Aontas na hEorpa

Réamhrá

Aontas polaitiúil agus eacnamaíochta tíortha faoi leith san Eoraip é Aontas na hEorpa. Ó Iúil 2013 tá 28 Ballstáit ann: An Bheilg, An Ghearmáin, An Fhrainc, An Iodáil, Lucsamburg, An Ísiltír, An Danmhairg, An Ghréig, An Spáinn, Éire, An Ostair, An Phortaingéil, An Fhionlainn, An tSualainn, An Ríocht Aontaithe, An Phólainn, An Ungáir, An Laitvia, An Liotuáin, An tSlóibhéin, Poblacht na Slóvaice, Poblacht na Seice, An Eastóin, An Chipir, Málta, an Bhulgáir, an Rómáin agus an Chróit.

D'fhás Aontas na hEorpa as trí chomhphobal a bunaíodh i ndiaidh an dara Chogaidh Domhanda le síocháin agus rathúnas a bhunú san Eoraip. Bunaíodh i 1951 Aontas Guail agus Cruach na hEorpa, i 1957 bunaíodh Coimisiún um Fhuinneamh Adamhach na hEorpa agus bunaíodh freisin i 1957 Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa.

Tá bundlíthe Aontas na hEorpa leagtha síos sna conarthaí éagsúla a d'aontaigh agus a dhaingnigh na Ballstáit. Tá conradh daingnithe nuair atá glactha go foirmiúil leis ag Ballstát.

Conradh na Róimhe an conradh is tábhachtaí, a cruthaigh Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa i 1957. Ó glacadh le Conradh na Róimhe, d'aontaigh agus daingnigh na Ballstáit cúig chonradh eile; Conradh Cumaisc i 1967, An Ionstraim Eorpach Aonair i 1986, Conradh ar an Aontas Eorpach (Conradh Maastricht) i 1992, Conradh Amstardaim i 1997, Conradh Nice i 2002 agus an Conradh Liospóin sa bhliain 2009.

Tá roinnt aidhmeanna ag Aontas na hEorpa:

  • Saoránacht na hEorpa a bhunú. Cosaint a dhéanamh ar bhunchearta daonna agus saoirsí.
  • Saoirse, slándáil agus ceart a chinntiú. Ciallaíonn seo comh-oibriú i réimse cearta agus gnóthaí baile.
  • Dul chun cinn eacnamaíochta agus sóisialta a chothú. Aonmhargadh, an euro, cosaint timpeallachta agus forbairt sóisialta agus réigiúnda atá i gceist anseo.
  • Ról na hEorpa sa domhan a bhaint amach.

Tá cúig phríomh institiúid ag riaradh Aontas na hEorpa:

Bheith mar bhall den Aontas Eorpach

Faoi Airteagal 49 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, féadfaidh aon tír Eorpach iarratas a dhéanamh ar bhallraíocht má léiríonn sí meas ar luachanna daonlathacha an AE agus má tá sí tiomanta do na luachanna siúd a chur chun cinn. Seolann tír ar mian léi bheith mar bhall den AE iarratas ar bhallraíocht chuig Comhairle an Aontais Eorpaigh a iarrann ar an gCoimisiún Eorpach chun measúnú a dhéanamh ar chumas an iarratasóra chun na coinníollacha le haghaidh ballraíochta (critéir Chóbanhávan) a chomhlíonadh. Má bhíonn tuairim dhearfach ag an gCoimisiún, ní mór do Chomhairle aon Aontais Eorpaigh comhaontú ansin ar idirbheartaíocht a dhéanamh ar shainchúram. Ansin déantar idirbheartaíochtaí a oscailte go foirmiúil.

faisnéis ar na céimeanna i dtreo bheith mar bhall ar fáil ar láithreán gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh.

An tAontas Eorpach a fhágáil

Faoi Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, féadfaidh aon bhallstát an cinneadh a dhéanamh chun aistarraingt ón AE. Ní mór don bhallstát an Chomhairle Eorpach a chur ar an eolas ar a rún. Ní mór don AE comhaontú a dhéanamh leis an mballstát, ina leagtar amach na socruithe dá aistarraingt, agus aird á tabhairt ar an gcreat don chaidreamh a bheidh aige amach anseo leis an AE. Déantar idirbheartaíocht ar an gcomhaontú i gcomhréir le hAirteagal 218(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.

Tugann Comhairle an Aontais Eorpaigh an comhaontú chun críche thar ceann an AE, má bhíonn faomhadh faighte aici ó thromlach cáilithe na mballstát, gan an ballstát atá ag fágáil a áireamh. Ní mór gurb ionann an tromlach cáilithe agus ar a laghad 72% de chomhaltaí Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus a dhéanann ionadaíocht do 65%, ar a laghad, de dhaonra na mballstát.

Cuirtear deireadh le feidhm chonarthaí an AE i dtaca leis an mballstát ón dáta a chuirtear an comhaontú aistarraingthe i bhfeidhm nó, murar baineadh aon chomhaontú amach, 2 bhliain i ndiaidh gur tugadh an fógra tosaigh mura gcinneann an Chomhairle Eorpach d’aon ghuth chun an tréimhse seo a shíneadh.

Tuilleadh eolais

Soláthraíonn Europe Direct seirbhís ghutháin agus ríomhphoist shaor in aisce ar féidir le saoránaigh í a úsáid le freagraí a fháil ar cheisteanna a d’fhéadfadh a bheith acu i leith an AE. Tairgeann sí eolas faoi raon leathan ábhar lena n-áirítear reachtaíocht, beartais, forais, cláir agus cearta shaoránaigh an AE. Féadann sé úsáideoirí a tharchur freisin chuig an bhfoinse is fearr comhairle ag leibhéil an AE, go náisiúnta, go réigiúnach agus go háitiúil. Tá líon ionaid faisnéise áitiúla Europe Direct in Éirinn.

Page edited: 23 November 2016