Má eisíonn Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) cárta leighis do dhuine bíonn an té sin i dteideal seirbhísí áirithe sláinte a fháil saor in aisce.
Caithfidh d'ioncam seachtainiúil bheith faoi bhun figiúr áirithe do mhéid do chlann chun cáiliú i gcomhar chárta leighis. Cuirtear caipiteal, coigilteas, infheistithe agus maoin san áireamh sa tástáil acmhainne - féach treoracha ioncaim ginearálta thíos.
De ghnáth bíonn a c(h)éile cleithiúnach agus a leanaí i dteideal an réimse céanna seirbhísí sláinte a fháil. Is éard atá i gcártaí leighis ná cártaí beaga plaisteacha (ar chomh-mhéid le cárta creidmheasa). Bíonn ainm do dhochtúra air. Eisítear iad de ghnáth ar feadh bliana agus déantar athbhreithniú orthu ansin.
Bíonn díolúine acu siúd a bhfuil cártaí leighis acu ón dleacht sláinte agus ón tobhach ioncaim , atá tugtha isteach i 2009, a íoc mar chuid dá n-árachas sóisialta. D’fhéadfadh siad díolúine a bheith acu freisin ó tháillí iompair scoile, agus táillí na scrúduithe Stáit a íoc i scoileanna dara leibhéal atá maoinithe go poiblí. D’fhéadfaidís cúnamh airgid a fháil chun leabhair scoile a cheannach i scoileanna áirithe.
Cárta Cuairte Dochtúra Teaglaigh: Beidh ort íoc as cuairt a thabhairt ar do dhochtúir ginearálta (dochtúir teaghlaigh) mura bhfuil cárta leighis agat. Mura bhfuil tú incháilithe cárta leighis a bheith agat de bharr d’ioncam d’fhéadfá a bheith incháilithe Cárta Cuairte Dochtúra a fháil. Déantar tástáil mhaoine sula dtugtar é ach ní bhíonn an teorainn ioncaim chomh hard is a bhíonn sé i gcás an chárta leighis.
Má tá cárta leighis agat tá tú i dteideal:
Má bhogann tú isteach i dteach eile
Féadfaidh tú do chárta leighis a úsáid ar feadh tréimhse suas go dtí 3 mhí má tá tú ag cur fút go sealadach lasmuigh de do cheantar Oifig Shláinte Áitiúil. Sa chás sin, féadfaidh tú dul chuig aon dochtúir ginearálta (dochtúir teaghlaigh) sa cheantar atá páirteach i scéim cártaí leighis. Ba chóir duit dul chuig Oifig Shláinte Áitiúil an cheantair sin chun cárta leighis a fháil má tá tú le bheith as baile ar feadh tréimhse níos faide ná 3 mhí. Má bhogann tú chuig limistéar difriúil de do Limistéar Oifig Shláinte Áitiúil, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh dochtúir eile a fháil.
Tar éis a eisítear do chárta duit
Is gnách go n-eisítear an cárta ar feadh bliain amháin agus déantar é athbhreithniú ina dhiaidh sin. Ag brath ar do chúinsí, d’fhéadfaí é a eisiúint ar feadh tréimhse níos faide.
Má thagann athrú ar do chúinsí, ní mór duit FSS a chur ar an eolas de bharr gur seans nach mbeifeá incháilithe don chárta a thuilleadh. Mar shampla, má thagann athrú ar d’ioncam nó ar do chúinsí teaghlaigh, ní mór duit an rannóg cártaí leighis ag d’Oifig Sláinte Áitiúil a chur ar an eolas chomh luath agus is féidir.
Pé scéal é, is gnách go n-iarrfaidh FSS ort uair sa bhliain chun do chuid cúinsí a dhearbhú. Seoltar foirm athbhreithnithe, nach mór duit a chomhlánú agus í a sheoladh ar ais chuig d’Oifig Sláinte Áitiúil. Mura seolann tú ar ais d’fhoirm athbhreithnithe, ní féidir athmheasúnú a dhéanamh ar d’iarratas agus d’fhéadfaí gan do chárta a atheisiúint.
