Láithreáin Tréigthe agus Struchtúir Dáinséaracha

Rialacha

Fógraí Reachtúla

Más úinéir nó sealbhóir tú de struchtúir dáinséaracha nó láithreáin tréigthe, is cinnte go bhfaighfidh tú fógraí reachtúla ón Údarás Áitiúil. Inseoidh na fógraí seo duit céard atá an tÚdarás Áitiúil ag déanamh maidir le d'áitreabh. Is féidir leat fógra a fháil ag insint duit go bhfuil d'áitreabh curtha ar Chlár na Láithreán Tréigthe nó go mbreathnaítear air mar struchtúr dáinséarach. Gheobhaidh tú fógra eile ansin ag insint duit na rudaí ba cheart a dhéanamh de réir an Údaráis Áitiúil leis an láithreán a ghlanadh suas nó a dhéanamh sábháilte. Muna ndéanann tú an obair seo taobh istigh den am atá ceadaithe, is féidir le foireann an Údaráis Áitiúil dul isteach i d'áitreabh, an obair a dhéanamh agus an bille a chur chugat. Arís, má tá sé i gceist ag oibrithe ón Údarás Áitiúil dul isteach i d'áitreabh ar chúis ar bith, cuirfidh siad fógra chugat roimhré. I gcásanna áirithe, is féidir leis an Údarás Áitiúil Láithreáin Tréigthe nó Struchtúir Dáinséaracha a cheannacht go héigeantach. Sa chás seo, cuirfear fógra chuig an úinéir nó sealbhóir agus fógra chuig an Nuachtán Áitiúil ag tabhairt sonraí maidir leis an talamh atá le ceannacht. Tá sé de cheart agat freagra a thabhairt ar aon fhógra a chuireann an tÚdarás chugat agus is féidir leat cur i gcoinne ceannacht éigeantaigh.

Clár do Láithreáin Tréigthe agus Struchtúir Dáinséaracha

Caithfidh an tÚdarás Áitiúil clár a choinneáil de láithreáin tréigthe agus struchtúir dáinséaracha sa cheantar. Tugtar eolas ann faoi shuíomh an áitribh, ainm agus seoladh an úinéara agus sonraí faoi aon ghníomhaíochtaí atá tógtha ag an Údarás Áitiúil maidir leis na láithreáin seo. Má tá úinéireacht nó sealbhóireacht ag an Údarás Áitiúil ar áitreabh, caithfidh an t-eolas a bheith sa chlár ar an úsáid atá á bhaint as agus céard atá ar intinn ag an Údarás Áitiúil a dhéanamh leis.

Muna bhfuil orduithe maidir le struchtúir dáinséaracha curtha isteach sa chlár do Struchtúir Dáinséaracha taobh istigh de 10 lá ó tugadh an t-ordú, níl sé dlisteanach níos mó. Má tá an fógra tugtha go bhfuil struchtúr dáinséarach, is féidir leis an Údarás Áitiúil a bheith freagrach don dlí má tharlaíonn aon timpiste nó damáiste de bharr struchtúir agus go raibh an tÚdarás Áitiúil ar an eolas faoin dáinséar a bhain leis agus go bhfuil sé cláraithe. Fiú amháin muna bhfuil úinéireacht ag an Údarás Áitiúil ar an struchtúr dáinséarach, is féidir an dlí a chur orthu mar gur theip orthu an áit a dhéanamh sábháilte.

Caithfidh an clár do láithreáin tréigthe sonraí a thabhairt ar luach margaidh reatha do gach láithreán atá ann. Is é an tÚdarás Áitiúil a dhéanann an luacháil seo agus is féidir le éinne atá cáilithe gníomhú ar a shon. Caithfear aon mheasúnú atá ceadaithe ag an Údarás Áitiúil a bheith ar chomhluach leis an bpraghas a gheobhfá ar mhargadh oscailte dá mbeadh an t-áitreabh á dhíol ann. Tá sonraí an luacha curtha isteach sa chlár agus tugtar fógra d'úinéir an láithreáin tréigthe atá i gceist. Tá sé de chead ag an úinéir achomharc a dhéanamh ar luacháil. Caithfear na hachomhairc seo a dhéanamh chuig an mBinse Luachála taobh istigh de thréimhse 28 lá ón dáta a fuarthas an fógra. Is féidir foirmeacha achomhairc a fháil ón Údarás Áitiúil.

Is féidir le Údaráis Áitiúla iontrálacha a bhaint ón gClár do Láithreáin Tréigthe agus ón gClár do Struchtúir Dáinséaracha nuair atá siad sásta go bhfuil an obair uilig déanta ar na háitribh a bhí i gceist. Is féidir leis an bpobal breathnú ar na cláracha seo. Déan teagmháil leis an Údarás Áitiúil le haghaidh tuilleadh eolais.

