Soláthar uisce

Eolas

Tá na húdaráis áitiúla freagrach as soláthar éifeachtach uisce a chur ar fáil do thithe agus do thionscail. Tagann an maoiniú chun an bonneagar um sholáthar uisce (píopaí agus córais scagtha agus dífhabhtaithe) a fheabhsú ón Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil.

Grúpscéimeanna poiblí uisce

Tá na príomhphíopaí poiblí uisce á riar agus á gcothabháil ag údaráis áitiúla. Déantar an t-uisce a sholáthar do thithe agus do ghnólachtaí i gceantair uirbeacha. Ní dhéantar táillí a ghearradh ach amháin ar uisce a sholáthraítear d'áitribh thráchtála faoi láthair. Tugann an Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil maoiniú le tionscadail chaipitil uisce agus le seirbhísí uisce agus fuíolluisce a sholáthar agus a uasghrádú. Déanann an t-údarás áitiúil tógáil na dtograí soláthair uisce cheadaithe a riar. Déanann na húdaráis áitiúla agus Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) diantástálacha uisce ar uisce poiblí uile – féach ár ndoiciméad ar cháilíocht uisce.

Tá coinne leis go dtabharfar isteach córas méadraithe uisce do thithe go luath, agus go mbunófar táillí uisce ar an méid uisce a úsáidtear os cionn liúntas saor in aisce.

Grúpscéimeanna uisce

Déanann grúpscéimeanna uisce freastal ar go leor teaghlach nach bhfuil nasctha leis an soláthar poiblí uisce. Cruthaíonn 2 theaghlach, nó níos mó, na scéimeanna seo nuair a thagann siad le chéile lena gcomhsholáthar féin uisce a chur ar fáil. Déanann an grúpa iontaobhaithe a thoghadh agus beidh na hiontaobhaithe seo ag feidhmiú ar son chomhaltaí an ghrúpa agus iad ag déileáil leis an údarás áitiúil.

De ghnáth, bunaítear grúpscéimeanna i gceantair nach bhfuil sé ar intinn ag an údarás áitiúil córas soláthar uisce a shuiteáil ann sna blianta beaga amach romhainn, nó tráth ar bith. Féadfaidh grúpscéimeanna uisce soláthar uisce a fháil ó na príomhphíopaí poiblí (más féidir) nó ó fhoinse phríobháideach (tobar nó loch). Taispeánann tuarascálacha náisiúnta a rinneadh ar cháilíocht an uisce óil in Éirinn gurb iad na soláthairtí príobháideacha uisce nach bhfuil cóireáil chuí nó cóireáil ar bith déanta orthu is mó atá i mbaol truaillithe.

Bíonn ort íoc as an uisce a fhaigheann tú, fiú más ball de ghrúpscéim uisce thú, is é sin, más ó fhionse phríobháideach a fhaigheann tú do chuid uisce. Cuireann na húdaráis áitiúla fóirdheontais ar fáil, áfach, le haghaidh gach tí i ngrúpscéim – féach ‘Rátaí’ thíos. Athraíonn méid na bhfóirdheontas seo ó réigiún go réigiún agus ba chóir duit ceist a chur ar d’údarás áitiúil le fáil amach cén fóirdheontas a thugtar i do cheantar féin.

Ní mór do bhaill na grúpscéime íoc as aon chostais bhreise agus caithfidh siad cinneadh a dhéanamh faoi conas a roinnfear na costais. Ina theannta sin, ní mór don ghrúpa léarscáil den chóras píopaí a thabhairt don údarás áitiúil. Ní mór dóibh cead isteach a thabhairt don údarás áitiúil chun píopaí na scéime a thástáil i gcomhair sceite. Má ghlacann an t-údarás áitiúil cúram na scéime, is iadsan a bheidh freagrach ansin as an gcóras uisce a chothabháil. Ach, má fhanann grúpscéim uisce go hiomlán príobháideach, beidh cúnamh teicniúil agus deontais ar fáil ón údarás áitiúil d’aon obair feabhsúcháin atá riachtanach.

