Dlíthe na hEorpa

Eolas

Tá bundlíthe nó rialacha Aontas na hEorpa (AE) leagtha síos i gconarthaí. Ní mór do gach ballstát gach conradh a aontú agus a dhaingniú. Deartar go bhfuil conradh daingnithe nuair atá glactha leis mar chuid de dhlí na mballstát.

Is é Conradh na Róimhe, a chruthaigh an Comhphobal Eacnamaíochta Eorpach i 1957 an conradh is tábhachtaí. Ó bhí Conradh na Róimhe ann bhí roinnt conarthaí eile aontaithe agus daingnithe ag na baillstáit uilig;

Conradh Liospóin leasú dhá phríomhchonradh an AE, an Conradh ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh. Athainmníodh an dara ceann leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Ina theannta sin, cuireadh roinnt Prótacal agus Dearbhuithe atá i gceangal le Conradh Liospóin. Tá tuilleadh eolais faoi Chonradh Liospóin ar an láithreán gréasáin europa.eu.

Is iad na conarthaí príomhfhoinse dlí an AE ach tá fo-fhoinsí eile ann freisin: tá cumhacht reachtaíochta ag institiúidí an AE. Tá an chumhacht seo roinnte idir Coimisiún na hEorpa, agus Comhairle Aontas na hEorpa agus Parlaimint na hEorpa. Faoin tionscnamh ó na saoránaigh Eorpacha, is féidir milliún saoránach AE ó ar a laghad 7 tíortha an AE iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach reachtaíocht a mholadh maidir le ceisteanna a bhfuil gá inniúlacht ag reachtú.

Rialacha

Tá cineálacha difriúla fo-reachtaíochta ann:

  • Rialacháin. Is dlíthe iad seo a bhaineann le gach duine, na Ballstáit ar fad san áireamh. Glactar le Rialacháin mar chuid den dlí náisiúnta agus cuirtear i bhfeidhm iad sna cúirteanna náisiúnta láithreach. Níl aon ghá le reachtaíocht náisiúnta len iad a thabhairt isteach sa dlí.
  • Treoracha. Ordú do na Ballstáit í Treoir le reachtaíocht náisiúnta a thabhairt isteach ar mhaithe le toradh faoi leith. Tá sé suas ag na rialtais náisiúnta cinneadh a dhéanamh cén cineál reachtaíochta a theastaíonn leis an toradh sin a bhaint amach. Is iondúil go mbeidh dáta leagtha síos i dTreoir leis an reachtaíocht chuí a bheith curtha i bhfeidhm.
  • Cinnithe. Bíonn cinneadh dírithe ar ghrúpa teoranta nó grúpa faoi leith daoine, mar shampla Ballstát amháin nó corparáid. Ní mór dóibh siúd lena mbaineann siad cloí leo.
  • Moltaí agus tuairimí. Ní gá cloí leo seo – níl iontu ach moltaí.

Déantar reachtaíocht an AE a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Chomhphobail agus bíonn an dáta lena dtagann sé i bhfeidhm luaite freisin san Iris. Foilsítear an tIris Oifigiúil gach lá oibre agus tá roinnt rannóga ann ina measc reachtaíocht, eolas agus fógraí agus tairiscintí poiblí. Is féidir leat téacsanna dlíthiúla an AE a chuardach ar shuíomh idirlín EUR-Lex. Ceann de na gnéithe is tábhachtaí den Aontas Eorpach go bhfuil a reachtaíocht níos údarásaí ná aon reachtaíocht náisiúnta. Mar sin tá cumhacht uachtarach ag Dlí na hEorpa. Ní féidir le tada i mBunreacht na hÉireann ná in aon cheann denár dlíthe náisiúnta dlí na hEorpa a shárú nó tosaíocht a bheith aige ar dhlí na hEorpa.

Page edited: 26 April 2016