Catagóirí eile de dhaoine incháilithe
D'fhéadfá cárta leighis gan tástáil mhaoine i gcásanna áirithe a fháil, mar shampla, faoi Rialacháin AE. Tugtar cártaí leighis de ghnáth do leanaí faoi chúram altrama. D’fhéadfadh mic léinn atá neamhspleách ar a dtuismitheoirí ó thaobh airgid a bheith i dteideal cárta leighis a bheith acu. Má tá íocaíocht leasa shóisialaigh á fháil agat, agus má fhilleann tú ar obair, féadfaidh tú do chárta leighis a choinneáil ar feadh tréimhse suas go dtí 3 bliana. Tá níos mó sonraí faoi na cúinsí seo sa Tuilleadh mar gheall ar an ábhar seo.
Ón 1 Deireadh Fómhair 2013 beidh ar shealbhóirí cártaí leighis táille €1.50 a íoc in aghaidh gach míre oidis, faoi réir uasteorainn mhíosúil €19.50 in aghaidh an teaghlaigh.
De ghnáth, cuirtear d'iomlán ioncaim san áireamh sa tástáil acmhainne maidir le cárta leighis. Tá treoracha difriúla le haghaidh daoine faoi bhun 70 bliana d'aois agus daoine os cionn 70 bliana d'aois. Cuirtear caipiteal, coigilteas, infheistithe agus maoin (seachas do theach féin) san áireamh freisin. Áfach tá eisceachtaí áirithe ann.
De réir na dtreoracha FSS, mura dtagann d'ioncam ach amháin de liúntais nó sochair leasa shóisialaigh nó liúntais FSS, tabharfar cárta leighis duit, de ghnáth, cé go bhfuil os cionn na dtreoracha ioncaim le haghaidh d'aois agus do chúinse.
Nuair a dhéantar lánúin a mheas chun cárta leighis a fháil is ar aois an duine is sine acu a dhéantar é sin.
Dámhachtainí cúitimh áirithe:
Íocaíochtaí áirithe a rinne an Stát:
Déantar tuismitheoirí aonair a bhfuil cleithiúnaithe acu a mheas de réir na dteorainneacha ioncaim sin a bhaineann le daoine pósta.
Teorainn ioncaim sheachtainiúil (Ollthuilleamh, lúide cáin agus ÁSPC)| Catagóir | Faoi bhun 66 | Idir 66 agus 69 |
| Duine singil ina c(h)ónaí ina (h)aonar | €184 | €201.50 |
| Duine singil ina c(h)ónaí lena t(h)eaghlach | €164 | €173.50 |
| Lánúin phósta/aontuismitheoir le leanaí cleithiúnacha | €266.50 | €298 |
| Liúntas le haghaidh gach duine den chéad bheirt leanaí faoi bhun 16 | €38 | €38 |
| Liúntas le haghaidh an tríú leanbh agus gach leanbh ina dhiaidh sin atá faoi bhun 16 | €41 | €41 |
| Liúntas le haghaidh gach duine den chéad bheirt leanaí atá os cionn 16 (nach bhfuil aon ioncam acu) | €39 | €39 |
| Liúntas le haghaidh an tríú leanbh agus gach leanbh ina dhiaidh sin atá os cionn 16 (nach bhfuil aon ioncam acu) | €42.50 | €42.50 |
| Gach leanbh cleithiúnach os cionn 16 atá i mbun oideachais tríú leibhéal lánaimseartha, is nach bhfuil deontas á fháil aige nó aici | €78 | €78 |
Ceadaítear speansais réasúnta a thabhaítear de bharr costais cúram leanaí agus íocaíochtaí cíosa/morgáiste. (Níl aon sainmhíniú cruinn ann áfach faoi cad is ‘speansais réasúnta’ ann ó thaobh costais tithíochta nó cúram leanaí).