Soláthairtí príobháideacha uisce (screamhuisce)

Mura mbaineann tú le scéim soláthar uisce (poiblí nó grúpa), caithfidh tú roinnt machnaimh a dhéanamh maidir le do thobar féin a tholladh agus screamhuisce a tharraingt as d'fhonn do riachtanais féin a sholáthar. Bhain daoine úsáid as aimsitheoir chun fáil amach an bhfuil uisce faoina gcuid talún. Ach, fiú más féidir le haimsitheoir a chur in iúl duit cén áit gur chóir duit tochailt, ní bheidh seisean in ann a insint duit cén doimhne a chaithfidh tú druileáil nó cé mhéid uisce gur féidir leat a bheith ag súil leis a bheith ann. Féadfaidh tú an fhaisnéis seo a fháil ó Shuirbhé Geolaíoch na hÉireann agus bíonn sí ar fáil saor in aisce de ghnáth.

Lena dheimhniú cé mhéid uisce a bheidh ag teastáil uait, ní mór 230 lítear uisce sa lá a chur san áireamh do gach duine sa teaghlach. Bíonn riachtanais bheostoic idir tuairim is 140 lítear sa lá don bhó bhainne agus thart ar 20 lítear sa lá le haghaidh 100 sicín. Ba cheart duit dul i dteagmháil le d'údarás áitiúil le comhairle bhreise a fháil.

Nuair a bhíonn an tobar druileálta agat, ba cheart duit é a shéalú i gcoinne truaillithe agus a chinntiú go bhfuil sé dífhabhtaithe. Tar éis cúpla lá, ba cheart duit sampla den uisce dífhabhtaithe ón tobar a sheoladh chuig an Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) lena thástáil an mbaineann sé na caighdeáin óil amach nó nach mbaineann. Má fhaigheann tú amach go ndearnadh an soláthar uisce a thruailliú trí fhaillí a dhéanamh, ba cheart duit dul i dteagmháil leis an údarás áitiúil. Féadfaidh an t-údarás áitiúil iad siúd atá freagrach a ionchúiseamh faoin Acht Rialtais Áitiúil (Truailliú Uisce), 1977.

Cónaidhm Náisiúnta na nGrúpscéimeanna Uisce

Comhlachas comhoibríoch atá i gCónaidhm Náisiúnta na nGrúpscéimeanna Uisce, a bunaíodh le hionadaíocht a dhéanamh do leas ball de ghrúpscéimeanna uisce. Ina theannta sin, cuireann siad seirbhísí comhairleacha, oiliúna, forbartha agus seirbhísí nach iad ar fáil do bhaill den scéim.


Caomhnú uisce

Déanann an tAcht um Sheirbhísí Uisce, 2007, foráil maidir le huisce a chaomhnú nuair a bhíonn sceitheadh ann de bharr píopaí nó trealamh nar deisíodh, nó nuair a bhíonn cur amú nó ídiú iomarcach mar thoradh ar dhrochbhainistíocht.

Bíonn feidhm ag Rialacháin a rinneadh faoin Acht (pdf) freisin le srianta uisce i dtráthanna nuair a bhítear ar an ngannchuid i dtaobh uisce de. Is féidir le húdarás áitiúil a ordú chun úsáid soláthairtí uisce a stopadh nó a shrianadh do na cuspóirí a leanas:

  • Gairdíní, páirceanna áineasa nó páirceanna spóirt a uisciú
  • Gluaisteáin agus leantóirí a ní (lena n-áirítear áiseanna niteora gluaisteán tráchtála)
  • Linnte snámha, linnte agus lochanna a líonadh nó a athlíonadh
  • Barra a uisciú nó a spraeáil.

Is cion é a bhfuil pionóis ag gabháil leis mura gcloíonn tú le hordú caomhnaithe uisce.

Rataí

Scéim Deontais Soláthar Aonair

Faoin scéim seo, más breis agus 7 mbliana d’aois do theach agus mura bhfuil sé nasctha le scéim phoiblí nó le grúpscéim, d’fhéadfá bheith i dteideal deontas a fháil (faoi réir roinnt coinníollacha). Is fiú a mhéid agus €2,031.58 (nó 75% de chostas na hoibre, pé ceann is lú) an deontas agus ní mór é a úsáid le soláthar nua uisce a chur ar fáil nó chun ceann atá ann cheana a uasghrádú. Ní cheadófar ach deontas amháin in aghaidh an teaghlaigh in aon tréimhse amháin 10 mbliana. D’fhonn cáiliú don deontas, ní mór go gcosnóidh an obair a bheartaítear breis agus €635. Tabharfaidh an t-údarás áitiúil faoi imscrúdú sula dtosaítear le haon obair.

