Anseo atá tú: Baile > Rialtas in Éirinn > Rialtas Náisiúnta na hÉireann > Binsí Fiosraithe agus Iniúchtaí > Cumhachtaí binsí fiosrúcháin

Print Page Send to a Friend

Cumhachtaí binsí fiosrúcháin

Eolas

Cuirtear binse fiosrúcháin ar bun trí reachtaíocht chun ábhar áirithe a bhfuil tábhacht poiblí ag baint leis a iniúchadh. Má cheapann an Rialtas gur ceart fiosrúchán poiblí a dhéanamh ar cheist chonspóideach ar leith a bhfuil tábhacht poiblí ag baint léi, cuirfidh sé reachtaíocht faoi bhráid an Oireachtais chun binse fiosrúcháin a bhunú.

Chun scrúdú a dhéanamh, tugtar cumhachtaí áirithe don bhinse, an chumhacht chun éisteachtaí poiblí nó príobháideacha a reachtáil san áireamh. D'fhéadfadh an tOireachtas cinneadh a dhéanamh go dtabharfar na cumhachtaí atá leagtha síos san Acht um Bhinsí Fiosrúcháin (Fianaise) 1921 go 1998 don bhinse.

Tugann an tAcht seo cead don bhinse iachall a chur ar fhinnithe freastal ar an mbinse agus fianaise a thabhairt. Tugann sé cead chomh maith don bhinse iarratas a dhéanamh chuig an Ardchúirt má dhiúltaíonn duine fianaise a thabhairt, nó má tá sé/sí i díspeagadh an bhinse.

D'fhéadfadh an Ardchúirt ordú a thabhairt d'fhinné fianaise a thabhairt. Má leanann sé/sí ar aghaidh ag diúltú comhoibriú leis an mbinse, d'fhéadfadh an Ardchúirt é/í a chiontú i leith díspeagadh cúirte agus téarma príosúin a ghearradh air/uirthi go dtí go gcomhoibríonn sé/sí leis an mbinse. Is coir í diúltú fianaise a thabhairt, nó diúltú comhoibriú le binse.

Má cheapann an binse go bhfuil fáth maith leis, d'fhéadfadh sé ordú a thabhairt d'aon duine costais fhreastail duine eile ar an mbinse a íoc, nó costais an bhinse féin. D'fhéadfadh sé sin tarlú má dhiúltaíonn duine comhoibriú leis an mbinse, nó má thugann siad fianaise bréagach, nó fianaise a d'fhéadfadh an binse a chur amú.

Ag deireadh iniúctha an bhinse, cuirfidh sé tuairisc faoi bhráid an Oireachtais ag déanamh cur síos ar a thorthaí. I roinnt mhaith cásanna, tabharfar cead don bhinse fiosrúcháin moltaí a dhéanamh ionas nach dtarlóidh na fadhbanna céanna arís. D'fhéadfadh moltaí maidir le leasú dlí a bheith san áireamh.

Ní dhéanann an binse ach obair thaighde agus mionscrúdú ar fhiricí. Cé gur féidir leis moltaí a thabhairt, ní dhéanann sé breithiúnas daingean ar chearta daoine ar leith. Déanann sé cur síos, ina thuairisc, ar thorthaí a scrúduithe agus an cinneadh atá déanta aige i dtaobh na bhfíricí.

Ní féidir ráiteas nó admháil ar bith a dhéanann duine os comhair binse a úsáid mar fhianaise ina (h)aghaidh i gcásanna coiriúla. D'fhéadfadh scrúdú a éirí as torthaí binsí áfach, a bheadh cásanna neamspleácha coiriúla nó sibhialtachta ag éirí as.

Ciallaíonn sé sin go gcuirtear modh oibre géar i bhfeidhm i rith binsí, de ghnáth. Bíonn ionadaíocht dlíthiúil de ghnáth ag páirtithe a bhfuil baint acu leis, aturnae, abhcóide sóisir agus sinsir san áireamh. Déantar finnithe a chroscheistiú de ghnáth.

De ghnáth, íocann an stát as costais bhinsí fiosrúcháin, costas ionadaíochta gach páirtí a bhfuil baint acu leis san áireamh. Ciallaíonn sé seo gur féidir costas trom a bheith ar an Stát mar gheall ar bhinsí fiosrúcháin.

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 12 November 2010

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

  • Binsí Fiosrúcháin
    Imscrúdaíonn binse fiosrúcháin ceisteanna ar leith a bhfuil tábhacht phoiblí ag baint leo agus cuireann an binse tuairisc faoi bhráid an Oireachtais a leagann síos na cinntí fíorais.
  • Binsí Breithimh - Réamhrá
    Tá raon binsí le feidhmeanna difriúla in Éirinn. Cad é binse agus cén fáth an bhfuil sé bunaithe?
  • Binsí Ceart
    Pléann an cháipéis seo binsí a dhéanann socruithe daingne i dtaobh cearta pobal in Éirinn.

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.