Tobhach Láithreáin Tréigthe

Caithfidh úinéirí láithreáin tréigthe uirbeacha atá cláraithe ar an gclár do Láithreáin Tréigthe, tobhach bliantiúil a íoc leis an Údarás Áitiúil. 3% de luach margaidh na talún an tobhach atá le n-íoc. Nó maidir le aon bhliain ina diaidh, luach nach dtéann thar 10%, mar atá leagtha síos do gach ceantar uirbeach nó muna bhfuil aon luach leagtha síos, 3% de luach an mhargaidh. Tá an tobhach seo i bhfeidhm le láithreáin uirbeacha amháin ach de réir na dtéarmaí atá leagtha síos san Acht um Láithreáin Tréigthe 1990. Is féidir leis an Aire Comhshaoil, Pobal agus Rialtais Áitiúil aon cheantar a chur faoin teideal Ceantar Uirbeach a fhad agus nach bhfuil sé mar pháirt de chontae nó toghlach eile.

Caithfear an tobhach a íoc nuair a dhéanann an tÚdarás Áitiúil éileamh air. Seans gur féidir leat an tobhach a íoc ina thráthchuideanna má aontaíonn an tÚdarás Áitiúil. Má dhéanann an tÚdarás Áitiúil an cinneadh go bhfuil íocaíocht an tobhaigh (agus aon ús atá dlite) ina ábhar cruatáin ort, is féidir leo an cinneadh a dhéanamh gan aon ghníomhaíocht eile a dhéanamh le híocaíocht iomlán nó páirt íocaíocht den mhéid atá dlite.

Ach muna n-íocfar an tobhach laistigh de thréimhse 2 mhí ón dáta a rinneadh an t-éileamh agus nach bhfuil aon aontú déanta leis an Údarás Áitiúil, beidh ús curtha ar an méid iomlán ag ráta 1.25% sa mhí nó cuid de mhí. Is féidir leis an Údarás Áitiúil an t-úinéir a thabhairt chun na cúirte leis an airgead seo a fháil más gá.

Má bhaintear an láithreán ó na Cláir do láithreáin tréigthe déanfaidh an tÚdarás Áitiúil an tobhach a ríomhú bunaithe ar an méid laethanta atá fágtha sa bhliain airgeadais agus cuirfidh siad áisíoc nó éileamh ar airgead chuig an úinéir.

Má thagann aon athrú ar luacháil na talún beidh athrú mar a chéile déanta ar an tobhach. Má tá titim sa luach, déanfaidh an tÚdarás Áitiúil áthríomhú ar an méid atá i gceist de réir na luachála nua agus déanfaidh siad aisíoc leis an úinéir má tá airgead dlite do/di. Má tá ardú tagtha ar luach an áitribh, tá sé de cheart ag an Údarás Áitiúil éileamh a dhéanamh ar thobhach ar an méid ardaithe.

Má tá an tÚdarás Áitiúil sásta go bhfuil pleananna le forbairt a dhéanamh ar an áitreabh ag úinéir láithreáin agus go bhfuil cead pleanála don fhorbairt, is féidir leis an úinéir dul isteach i mbanna in áit an tobhaigh do láithreáin tréigthe a íoc. Ráthaíocht atá sa bhanna atá gealta le banc nó le Comhlacht Árachais agus é socraithe go n-íocfar aon tobhach dlite ar láithreán tréigthe muna bhfuil an scéim nó a leithéidí curtha i bhfeidhm taobh istigh de thréimhse 5 bliana.

Rialacháin maidir le Struchtúir Dáinséaracha

Tá rialacháin áirithe leagtha síos maidir le struchtúir dáinséaracha. Tá cumhacht ag an Údarás Áitiúil an t-ordú a thabhairt obair a dhéanamh láithreach (san áireamh tá scartáil an struchtúir agus an suíomh a ghlanadh), má cheapann siad go bhfuil sé riachtanach. Is féidir leis an Údarás Áitiúil bac a chur ar úsáid iomlán an struchtúir dáinséaraigh. I gcásanna áirithe is féidir leis an Údarás Áitiúil iarraint ar an sealbhóir bogadh ón suíomh agus a c(h)uid maoin phearsanta a thabhairt leis/léi. Déantar é seo ar mhaithe le slándáil an sealbhóra. Is féidir leis an Údarás Áitiúil ordú cúirte a fháil má tá sé riachtanach agus tugann sé seo cibé cumhachtaí don Údarás Áitiúil atá ag teastáil leis an duine a c(h)uid maoin a bhailiú leis/léi ón struchtúr dáinséarach. Is féidir leis an Údarás Áitiúil cúnamh a lorg ó na Gardaí sa chás seo freisin. Tá an cinneadh le déanamh ag an Údarás Áitiúil más rud é go bhfuil sé ag iarraidh lóistín nó airgead a sholáthar don duine a cuireadh iachall air/uirthi an t-áitreabh a fhágáil ar an mbealach seo. Braitheann sé seo ar an úsáid a baineadh as le haghaidh trádála nó gnó nó má cheapann an tÚdarás Áitiúil go bhfulaingeoidh an duine cruatán de bharr go raibh air/uirthi fágáil.

