Tá gach duine atá ina gcónaitheoirí de réir Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) i dteideal drugaí agus cógais cheadaithe ordaithe atá saor in aisce nó fóirdheonaithe mar aon le háiseanna agus le fearais áirithe mháinliachta a fháil.
Íocann sealbhóirí cárta leighis táille 50 cent do gach earra oidis, faoi réir uasteorainn mhíosúil €10 in aghaidh an teaghlaigh. (Ón 1 Deireadh Fómhair 2010).
Ní íocann roinnt daoine as táillí oidis:
Níor mhór go gcaithfeadh daoine nach bhfuil faoi chuimsiú cárta leighis nó aon cheann de na scéimeanna a liostaítear thuas €120 ar a mhéid (ó Eanáir 2010) sa mhí má tá siad rannpháirteach Scéim Íoctha Drugaí.
Go ginearálta, cuireann an chógaslann mhiondíola (siopa an phoitigéara) na drugaí agus na cógais cheadaithe ordaithe ar fáil. Is é an téarma oifigiúil anois “cógaslann phobail” ach is é an téarma as a mbaintear úsáid níos ginearálta ‘siopa an phoitigéara’. Ina theannta sin, is féidir é a shainiú mar chógaslann mhiondíola nó díreach an chógaslann. Tá ag nach mór gach cógaslann comhaontuithe le FSS le seirbhísí a chur ar fáil faoin scéim Seirbhís Aisíoctha Cúraim Phríomhúil.
Rinneadh comhaontuithe i 1996 le poitigéirí go dtabharfaidís faoi athbhreithniú a dhéanamh ar theiripe mhíochaine othar agus go ndéanfaidís scagadh d’aon fhadhbanna ar nós fadhbanna um theiripe dhrugaí, ailléirgí i leith drugaí, drochíde chliniciúil nó mí-úsáid.
Is féidir le LGanna drugaí agus cógais a sholáthar go díreach d'othair má tá ag an LG ach ionad amháin cleachtais agus go bhfuil sé trí mhíle nó níos faide ón bpoitigéir miondíola is cóngaraí. Glaoitear “dochtúirí dáilte” uaireanta ar dhochtúirí a dhéanann drugaí agus cógais a dháileadh faoi na socruithe seo.
Ina theannta sin, is féidir le hospidéil agus le hinstitiúidí eile speisalaithe drugaí, cógais, áiseanna agus fearais a sholáthar go díreach.
Tá na rialacha faoi cathain a bhíonn na drugaí agus na cógais saor in aisce nó fóirdheonaithe mar an gcéanna, is cuma cé a sholáthraíonn iad.
Tugadh isteach rialacháin faoin Acht um Bord Leigheasra Éireann, 2006 a thugann d’altraí an t-údarás chun cógais a ordú. Roimhe seo, ní raibh ach ag dochtúirí an t-údarás le hordú a dhéanamh.
Ní mór d'oideasóirí aonair altra bheith fostaithe ag soláthraí seirbhís sláinte agus ní féidir leo ach na drugaí a ordú a bhaineann leis an suíomh ina bhfuil siad fostaithe. Beidh srianta sonracha i gceist ar dhrugaí áirithe rialaithe.
Do na táirgí sin a cheadaíonn Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) chun chuspóirí na scéimeanna seo í do theidlíocht do dhrugaí agus do chógais ordaithe saor in aisce nó fhóirdheonaithe.
Tá córas i bhfeidhm do cheadú agus do rialú drugaí. Is iad Bord Leigheasra na hÉireann (BLÉ) an t-údarás atá freagrach as cógais a cheadúnú agus iad a thástáil i leith sábháilteachta, cáilíochta agus éifeachtúlachta. Ní mór go gceadaíonn BLÉ drugaí sular féidir iad a dhíol in aon chor. Ní hé go gciallaíonn ceadú BLÉ go gceadófar na drugaí agus na cógais do na scéimeanna drugaí agus cógas saor in aisce. Is ann do thosca eile lena mbaineann sa phróiseas ceadúnaithe, lena n-áirítear costais.
Ní chuimsítear earraí áirithe is féidir a cheannach ag an gcuntar faoi sna scéimeanna. Samplaí de na táirgí sin iad pianmhúcháin, ar nós Panadol, Disprin, Solpadeine agus Nurofen mar aon le forbhia agus táirgí vitimíní chun cóir a chur ar cheann maol.
Tá sealbhóirí cárta leighis agus daoine a bhfuil Heipitíteas C ag gabháil dóibh ag a bhfuil Cárta faoin Acht um Leasú Sláinte i dteideal drugaí agus cógais ordaithe cheadaithe a fháil ar chostas 50 cent in aghaidh an earra. Comhlánann an LG foirm speisialta oidis agus is féidir leat ansin dul chuig aon phoitigéir pobail chun an t-oideas a chomhlánú; ní dhéantar othar díot de phoitigéir áirithe, faoi mar a dhéantar díot le dochtúir áirithe.
Is féidir le FSS áiseanna agus fearais mhíochaine agus mháinliachta a sholáthar d'othair go díreach.
Má tá tú thíos le galar amháin de liosta galar nó míchumas ordaithe, tá tú i dteideal na drugaí, cógais mar aon leis na háiseanna agus na fearais ordaithe a fháil don ghalar ar leith sin saor in aisce, faoin Scéim Tinneas Fadtéarmach.
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.