Costais sheachtainiúla a bhaineann le taisteal chun oibre: Ceadaítear fíorchostas iompair phoiblí. I gcás úinéara gluaisteáin, ceadaítear míleáiste ar ráta 30 cent in aghaidh an mhíle nó 18 cent in aghaidh an chiliméadair, chomh maith le €50 sa tseachtain chun buanmhuirir (dímheas agus costais reatha) a chlúdach. Más rud é go dteastaíonn dhá ghluaisteán ó lánúin chun taisteal chun oibre, ceadaítear méid dúbalta.
Áfach, má tá d'ioncam os cionn na dteorainneacha sin is féidir leat cur isteach ar chárta leighis nó Cárta Cuairte LG: mar shampla, má bhíonn costais arda mhíochaine acu, mar ag íoc maidir teach altranais.
Conas a n-áirítear caipiteal le haghaidh daoine faoi bhun 70
Cuirtear gach cineál caipitil (coigilteas agus infheistithe) san áireamh chun críche cárta leighis a thabhairt. Ní chuirtear an t-ioncam a fhaightear ón gcéad €36,000 den coigilteas/infheistithe nó réadmhaoin san áireamh i gcas duine singil agus den chéad €72,000 i gcás lánúine.
Ní bhaineann an figiúr neamhairde ach uair amháin nuair a mheasúnitear coigilteas agus réadmhaoin (seachas do theach féin) le chéile.
Cuirtear an t-iarmhéid san áireamh trí fíor-ráta an úis a fuarthas a mheas má sholáthraíonn tú teastas faoin ús a íocadh sa bhliain féilire iomlán deireanach, nó trí ráta barúlach a úsáid. Bainfidh FSS leas as cibé modh ríofa is fearr a oireann don iarratasóir.
Is éard a tharlaíonn go bunúsach ná nach ndéantar ach an t-ús nó an t-ioncam a fhaightear ar choigiltis agus ar infheistíochtaí cosúla a áireamh mar ioncam agus ní luach iomlán na gcoigilteas nó na n-infheistíochtaí féin.
Measúnú úis barúlach
| Caipiteal | Maoin sheachtainiúil measúnaithe |
| An chéad €36,000 (duine singil), €72,000 (lánúin) | Dada |
| An chéad €10,000 eile | €1 in aghaidh gach €1,000 |
| An chéad €10,000 eile | €2 in aghaidh gach €1,000 |
| Iarmhéid | €4 in aghaidh gach €1,000 |
Maidir le táirgí coigiltis téarmaí seasta nó fadtéarmacha, nuair nach n-íoctar an t-ús ach ag deireadh tréimhse socraithe, ní chuirfidh FSS an t-ús a thuilleann tú san áireamh ach amháin ar an dáta a mbeidh an infheistíocht aibí, más é sin atá uait. Áirítear Cáin Choinneála ar Ús Taisce nuair atá ús á ríomh. Féadfaidh FSS an ráta barúlach a chur i bhfeidhm arís más mian leis an iarratasóir go ndéanfaí é sin.
Maoin (seachas áras an teaghlaigh)
Más rud é go bhfuil tailte nó foirgnimh ar léas ag duine eile is
é an t-ioncam a mheasfar ná an t-ollioncam lúide costais ab éigean a
thabhú .i. rudaí mar phréimheanna árachais, íocaíochtaí ar iasachtaí
nó morgáiste, costais chothabhála srl. a bhaineann leis an maoin sin.
Más rud é go bhfuil tailte nó foirgnimh ann nach bhfuil á n-úsáid agus a d’fhéadfaí a ligean ar léas nó a dhíol is féidir na roghanna measúnaithe seo a leanas a úsáid agus leas a bhaint as cibé ceann is tairbhí don iarratasóir.
Seo roinnt samplaí den bhealach a dhéanfar d’ioncam a áireamh/mheas
D'fhoilsigh an FSS Teorainn Measúnachta Náisiúnta Cárta Leighis/Cárta Cuairte maidir le daoine faoi bhun 70 bliana d'aois.
