Ceann Comhairle

Eolas

An chéad rud a dhéantar in aon Dáil nua tar éis olltoghcháin Ceann Comhairle a thogh ó bhaill na Dála. Is é/í an Ceann Comhairle Cathaoirleach na Dála. Cé go mbaineann sé/sí le páirtí polaitiúil ní mór dó/dí a bheith neodrach agus déanamh cinnte de go bhfaigheann chuile pháirtí agus chuile bhall neamhspleách cothrom na féinne in imeachtaí na Dála.

Toisc nach nglacann an Ceann Comhairle páirt i bpolaitíocht na Dála ón am go mbíonn sé/sí tofa, deireann an Bunreacht go mbeidh sé/sí tofa gan seasamh mar iarrthóir sa chéad olltoghchán eile.

Is é an Ceann Comhairle an Cathaoirleach ar imeachtaí na Dála. Tá nithe tábhachtacha le déanamh aige/aici:

• Cuireann sé/sí glaoch chun cainte ar na Baill. Caithfidh gach píosa cainte sa Dáil a bheith dírithe ar an gCathaoir. Is féidir leis an gCeann Comhairle rún a chuir síos go bhfuil an t-ábhar pléite agus gur chóir deireadh a chuir leis an díospóireacht ar an ábhar áirithe sin.
• Ag cuir ceisteanna ós comhair na Dála chun vóta a ghlaoch, ag coimeád súl ar an vótáil agus ag fógairt an toradh.
• Ag coiméad smacht ar na himeachtaí agus ag coiméad ord ar obair na Dála. Is féidir leis an gCeann Comhairle iarradh ar dhuine de na baill an Teach a fhágáil muna bhfuil sé/sí ag cloí leis na rialacha agus is féidir leis nó léi moladh a dhéanamh go gcuirtear smacht ar bhaill áirithe den Dáil. Má tá imeachtaí imithe ó smacht sa Dáil is féidir leis an gCeann Comhairle an Dáil a chur ar fionraí nó ar atráth.
• Ag déanamh monatóireachta ar imeachtaí na Dála - ag cinntiú go bhfuil na rúin, na leasuithe, na ceisteanna Parlaiminte & rl ag cloí le rialacha módh oibre na Dála. Bíonn an Ceann Comhairle mar Chathaoirleach ar an gCoiste Pribhléidí agus Ord Oibre, a mheasann leasuithe & rl do na "Rialacha Seasta". Is iad na Rialacha Seasta na rialacha a bhaineann le hord oibre na Dála a chuireann an Ceann Comhairle i bhfeidhm.
• Is ag an gCeann Comhairle atá an vóta réitigh sa chás go mbíonn an uimhir chéanna vótaí ag an dá thaobh de aon rún Dála.