Coimisiún na hEorpa

Eolas

Tá Coimisiún na hEorpa bunaithe sa Bhruiséal, sa Bheilg. Tá oifigí ag an gCoimisiún freisin sa Lucsamburg; ionadaíocht i ngach tír den AE agus toscaireachtaí i go leor príomhchathracha ar fud an domhain.

Tá 27 Coimisinéirí air, ceann ó gach Ballstát.

Tá roinnt feidhmeanna tábhachtacha ag an gCoimisiún:

• Cuireann an Coimisiún tús le reachtaíocht. Déanann sé moltaí do Dhlíthe na hEorpa, a cuirtear chuig an gComhairle agus chuig Parlaimint na hEorpa le leasú agus le ceadú.
• Feidhmníonn an Coimisiún mar choimirceoir conarthaí an AE. Déanann sé cinnte go bhfuil reachtaíocht an AE curtha i bhfeidhm i ngach Ballstát. Is féidir leis an dlí a chur ar Bhallstáit nó ar ghnónna nach gcloíann le dlí na hEorpa.
• Údarás feidhmiúcháin atá ann - déanann sé bainistiú ar pholasaithe agus ar an mbuiséad bliantúil.
• Déanann an Coimisiún ionadaíocht ar son an AE go hidirnáisiúnta. Tugann sé i gcrích comhaontuithe trádála agus comhoibrithe le tíortha taobh amuigh den AE.

Aontaíonn Rialtais na mBallstát ar dhuine le n-ainmniú mar Uachtarán an Choimisiúin tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa. Nuair atá an tUachtarán ainmnithe, déantar baill eile an Choimisiúin a roghnú agus a aontú. I ndáiríre, ainmníonn Rialtas gach Ballstáit Coimisinéir ag brath ar a chóras roghnaithe féin. Mar sin bíonn éagsúlacht taithí agus gairmeacha sa Choimisiún, polaiteoirí, dlíodóirí, státseirbhísigh agus daoine acadúla. Ní mór ansin don Pharlaimint vóta a chaitheamh le ceapachán an Uachtaráin agus baill eile an Choimisiúin a cheadú. Dá dtarlódh sé gur dhiúltaigh an Pharlaimint duine nó níos mó de na Coimisinéirí a cheapadh, ní mór don chóras roghnaithe tosú arís. Déantar baill an Choimisiúin a cheapadh ar feadh tréimhse inathnuaite de 5 bliana.

Mairfidh téarma oifige an Choimisiúin ó 2010 go dtí 2014. Déantar Uachtarán an Choimisiúin a cheapadh ar feadh tréimhse inathnuaite de 5 bliana. Faoi láthair is é an tUas.

Tugtar dualgais do gach coimisinéir. Is é Uachtarán an Choimisiúin a dhéanann an cinneadh cén cúram a thabharfar do gach Coimisinéir agus más gá atheagrú ar na cúraimí sin i rith téarma oifige an Choimisiúin. Bíonn Coimisinéirí ag feidhmiú go néamhspléach ar son leasa an AE. Ní ar son leasa a mBallstát féin a bhíonn siad ag obair.

Ceapann gach Coimisinéir comh-aireacht dá c(h)uid féin le chef de cabinet i gceannas air. Grúpa beag comhairleoirí atá sa chomh-aireacht (cúigear go hiondúil) a thugann cúnamh don Choimisinéir cinnithe den Choimisiún a ullmhú.

Chomh maith leis na comh-aireachtaí tá foireann an Choimisinéara eagraithe i rannóga speisialta ar a dtugtar Príomh Stiúrthóireachtaí agus iad sin roinnte ina Stiúrthóireachtaí agus ansin ina nAonaid. Ag ceann gach roinn tá Príomh Stiúrthóir atá freagrach don Choimisinéir Cuí.

Le cúnamh a chur ar fáil do na Coimisinéirí a ndualgais a chur i gcrích tá foireann oibre sa bhreis ar 24,000 fostaithe agus íoctha ag an gCoimisiún. Is as na Ballstáit ar fad a thagann an fhoireann oibre seo agus ina measc tá saineolaithe teanga, dlíodóirí, saineolaithe i réimsí faoi leith - mar shampla talmhaíocht nó tionscal - agus foireann riaracháin. Is féidir le Parlaimint na hEorpa iachall a chur ar an gCoimisiún ina iomlán éirí as oifig. Ní mór do dhá-thrian de na vótaí caite agus ar a laghad ½ de na Feisirí Eorpacha aontú le rún cáinte i dtaobh an Choimisiúin.

Bíonn cruinniú uair amháin sa tseachtain ag an gCoimisiún le rúin a mholadh, páipéir pholasaithe a aontú agus le cinnithe a thógáil. Nuair atá cinneadh tógtha, glactar leis mar pholasaí an Choimisiúin agus bíonn lán-tacaíocht na gCoimisinéirí uilig aige.

Cuireann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh lárionad eolais poiblí ar fáil le faisnéis faoi gach gné den Eoraip.