Ón 5 Aibreán 2013, is ionann an teorainn ollioncaim don chárta leighis do dhaoine os cionn 70 bliain d’aois agus €600 sa tseachtain i gcás duine singil agus €1,200 i gcás lánúineacha. Ní cheadaítear aon asbhaintí caighdeánacha (mar shampla, le haghaidh cáin ioncaim).
Déanfar an cárta leighis a ionadú le Cárta Cuairte LG má tá d’ioncam idir €600 agus €700 (duine singil) nó €1,200 agus €1,400 (lánúin phósta nó chomhchónaithe)
Má sháraíonn d’ioncam na teorainneacha seo, áfach, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh go fóill ar an ngnáthchárta leighis nó ar an gCárta Cuairte LG: mar shampla, má tá ort íoc as ardchostais leighis, ar nós íoc as teach altranais.
Áirítear pinsin, tuillimh, ús ó chaipiteal agus gach foinse eile ioncaim sa tástáil mhaoine.
Leagtar amach san Acht Sláinte (Critéir le haghaidh Incháilitheachta a Athrú), 2013 na teorainneacha seo.
Conas a n-áirítear caipiteal le haghaidh daoine faoi bhun 70
Ní chuirtear an t-ioncam a fhaightear ón gcéad €36,000 den coigilteas/infheistithe comhchosúla san áireamh i gcas duine singil agus den chéad €72,000 i gcás lánúine. Cuirtear measúnú úis barúlach i bhfeidhm ar an iarmhéid.
Áirítear Cáin Choinneála ar Ús Taisce nuair atá ús á ríomh. Féadfaidh FSS an ráta barúlach a chur i bhfeidhm arís más mian leis an iarratasóir go ndéanfaí é sin.
Is éard a tharlaíonn go bunúsach ná nach ndéantar ach an t-ús nó an t-ioncam a fhaightear ar choigiltis agus ar infheistíochtaí cosúla a áireamh mar ioncam agus ní áirítear luach iomlán na gcoigilteas nó na n-infheistíochtaí féin.
Sampla: duine singil a bhfuil coigilteas €50,000 aige nó aici agus ús 3% á fháil air. Ní chuirtear ach €14,000 san áireamh: déantar neamhshuim don chéad €36,000. Déantar an t-ioncam a mheas mar 3% de €14,000, rud is ionann agus €420.00 in aghaidh na bliana nó €8.05 in aghaidh na seachtaine. |
Tabhair faoi deara go gcaithfear Cáin Choinneála ar Ús Taisce a chur san áireamh aon uair atá ús á áireamh.
Maoin
Ní dhéanfar ioncam ó mhaoin a mheasúnú (bíodh sé ó áras
teaghlaigh, ó áras saoire nó ó aon mhaoin eile)mura bhfuil
cíos á fháil mar ioncam uaidh. Más rud é go
bhfuil tailte nó foirgnimh ar léas ag duine eile is é an t-ioncam a mheasfar
ná an t-ioncam iarbhír lúide aon chostais ab éigean a thabhú ar nós
préimheanna árachais, íocaíochtaí ar iasachtaí nó morgáiste,
cothabháil srl. a bhaineann leis an maoin sin.
Céile/páirtnéir faoi bhun 70 bliain d’aois: Sa chás go bhfuil céile amháin os cionn 70 bliain d’aois agus go bhfuil an chéile eile faoi bhun 70 bliain d'aois, cáileofar an bheirt acu do chárta leighis má tá a n-ioncam faoi bhun €1,400 sa tseachtain.
Céile nó páirtnéir marthanach: Má fhaigheann do chéile nó páirtnéir bás i ndiaidh an 5 Aibreán 2013 agus má tá tú os cionn 70 bliain d’aois, féadfaidh tú do chárta leighis a choimeád ar feadh 3 bliana, a fhad agus atá d’ioncam faoi bhun €1,200. I ndiaidh 3 bliana, cuirfear an teorainn chuí ioncaim i bhfeidhm le haghaidh duine singil.
Má tá tú faoi bhun 70 bliain d’aois nuair a fhaigheann do chéile nó páirtnéir cónaitheach bás, cuirfear an teorainn chuí ioncaim i bhfeidhm le haghaidh duine singil.
