Comhairle Aontas na hEorpa

Eolas

Is é Comhairle Aontas na hEorpa an príomhchomhlacht cinnteoireachta san AE. Rinneadh institiúid oifigiúil de chuid an AE de Chonradh Liospóin nuair a tugadh feidhm di ar 1 Nollaig 2009.

Tá an Chomhairle Aontas na hEorpa comhdhéanta d' aon Aire Rialtais amháin de gach Ballstát. Cé nach bhfuil ach Comhairle amháin, buaileann grúpaí Airí éagsúla. Braitheann an grúpa ar an ábhar á phlé sa chruinniú seachtainiúil. Mar shampla, más é talmhaíocht an t-ábhar á phlé, beidh na hAirí Talmhaíochta de gach Ballstát ag freastal agus ag suí mar an Chomhairle.

Trí phríomhfheidhm atá ag Comhairle Aontas na hEorpa:

  • Cumhacht Reachtaíochta. Roinneann an Chomhairle an chumhacht seo le Parlaimint na hEorpa. Sa chuid is mó cásanna déantar Dlíthe na hEorpa le córas comh-chinnithe. Mar sin chomh-thoghann an Chomhairle agus an Pharlaimint moltaí do reachtaíocht a thagann ó Choimisiún na hEorpa. Is féidir leis an gComhairle agus leis an bParlaimint leasuithe a dhéanamh ar reachtaíocht faoin gcóras seo. Ach, tá ceisteanna tábhachtacha faoi leith, mar shampla, reachtaíocht chánach, nach féidir leis an bParlaimint ach tuairim a nochtadh maidir le píosa reachtaíochta molta a dhéanamh ina dlí.
  • Comhordnú polasaithe eacnamaíocha na mBallstát. Gach bliain, déanann an Chomhairle treoirlínte a dhreachtú do pholasaithe eacnamaíocha na mBallstát. Déantar ansin moltaí díbh seo agus déanann an Chomhairle maoirseacht ar na Ballstáit agus iad dhá gcur i bhfeidhm.
  • Cumhacht an sparáin. Roinntear an chumhacht seo leis an bParlaimint. Déanann an Pharlaimint maoirseacht ar chaiteachas an AE agus aontaíonn sí an buiséad bliantúil don AE. Tá an focal deireanach aici ar chaiteachas ó Chiste Forbartha na Réigiún Eorpach, Ciste Sóisialta na hEorpa, cláracha cultúrtha agus oideachais, cláracha um chúnamh daonna agus do theifigh. Ach, nuair is caiteachas i dtaobh talmhaíochta atá i gceist nó caiteachas a bhaineann le comhaontuithe idirnáisiúnta is féidir leis an bParlaimint leasuithe a mholadh ach is é ag an gComhairle atá an focal deireanach.

Cumhacht reachtaíochta

Gnáthnós imeachta reachtach

Is mar seo a leanas a dhéantar cinntí an Aontais Eorpaigh (AE) de ghnáth:

  • Déanann an Coimisiún moladh
  • Déanann an Chomhairle agus an Pharlaimint é a phlé agus is féidir le ceachtar acu athruithe a dhéanamh air
  • Is iad an Chomhairle agus an Pharlaimint le chéile a dhéanann an cinneadh deireanach (is éard a thugtar ar seo faoi láthair ná nós imeachta an chomh-chinnte).

Tugtar an gnáthnós imeachta reachtach air seo i gConradh Liospóin agus tugann an Conradh feidhm dó i roinnt réimsí nua.

Nósanna imeachta reachtacha speisialta

Baineann nósanna imeachta cinnteoireachta faoi leith (ar a dtugtar nósanna imeachta reachtacha speisialta i gConradh Liospóin) le 2 réimse:

  • An comhbheartas eachtrach agus slándála - is í an Chomhairle a dhéanann na cinntí
  • Limistéar saoirse, slándála agus ceartais - déantar cuid de na cinntí faoi na gnáthnósanna imeachta reachtacha agus is í an Chomhairle a dhéanann cinntí eile.

Vótáil sa Chomhairle

Tá bealaí éagsúla ina ndéanann an Chomhairle a gcuid cinntí. Is gá roinnt cinntí a dhéanamh d’aon ghuth, mar shampla, cinntí maidir le cosaint agus cánachas. I gcleachtas, déantar an chuid is mó de na cinntí trí chomhaontú. Mura mbaintear comhaontú amach, féadtar cinntí i bhformhór na limistéar a dhéanamh trí thromlach cáilithe vótála (TCV).

Athruithe ar an gcóras vótála

Athraíodh an córas TCV a úsáidtear le cinntí a dhéanamh an 1 Samhain 2014. Rinneadh comhaontú ar an athrú i gConradh Liospóin. Tugtar an córas tromlaigh dhúbailte ar an gcóras nua TCV amanna.

