Costais toghcháin
Eolas
Chuir an tAcht um Thoghchán 1997 córas nua i bhfeidhm chun teorainn a chur ar chaiteachas toghcháin páirtithe polaitíochta agus iarrthóirí, agus chun é a smachtú. Ó tháinig an tAcht i bhfeidhm, ní folair do pháirtithe agus iarrthóirí cuntas a dhéanamh ar gach a chaitheann siad ar thoghchán, caiteachas ar fhógraíocht, cur chun cinn an pháirtí, cur in aghaidh iarrthóirí eile, agus cuartú vótaí. Tosaíonn an tréimhse vótála ar dháta lánscoir na Dála agus leanann sí ar aghaidh go dtí lá na vótála, lena n-áirítear an dá dáta.
Leagann Acht 1997 síos teorainn ionas nach bhféadfadh iarrthóirí níos mó ná méid áirithe airgid a chaitheamh ar thoghcháin. Seo a leanas an t-uasmhéid gur feidir le iarrthóir a chaitheamh ar thoghchán Dála:
- €45,200 an iarrthóir i ndáilcheantar chúig shuíochán
- €37,650 an iarrthóir i ndáilcheantar ceithre shuíochán
- €30,150 an iarrthóir i ndáilcheantar trí shuíochán.
Chuir Acht 1997 córas cúitimh ar chostais toghcháin i bhfeidhm chomh maith. Má tá ar a laghad an ceathrú chuid de chuóta na vótaí faighte ag iarrthóir sa dháilcheantar inar sheas sé/sí, d'fhéadfadh sé/sí iarratas a dhéanamh ar chúiteamh a c(h)ostais toghcháin suas go dtí €8,700.
Rialacha
- Ní foláir do gach páirtí polaitíochta gníomhaire náisiúnta a cheapadh. Caithfidh sé/sí cuntas a thabhairt ar chostais toghcháin an pháirtí agus iad a smachtú. Chomh maith le gníomhaire náisiúnta, ní foláir do gach iarrthóir "gníomhaire toghchánach" a cheapadh chun caiteachas toghchánach an iarrthóra a smachtú. (D'fhéadfadh iarrthóir é/í féin a cheapadh).
- Ní foláir don ghníomhaire a bheith i gceannas ar gach conradh a bhaineann leis an toghchán a tharraingíonn costas - fógraí curtha in áirithe sna nuachtáin agus araile.
- Ní foláir do ghníomhaire náisiúnta gach pairtí polaitíochta mionchuntas a thabhairt do Choimisiún na gCaighdeán in Oifig Phoiblí taobh istigh de 56 lá i ndiaidh lá na vótála. Ní foláir don chuntas cur síos a dhéanamh ar chostais uilig an pháirtí agus ní mór sonraisc a bheith istigh leis le haghaidh costais níos mó ná €634.87.
- Ar an gcaoi chéanna ní foláir do ghníomhaire toghchánach gach iarrthóir cuntas a thabhairt ag déanamh cur síos ar chostais an iarrthóra. D'fhéadfadh iarrthóir cuid dá liúntas a thabhairt dá p(h)áirtí. Ní foláir sin a leagan amach sa chuntas.
- Ní folair sonraisc nó eilimh maidir le caiteachas ar thoghcháin a sheoladh d'ionadaithe náisiúnta nó toghchánach laistigh de 45 lá ó lá na vótála. Má dhéantar éileamh orthu tar éis 45 lá ní fhéadfadh an gníomhaire íoc astu.
- Is coir í má chaitheann gníomhaire náisiúnta nó toghchánach airgead thar an teorainn, nó muna dtugann siad an cuntas costais. Is coir í chomh maith íoc as costas nach raibh éilithe laistigh de 45 lá ó lá na vótála.
- Ní foláir do gach iarrthóir a theipeann orthu insan toghchán Dála, ráiteas a thabhairt faoi airgead a bronnadh orthu laistigh de 56 lá ó lá na vótála. Ní foláir don ráiteas seo mionchuntas a thabhairt ar shuimeanna airgid níos mó na €634.87 a bronnadh ar an iarrthóir le haghaidh an toghcháin. Beidh ar iarrthóirí a éiríonn leo ráiteas a dhéanamh faoi airgead a bronnadh orthu mar chuid de ráiteas bliantúil a chaithfidh gach T.D. a dhéanamh.
- Ní fhéadfadh aon iarrthóir glacadh le bronntanas airgid níos mó ná €2,539.48 ó dhuine amháin le haghaidh costas toghcháin. Ní fhéadfadh aon pháirtí polaitíochta bronntanas airgid níos mó ná €6,348.69 a fháil ó dhuine amháin le haghaidh costais toghcháin.
Teanga
Ábhar Gaolmhar
- Ionadaíocht Chionmhar
In Éirinn tá ionadaíocht chionmhar i bhfeidhm leis an gcóras vótála i ngach toghchán. Faigh amach conas a oibríonn ionadaíocht chionmhar: comhaireamh, cuóta, aistrithe, athchomhaireamh agus samplaí. - Ainmniúchán mar theachta i nDáil Éireann
Chun a bheith ainmnithe mar theachta i nDáil Éireann, d'fhéadfá tú féin a ainmniú, nó d'fhéadfadh vótálaí Dála thú a ainmniú. - Olltoghcháin
Ní foláir olltoghchán a bheith ann taobh istigh de thréimhse áirithe ó lánscor na Dála (Teach na parlaiminte Éireannaigh). Conas atá dáta an Olltoghcháin cinnte agus conas a shonraítear an lá vótaíochta.
Téigh i dteagmháil linn
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.