Má bhíonn aon cheisteanna agat sula seolann tú d’iarratas, is féidir leat glao gutháin a chur ar Lóghlao 1890 252 919 nó dul i dteagmháil le d’Oifig Sláinte Áitiúil.
Féadfaidh tú foirm iarratais agus liosta de na dochtúirí ginearálta atá páirteach sa scéim a fháil ó do ionad sláinte áitiúil, nó ó Oifig Sláinte Áitiúil do cheantair.
Nó féadfaidh tú foirm iarratais le haghaidh cárta leighis ar líne tríd medicalcard.ie
Nó féadfaidh tú foirm iarratais le haghaidh cárta leighis a íoslódáil anseo:
Foirm iarratais MC1 (pdf) do dhaoine faoi bhun 70 bliana d'aois
Foirm MC1a (pdf) dóibh siúd atá os cionn 70 bliain d’aois a bhfuil a n-ioncam faoi bhun na teorann seachtainiúla ioncaim €600/1,200.[
Caithfidh tú é a chomhlánú agus é a thabhairt go dtí an dochtúir ginearálta a roghnaíonn tú ó liosta na ndochtúirí atá ag glacadh páirte sa scéim.
De ghnáth, caithfidh lialann an dochtúra sin a bheith laistigh de 7 míle ón áit sin ina bhfuil cónaí ort. Caithfidh an dochtúir ginearálta a bheith sásta glacadh leat mar othar. Léigh tuilleadh faoi seirbhísí dochtúirí ginearálta do dhaoine a bhfuil Cártaí Leighis acu.
Má ghlacann an dochtúir ginearálta leat mar othar síníonn sé nó sí an fhoirm. Caithfidh d’fhostóir an fhoirm a shíniú agus d’ioncam a dhearbhú nó caithfear an fhoirm a stampáil san Oifig Leasa Shóisialaigh Áitiúil má tá íocaíochtaí leasa shóisialaigh á éileamh agat. Ní mór do dhaoine féinfhostaithe an fhoirm mheasúnaithe chánach, nó an tacar cuntas trádála, is déanaí acu a chur isteach.
Má tá tú faoi bhun 70 bliana d'aois ba chóir an fhoirm iarratais a chur ar ais chuig an Oifig Sláinte Áitiúil.
Má tá tú os cionn 70 bliana d'aois ba chóir an fhoirm iarratais a chur ar ais chuig an Seirbhís Aisíocaíochta Cúraim Phríomhúil na FSS.
Is féidir leat an dul chun cinn de d'iarratas ar chárta leighis a lorg ag http://www.medicalcard.ie/
Tá Treoir maidir le Cártaí Leighis eisithe ag FSS, ina bhfreagraítear ceisteanna coitianta.
Cárta Cuairte LG: Má tá tú faoi bhun 70 bliana d'aois agus má tá d’ioncam os cionn na dtreoirlínte déanfar tú a mheasúnú sa ghnáthchúrsa ó thaobh Cárta Cuairte Dochtúra Ghinearálta a fháil. Má tá tú os cionn 70 bliana d'aois agus má tá d’ioncam os cionn na dtreoirlínte le haghaidh iad os cionn 70 bliana d'aois, d'fhéadfá a bheith measúnaithe ó thaobh chárta leighis ginearálta agus ó thaobh Chárta Cuairte LG a fháil.
Is feidir leat iarratas a dhéanamh ar an Scéim Íocaíochta Drugaí is cuma cén aois atá agat.
Athbhreithniú: Is gnách go n-eisítear an cárta ar feadh trí bliana agus déanfar do theidlíocht a athbhreithniú ina dhiaidh sin. Ag brath ar do chuid cúinsí, d’fhéadfaí é a eisiúint ar feadh tréimhse níos giorra. Má thagann athrú ar do chuid cúinsí, ní mór duit FSS a chur ar an eolas, mar gheall go dtarlódh nach bhfuil tú incháilithe a thuilleadh. Má thagann athrú do chúinsí ioncaim nó teaghlaigh, ní mór duit an tAonad Cláraithe Cliant, Bosca P.O. 11745, Baile Átha Cliath 11 a chur ar an eolas nó glao a chur orthu ag Íosghlao: 1890 252 919.