Ceannacht Éigeantach

Is féidir leis an Údarás Áitiúil láithreáin tréigthe nó áitreabh dáinséarach a cheannacht ina cheantar (san áireamh tá talamh nach bhfuil dáinséarach a thuilleadh de bharr go ndearna an tÚdarás Áitiúil obair uirthi), tré chomhaontú leis an úinéir nó go héigeantach. Caithfear ceannach éigeantach a bheith fógraithe sa Nuachtán Áitiúil le sonraí maidir leis an talamh atá i gceist agus caithfear fógra a sheoladh ar aghaidh chuig úinéir nó sealbhóir na talún ag tabhairt eolais maidir le cén chaoi agus cén áit gur féidir leis/léi cur i gcoinne an cheannachta. Sa chás go bhfuil áit dainséarach i gceist, caithfear fógra a chur suas in aice na talún ag tabhairt sonraí maidir le pleananna an Údaráis. Má chuireann duine éigin i gcoinne an cheannachta éigeantaigh, ní féidir leis an Údarás Áitiúil an talamh a cheannacht gan cead ón An Bord Pleanala..

Orduithe Dílseacháin

Má cheadaíonn An Bord Pleanala an t-ordú ar cheannacht éigeantach agus go bhfuil plé déanta ag an Údarás Áitiúil leis an dream a chur i gcoinne an cheannachta, is féidir an talamh a cheannacht tré úsáid a bhaint as ordú dílseacháin. Má tá aon airgead dlite ar an talamh do Choimisiún Talún na hÉireann nó Coimisinéirí na nOibreacha Poiblí in Éirinn, caithfidh an tÚdarás Áitiúil na heagraíochtaí seo a chur ar an eolas maidir leis an ordú dílseacháin. Má tá aon airgead dlite do na Coimisinéirí Ioncaim ar bhás duine a bhfuil suim acu sa talamh, ba cheart go gcuirfeadh an tÚdarás Áitiúil na Coimisinéirí Ioncaim ar an eolas faoina gcuid pleananna. Nuair atá ordú dílseacháin tugtha, tá an tÚdarás Áitiúil freagrach as Coimisiún Talún na hÉireann agus Coimisinéirí na nOibreacha Poiblí a íoc as aon airgead atá dlite dóibh. Má tá airgead dlite do na Coimisinéirí Ioncaim, ba cheart go n-íocfadh tairbhí an té atá básaithe an méid atá i gceist. Caithfidh an tÚdarás Áitiúil fógra a chur sa Nuachtán Áitiúil laistigh de choicís ag fógairt go bhfuil an t-ordú dílseacháin tugtha agus ag tabhairt sonraí maidir leis an talamh atá i gceist. Freisin caithfidh an tÚdarás Áitiúil fógra a thabhairt don úinéir nó éinne a bhfuil suim acu sa talamh ag fógairt go bhfuil an t-ordú dílseacháin tugtha.

Cúiteamh

Má tá aon cheart nó suim agat sa talamh a cheannaigh an tÚdarás Áitiúil go héigeantach, is féidir leat iarratas a dhéanamh ar chúiteamh laistigh de thréimhse 12 mí ón dáta a rinneadh an ceannacht. Íocfaidh an tÚdarás Áitiúil suim airgid leat a bheidh cothrom le luach na talún (má tá aon airgead i gceist). Déanfar idirbheartaíocht maidir le luach na talún faoin Acht um Ghlacadh Talún (Measúnú ar Chúiteamh) 1919. Má tá aon airgead dlite don Údarás Áitiúil ar an talamh (tobhach suímh tréigthe nó íocaíocht ar ordú cúirte) is féidir leis an Údarás Áitiúil an méid dlite a bhaint as an gcúiteamh. Má tá an méid atá dlite ar an talamh níos airde ná an méid cúitimh atá aontaithe, ní íocfar aon chúiteamh.