Is é an saghas oibre a bheadh incháilithe don deontas tobar nua a dhruileáil nó soláthar pluiméireachta bunriachtanaí nó trealamh scagtha/dífhabhtaithe uisce.

Chun teacht ar níos mó faisnéise agus ar fhoirmeacha iarratais, déan iarratas ar d’údarás áitiúil.

Grúpscéim Uisce

deontais ar fail ón údarás áitiúil má thagann 2 theaghlach nó níos mó le chéile le córas uisce a sholáthar dá dtithe agus dá bhfeirmeacha sa chás nárbh ann d’aon chórais roimhe sin. Ní mór do choiste a dhéanann ionadaíocht do bhaill na scéime an scéim a bheartú agus ní mór dóibh ceadú an údaráis áitiúil a fháil. Braitheann an méid deontais atá iníoctha ar cá bhfuil an scéim lonnaithe. Seiceáil le d’údarás áitiúil chun sonraí a fháil faoi do cheantar. Go ginearálta, cuimseoidh deontas 85% den chostas, le teorainn €6,475 do gach teach sa scéim. Ní mór do bhaill an ghrúpa íoc as fuílleach an chostais, ach is féidir na costais a choimeád íseal más féidir leis na baill roinnt den obair a dhéanamh iad féin.

Ta fóirdheontas bliantúil ar fáil do chostais reatha na grúpscéime uisce. Ní mór don údarás áitiúil é seo a cheadú. Is ionann méid an fhóirdheontais agus 100% den chaiteachas incháilithe a mhéid leis na teorainneacha a leanas:

  • €70 do gach teach ag a bhfuil soláthar ó fhoinse den údarás áitiúil (príomhphíopaí poiblí)
  • €140 do gach teach ag a bhfuil soláthar ó fhoinse phríobháideach (ar nós tobar príobháideach)
  • Sa chás gur sholáthair grúpscéim a n-ionad féin cóireála faoi chonradh um Sheirbhísí Uisce a Dhearadh, a Thógáil agus a Oibriú (DTO), íocfar fóirdheontas nua le híoc as costas iomlán táirgthe uisce chóireáilte le haghaidh úsáid tí.

Déanfar na nósanna imeachta seo a nuashonrú nuair a bheidh an tAcht um Sheirbhísí Uisce, 2007 (pdf) curtha i bhfeidhm go hiomlán.

Táillí nua uisce a bheartaítear

Tá coinne leis go dtabharfar isteach córas nua méadraithe uisce do thithe go luath, agus go mbunófar táillí uisce ar an méid uisce a úsáidtear os cionn liúntas saor in aisce.

Conas iarratas a dhéanamh

Is féidir leat teacht ar fhoirmeacha deontais agus ar fhaisnéis faoi sholáthar uisce ar láithreán gréasáin d’údaráis áitiúil. Tá tuilleadh faisnéise faoi sholáthairtí, táillí agus deontais uisce ar fáil ón Rannóg Séirbhísí Uisce de d’údarás áitiúil.

Cá háit d dhéanfaidh mé iarratas

Cónaidhm Náisiúnta na nGrúipscéimeanna Uisce

24 Seanchearnóg na Croise
Muineacháin
Éire

Teil:+353 (0)47 72766
Facs:+353 (0)47 72788
Láithreán Gréasáin: http://www.nfgws.ie
R-phost: sean@nfgws.iol.ie

An Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil

Teach an Chustaim
Baile Átha Cliath 1
D01 W6X0
Éire

Teil:(01) 888 2000
Lóghlao:1890 202 021
Láithreán Gréasáin: http://www.housing.gov.ie/
Contact Form: http://www.housing.gov.ie/customer-service-feedback-form
R-phost: qcsofficer@housing.gov.ie

Page edited: 28 February 2012