustaméara ("ó fheirm go forc"). Tá sé mar aidhm ag a chuid oibre go nglacfar leis go bhfuil an phríomhfhreagrach i dtaobh iniúchta agus dul chun cinn sábháilteachta bia ag tairgeoirí, déantóirí, dáileoirí, miondíoltóirí agus riarthóirí. Ní mór don údarás dul i gcomhairle le tomhaltóirí chomh maith le daoine a bhfuil baint acu le chuile ghné den ghnó bia chun caighdeáin arda a chur chun cinn.

Struchtúr an ÚÉSB

Bord an Údaráis

Ceapann an tAire Sláinte bord an Údaráis. Tá sé freagrach as a bheith cinnte go bhfuil na córais chuí i dtaobh sábháilteachta bia i bhfeidhm.

An Coiste Comhairleach

Chuir an t-údarás Coiste Comhairleach um Shábháilteacht Bia ar bun a bhfuil bunús agus ionadaíocht leathan aige. Ceapann an tAire Sláinte; an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara; an tAire Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha; an tAire Comhshaoil, Pobal agus Rialtais Áitiúil agus an tAire Post, Fiontar agus Nuálaíochta, agus Bord an Údaráis baill an choiste seo. Cé go gcaithfidh an t-údarás dearcadh an choiste a chur san áireamh, ní chaithfidh sé glacadh leo agus é ag déanamh cinnithe.

An Coiste Eolaíochta

Ceapann an tAire Sláinte an coiste eolaíochta, i gcomhairle leis an mbord. Ní foláir don Aire, agus é/í ag ceapadh ball, cáilíochtaí eolaíochta agus taithí chuí a chur san áireamh chun a bheith cinnte go mbeidh an réimse saineolais is leithne agus is féidir ar fáil.

Tugann an coiste eolaíochta comhairle faoi chúrsaí atá curtha faoina bhráid ag an mbord maidir le ceisteanna eolaíochta nó teicniúla, scrúdú bia agus cothú. Chun bunús eolaíochta an Údaráis a rathú, faigheann an bord dearcadh an choiste eolaíochta ar an gceist sula ndéanann sé cinneadh, ach ní chaithfidh sé glacadh leis.

Ní foláir do bhaill den bhord, den choiste eolaíochta, comhairleoirí agus foireann sinsear ráiteas leasmhar a dhéanamh chun iarracht a dhéanamh a bheith cinnte nach bhfuil easaontas leasa i gceist.

Príomhghníomhaíochtaí an ÚÉSB

Is iad príomhghníomhaíochtaí an ÚÉSB ná:

• Comhordú a dhéanamh ar chláracha smachtaithe sábháilteachta bia.
• Scrúdú, faomhú, ceadú agus clarú a dhéanamh ar áitribh a bhfuil baint acu le tairgeadh agus dáileadh bia ag léibhéil deantúis, mórdhíolta, agus miondíolta.
• Iniúchadh a dhéanamh ar shábháilteacht bia in Éirinn chun a bheith cinnte go bhfuil na cleachtais is fearr in úsáid.
• Nascadh a dhéanamh leis an Aonad Náisiúnta Faire ar Ghalair, Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara chun eolas a bhailiú faoi ghalrú dhaoine agus ainmhithe. Déantar é seo chun tosaíocht sláinte phoiblí a aimsiú, chomh maith le fadhbanna, ionas go gcuirfear na smachta atá ag teastáil i bhfeidhm.
• Oideachas agus comhairle a chur ar fáil do chuile dhuine, ó thairgeoirí príomha go dtí tomhaltóirí, ar an mbealach is fearr chun tinneas bia-iompartha a sheachaint.
• Nascadh a dhéanamh le hAonad Cur Chun Cinn Sláinte na Roinne Sláinte chun comhairle a thabhairt ar cheisteanna ar nós cothú, teicneolaíocht bia, cleachtais tionsclaíocha, saothrú plandaí bia agus ainmhithe, lipeadú bia agus pacaistíocht, agus na córais chun eolas a thabhairt don phobal faoi shábháilteacht bia agus sláinteachas sa bhaile a fheabhsú.

Conarthaí seirbhíse

D'fhéadfadh an tÚdaras Éireannach um Shábháilteacht Bia a údarás a chur i bhfeidhm é féin, nó trí chonarthaí seirbhíse le heagrais eile. Tá conarthaí seirbhíse aige le húdaráis áitiúla, Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte, An Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara agus An Roinn Chumarsáide, Mara agus Acmhainní Nádúrtha agus an Ghníomhaireacht Náisiúnta do Thomaltóirí.

Leagann gach conradh seirbhíse síos na spriocanna agus na cuspóirí atá le comhlíonadh ag an eagraíocht, chomh maith leis an sprioc-ama atá i gceist. Tá sonraí na gconarthaí foilsithe ag an údarás agus tá córas maoirseachta i bhfeidhm aige chun a bheith cinnte go bhfuiltear ag comhlíonadh na gconarthaí. Muna comhlíontar na conarthaí go sásúil, cuireann an t-údarás tuairisc chuig an Aire Sláinte agus eagraíonn an tAire go gcuirfear faoi bhráid an Oireachtais í.

Ní foláir don údarás athbhreithniú a dhéanamh ar gach gné de shábháilteacht bia agus ní mór dó tuairisc a dhéanamh chuig an Aire nó an ghníomhaireacht chuí ar bhonn bliantúil ar a laghad, ar na deiseanna atá ann chun seirbhísí scrúdaithe bia a fheabhsú.

Tá Meabhrán Tuisceana ag an Údarás Éireannach um Shábhailteacht Bia leis an Institiúid Éireannach um Chosaint Raideolaíoch go gcomhoibríonn siad chun maoirseacht a dhéanamh ar leibhéil raidighníomhaíochta i mbia.