Úsáid na Talún atá faighte tré Cheannacht Éigeantach

Is féidir leis an Údarás Áitiúil an talamh a fuair siad tré ordú ceannacht éigeantaigh a úsáid do aon rud a bhaineann lena gcuid cumhachtaí nó dualgas. Muna bhfuil aon úsáid acu don talamh nó aon pháirt de, is féidir leo é a dhíol nó a ligint ar cíos nó malartú a dhéanamh air de réir na rialachán atá leagtha síos san Acht um Laithreáin Tréigthe, 1990. Is féidir leo an t-airgead a úsáid lena gcuid cumhachtaí agus dualgas a dhéanamh. Tá sé de nós ag an Údarás Áitiúil an talamh a ceannaíodh go héigeantach a thabhairt do na Ranna Tithíochta le haghaidh úsáid do thionscnaimh tithíochta de chuid an Údaráis Áitiúil. Muna bhfuil an talamh ag teastáil, is féidir é a dhíol tré thairiscint phoiblí.

Coireanna Faoin Acht um Láithreáin Tréigthe, 1990

Faoin Acht seo is coir atá ann:

• Má thógann tú, má dhéanann tú damáiste nó má loiteann tú aon fhógra atá curtha suas ag an Údarás Áitiúil maidir le láithreáin Tréigthe.
• Má theipeann ort na horduithe a tugadh ón Údarás Áitiúil a chur i bhfeidhm taobh istigh den tréimhse ama a bhí ceadaithe
• Muna gcuireann tú in iúl don Rialtas Áitiúil faoi aistriú úinéireachta talún nó suim i dtalamh ó dhuine amháin go duine eile (seachas tiomna nó díthomnacht). Caithfidh an dá pháirtí atá i gceist fógra a thabhairt don Údarás Áitiúil taobh istigh de thréimhse 4 sheachtainí ó am a rinneadh an aistriú.
• Má theipeann ort an tÚdarás Áitiúil a chur ar an eolas faoi aistriú úinéireachta talún nó suim i dtalamh tré thiomna nó díthomnacht. Caithfidh an t-úinéir nua fógra a thabhairt don Údarás Áitiúil i scríbhinn laistigh de thréimhse 6 mhí agus caithfidh an té a bhí ag déanamh ionadaíochta maidir leis an aistriú tré thiomna nó díthomnacht, an tÚdarás Áitiúil a chur ar an eolas faoi laistigh de thréimhse 2 mhí.
• Bac a chur ar dhuine údarásach dul isteach nó a c(h)uid oibre a dhéanamh ar an láithreán tréigthe.

Má dhéantar coir faoin Acht seo, is féidir leis an Údarás Áitiúil tú a chúisiú sa cheantar ina dhearnadh an coir.

Ar chúiseamh achomair do na coireanna uilig: fíneáil gan dul thar 1,270 euro agus fíneáil gan dul thar 127 euro sa lá do gach lá a leantar ar aghaidh leis an gcoir ach gan dul thar 1,270 euro san iomlán. (Níl an fíneáil bhunúsach de 1,270 euro le haghaidh na coire san áireamh). Is féidir téarma príosúnachta a chur ort do thréimhse, gan dul thar 6 mhí. Is féidir fíneáil agus téarma príosúnachta a chur ort má dhéanann an chúirt an cinneadh.

Má chúisítear tú nó má dhíotáiltear tú de bharr gur theip ort na horduithe a tugadh duit ón Údarás Áitiúil a chomhlíonadh lena chinntiú nach mbeadh áitreabh rangaithe mar láithreán tréigthe taobh istigh de thréimhse ceadaithe: Fíneáil gan dul thar 31,750 euro atá i gceist, le fíneáil gan dul thar 2,540 euro do gach lá a leantar ar aghaidh leis an gcoir nó téarma príosúnachta gan dul thar 2 bhliain. Má dhéanann an chúirt an cinneadh, is féidir fíneáil agus téarma príosúnachta a ghearradh ort.

Coireanna faoin Acht um Rialtas Áitiúil (Seirbhísí Sláintíochta), 1964

Faoin Acht um Rialtas Áitiúil (Seirbhísí Sláintíochta), 1964, is coir atá ann:

• Bac a chur ar Údarás Sláintíochta a chuid dualgas a chomhlíonadh de réir an Achta
• Bac a chur ar éinne atá ag cur an Achta i bhfeidhm

Achoimre ar Chúisiú ar Choireanna uilig: fíneáil gan dul thar 63.50 euro.

Faoin Acht um Rialtas Áitiúil (Seirbhísí Sláintíochta), is coir atá ann:

• Má theipeann ort na horduithe a tugadh duit ón Údarás Sláintíochta a chomhlíonadh le cinntiú nach mbeidh áitreabh nó struchtúir rangaithe mar áit dáinséarach taobh istigh den am a bhí ceadaithe
• Má theipeann ort orduithe ón gCúirt Dúiche a chur i bhfeidhm faoin Acht um Rialtas Áitiúil (Seirbhísí Sláintíochta),

Achoimre ar Chúisiú do na coireanna seo: fíneáil gan dul thar 12.70 euro.