Má tá cinneadh á dhéanamh i ndiaidh go ndearna an Coimisiún togra (seo an gnáthbhealach ina dtagann cinntí aníos), ciallaíonn tromlach cáilithe nach mór an dá choinníoll a leanas a chomhlíonadh:

  • Ní mór go gcomhaontaíonn 55% de na Ballstáit: ciallaíonn sin, faoi láthair, nach mór do 16 bhallstát, ar a laghad, comhaontú a dhéanamh (tá 28 ballstát ann faoi láthair) agus
  • Ní mór gurb ionann iad siúd atá ar son a chomhaontaithe agus 65% de dhaonra an AE (is ionann agus thart ar 506 milliún an daonra faoi láthair, mar sin, ní mór gurb ionann agus 329 milliún iad siúd atá ar son an chomhaontaithe)

Chun cosc a chur ar chinneadh a dhéanamh, beidh ceithre bhallstát, ar a laghad, le bheith i measc an mhionlaigh bhlocála – ciallaíonn seo má tá níos lú ná ceithre bhallstát i gcoinne cinnidh, glacfar leis gur baineadh tromlach cáilithe amach.

I roinnt cásanna, ní ghlacann ach ballstáit áirithe páirt i gcinntí, mar shampla, déanann na ballstáit a ghlac leis an euro cinntí áirithe maidir leis an airgeadra sin agus déanann ballstáit limistéar Schengen cinntí faoin limistéar sin. Sna cásanna seo, ní bhaineann na céatadáin ach leis na ballstáit rannpháirteacha amháin.

Má tá cinneadh á dhéanamh i gcásanna nach raibh togra ann ón gCoimisiún, ní mór an dá choinníoll a leanas a chomhlíonadh:

  • Ní mór go gcomhaontaíonn 72% de na Ballstáit: ciallaíonn sin, faoi láthair, nach mór do 21 ballstát, ar a laghad, comhaontú a dhéanamh agus
  • Ní mór gurb ionann iad siúd atá ar son a chomhaontaithe agus 65% de dhaonra an AE

Mura bhfuil ach ballstáit áirithe ag glacadh páirte sna cinntí seo, ní bhaineann na céatadáin ach leis na ballstáit sin amháin. Ní mór go n-áireofar le mionlach blocála líon na mballstát rannpháirteach, arb ionann iad agus 35% de dhaonra na mballstát rannpháirteach, móide ballstát amháin.

Socruithe idirthréimhseacha

Tá socruithe idirthréimhseacha i bhfeidhm don tréimhse a fhad leis an 31 Márta 2017. I rith an ama sin, féadfaidh ballstát iarraidh go gcuirfear an seanchóras TCV i bhfeidhm (féach thíos) seachas an córas nua. Sa mhullach air sin, tá meicníocht ann chun déileáil le cásanna ina bhfuil an mionlach blocála nach mór bainte amach.

An seanchóras TCV

Faoin seanchóras TCV, tugadh ualú do vóta gach ballstáit. Bhain seo leis an daonra, ach ní raibh sé díreach i gcomhréir leis; bhí sciar níos mó ag ballstáit bheaga ná mar a theastódh óna ndaonraí. Ó Iúil 2013 ar aghaidh, mar seo a leanas a bhí líon na vótaí a d’fhéadfadh gach tír a chaitheamh:

  • An Ghearmáin, an Fhrainc, an Iodáil agus an RA: 29
  • An Spáinn agus an Pholainn: 27
  • An Rómáin: 14
  • An Ísiltír: 13
  • An Bheilg, Poblacht na Seice, an Ghréig, an Ungáir agus an Phortaingéil: 12
  • An Ostair, an Bhulgáir agus an tSualainn: 10
  • An Chróit, an Danmhairg, Éire, an Liotuáin, an tSlóvaic agus an Fhionlainn: 7
  • An Chipir, an Eastóin, an Laitvia, Lucsamburg agus an tSlóivéin: 4
  • Málta: 3
  • Líon iomlán na vótaí: 352

Baineadh tromlach cáilithe amach:

  • Má d’fhaomh tromlach na mballstát agus
  • Má bhí 260 de na vótaí a caitheadh, ar a laghad, i bhfabhar.

Ina theannta sin, d’fhéadfadh ballstát iarraidh ar dheimhniú gurbh ionann na vótaí a bhí i bhfabhar agus 62%, ar a laghad, de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh. Má deimhníodh nárbh amhlaidh an cás, ní ghlacfaí leis an gcinneadh.

Page edited: 17 August 2015