Ina theannta sin, féadfaidh FSS tabhairt faoi athbhreithniú randamach ar theidlíocht leanúnach, lena chinntiú go bhfuil daoine ag a bhfuil cártaí fós i dteideal iad a bheith acu, bunaithe ar threoirlínte náisiúnta. Má roghnaítear go randamach thú le haghaidh athbhreithniú, gheobhaidh tú litir phearsantaithe agus foirm athbhreithnithe a bheidh le comhlánú agat. Cuirfear ar an eolas thú faoin dáta sonrach nach mór duit an fhoirm athbhreithniú a sheoladh ar ais faoi, chuig an Aonad Cláraithe Cliant, Bosca P.O. 11745, Baile Átha Cliath 11. Mura seolann tú d’fhoirm athbhreithnithe ar ais, ní féidir athmheasúnú a dhéanamh ar d’iarratas agus tharlódh nach n-atheiseofaí do chárta.
Achomhairc
Má tharlaíonn sé go ndiúltaítear cárta leighis ort agus mura bhfuil tú sásta leis an gcinneadh sin féadfaidh tú a iarraidh go ndéanfar athbhreithniú air san Oifig Sláinte Áitiúil. D’fhéadfadh athrú a bheith tagtha ar do chúinsí féin, nó d’fhéadfadh eolas ábhartha éigin a bheith fágtha amach agat san iarratas bunaidh. Má bhíonn tú fós míshásta ina dhiaidh sin féadfaidh tú achomharc a dhéanamh chuig Oifig Achomharc do Cheantar FSS. (Beidh na sonraí teagmhála le fáil san litir dhiúltaithe a fuair tú). Déanfaidh an Oifig Achomharc measúnú ar d’iarratas. Foireann FSS nach raibh baint acu le d’iarratas bunaidh a dhéanfaidh é seo.
Déan teagmháil le d’ionad sláinte áitiúil nó le d’Oifig Sláinte Áitiúil má tá aon cheist agat faoi chártaí leighis nó faoi chúrsaí incháilitheachta.
Is féidir leat dul i dteagmháil leis an líne fhaisnéis FSS: Glao sabhála 1850 24 1850
Bealach Amach 5 M50
An Bóthar Thuaidh
Fionnghlas
Baile Átha Cliath 11
Éire
Teil:+353 (0)1 864 7100
Facs:+353 1 834 3589
R-phost: pcrs@hse.ie
Tugtar cártaí leighis de ghnáth do leanaí faoi chúram altrama.
D'fhéadfá a bheith i dteideal cárta leighis a bheith agat faoi Rialacha an AE:
Ní bhíonn mic léinn lánaimseartha ó 16 go 25 bliana d'aois atá cleithiúnach ó thaobh airgid de ar a dtuismitheoirí, i dteideal cártaí leighis a fháil de ghnáth mura bhfuil ceann ag a dtuismitheoirí. D’fhéadfadh mic léinn atá neamhspleách ar a dtuismitheoirí ó thaobh airgid de, mar shampla, mic léinn a bhfuil ioncam dá gcuid féin acu de bharr obair pháirtaimseartha, agus a shásaíonn critéir na tástála maoine, a bheith i dteideal cárta leighis a bheith acu. Sa chás sin is í Oifig Sláinte Áitiúil an choláiste sin a bhfuil an mac léinn ag freastal air a d’eiseodh an cárta leighis. De ghnáth bíonn mac léinn a bhfuil Liúntas Míchumais á fháil aige nó aici i dteideal cárta leighis a fháil.
Filleadh ar obair
Má tá íocaíocht leasa shóisialaigh á fháil agat, agus má
fhilleann tú ar obair, féadfaidh tú do chárta leighis a choinneáil ar
feadh tréimhse suas go dtí 3 bliana.
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.