Bainistíocht Dramhaíola

Treoracha dramhaíola a fhorfheidhmiú in Éirinn

Forfheidhmítear na Treoracha seo in Éirinn tríd an Acht fán nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil 1992, an Acht um Bainistiú Dramhaíola 1996, an Acht um Bainistiú Dramhaíola 2001 agus tríd an Acht fán nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil 2003. Tá roinnt ionstraimí reachtúla ann chomh maith a phléann le sainghnéithe na dTreoracha AE.

Tá an dualgas foriomlán maidir le beartas um bhainistiú dramhaíola ar an Roinn Comhshaoil, Pobal agus Rialtais Áitiúil. Is í an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil mar aon leis na húdaráis áitiúla a chuireann an beartas sin agus an reachtaíocht i bhfeidhm den chuid is mó. Tá an beartas bainistíochta dramhaíola reatha leagtha amach in Changing Our Ways and Preventing and Recycling Waste: Delivering Change a foilsíodh in 1998. I measc rudaí eile, leagann an doiciméad beartais seo an beartas amach maidir le laghdú ar úsáid líonta talún chun críocha diúscartha dramhaíola agus socraíonn sé spriocanna maidir le hathchúrsáil.

Forálann na hAchtanna um Bainistiú Dramhaíola go bhfuil dualgas ginearálta ar gach duine gan dramhaíl a choimeád, a iompar, a aisghabháil nó a dhiúscairt i slí a dhéanann truailliú comhshaoil nó ar dhócha í truailliú a dhéanamh.

An Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (GCC) agus dramhaíl
Is iad seo a leanas príomhghníomhaíochtaí na GCC i réimse na bainistíochta dramhaíola:

• An Plean Náisiúnta um Bainistiú Dramhaíola Guaisí a dhréachtú agus a athbhreithniú
• an córas ceadúnaithe comhtháite maidir le truailliú a chosc agus a rialú (IPPC) a théann i ngleic le giniúint, aisghabháil agus diúscairt dramhaíola
• critéir agus nósanna imeachta a fhorbairt chun láithreáin líonta talún a roghnú, a bhainistiú, a oibriú agus deireadh a chur lena n-úsáid
• allmhairí dramhaíola a údarú
• bunachar sonraí náisiúnta um dhramhaíl a bhunú agus a chothabháil

Údaráis Áitiúla
Tá na húdaráis áitiúla freagrach as:

• pleananna bainistíochta um dhramhaíl neamhghuaiseach a dhréachtú agus a athbhreithniú
• gníomhaíochtaí bailithe dramhaíola tráchtála a údarú agus a rialú
• onnmhairí dramhaíola a údarú agus gluaiseachtaí inmheánacha de dhramhaíl ghuaiseach a fhaire
• ceadanna dramhaíola le haghaidh gníomhaíochtaí aisghabhála agus diúscartha ar bhonn mionscála
• socruithe iomchuí maidir le bailiú, aisghabháil agus diúscairt dramhaíola ina gceantair a chinntiú
• gníomhaíochtaí dramhaíola i gcoitinne a fhaire agus a iniúchadh

Pleananna Bainistíochta Dramhaíola
Tá an GCC freagrach as an bPlean Náisiúnta um Bainistiú Dramhaíola Guaisí. Caithfear an plean a athbhreithniú uair amháin ar a laghad gach cúig bliana.

Tá na húdaráis áitiúla freagrach as Pleananna Bainistíochta Dramhaíola áitiúla. Tugadh spreagadh d'údaráis áitiúla a bheith comhoibríoch lena chéile chun pleananna réigiúnacha a dhréachtú áit a raibh sé cuí. Tá sé de chumhacht ag an Aire Comhshaoil iachall a chur ar dhá údarás áitiúla nó níos mó sin plean réigiúnach a dhréachtú.

Pléann na pleananna áitiúla agus réigiúnacha dramhaíl neamhghuaiseach agus caithfidh na bearta seo a leanas a bheith san áireamh leo:

• táirgeadh nó nádúr guaiseach na dramhaíola a chosc nó a íoslaghdú
• aisghabháil na dramhaíola a spreagadh agus a thacú
• a chinntiú go ndéantar an dramhaíl nach bhféidir a chosc nó a aisghabháil a dhiúscairt gan truailliú comhshaoil a dhéanamh
• a chinntiú go bhfeidhmítear an prionsabal "íoc mar a thruaillítear"

Is feidhm fheidhmeach de chuid an údaráis áitiúil é anois pleananna bainistíochta dramhaíola a dhéanamh faoin Acht um Bainistiú Dramhaíola (Leasú) 2001 – is é sin le rá go bhfuil an chumhacht ag an mbainisteoir contae nó cathrach na pleananna a dhéanamh.

Ní mór don údarás áitiúil fógra a fhoilsiú go bhfuil sé ar intinn acu plean a dhréachtú nó a athbhreithniú. Is féidir le duine ar bith aighneacht scríofa a chur isteach laistigh de 2 mhí ón bhfógra seo. I ndiaidh don phlean molta a bheith dréachtaithe caithfidh sé a bheith ar fáil le haghaidh iniúchta agus tá dhá mhí agat aighneachtaí a chur isteach ina thaobh. Caithfear na pleananna a athbhreithniú uair amháin ar a laghad gach cúig bliana.

Ceadanna Dramhaíola
Tá ceadúnas ón nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil riachtanach d'áiseanna áirithe a phléann le giniúint, aisghabháil agus diúscairt dramhaíola. Tá an nós imeachta mar an gcéanna do cheadúnais IPPC. Coimeádann an GCC clár poiblí de cheadúnais dramhaíola.

Sula mbronntar ceadúnas dramhaíola, ní mór don GCC a bheith sásta, i measc rudaí eile,

• go gcomhlíonann na hastaíochtaí ón áis na caighdeáin ábhartha
• nach mbeidh an ghníomhaíocht atá i gceist ina truailliú comhshaoil
• go mbainfear úsáid as an teicneolaíocht is fearr atá ar fáil chun astaíochtaí a íoslaghdú
• go bhfuil an t-iarrthóir ina "dhuine oiriúnach agus cuí" chun ceadúnas dramhaíola a bheith ina sheilbh aige

Feidhmíonn na húdaráis áitiúla córas ceada le haghaidh gníomhaíochtaí áirithe maidir le diúscairt agus aisghabháil dramhaíola nach dteastaíonn ceadúnas dóibh ón GCC. Ní mór don iarratas fógra poiblí rúin a thabhairt go gcuirfear iarratas isteach ar cheadúnas dá leithéid. Caithfidh an t-iarratas a bheith ar fáil le haghaidh iniúchta ag oifigí an údaráis áitiúil agus is féidir le duine ar bith aighneacht scríofa a dhéanamh faoi. Is féidir ceadúnas a bhronnadh ar feadh suas le trí bliana agus is féidir coinníollacha éagsúla a bheith ceangailte leis. Ní mór don údarás áitiúil clár na gceadúnas seo a choinneáil agus é a chur in iúl don GCC.

Ceadúnais Bailithe Dramhaíola
Ó 2001, tá sé riachtanach cead bailithe dramhaíola a fháil ón údarás áitiúil chun dramhaíl a bhailiú ar bhonn tráchtála. Caithfidh iarrthóir le haghaidh ceada bailithe dramhaíola fógra rúin maidir le hiarratas a dhéanamh a fhoilsiú agus sonraí a thabhairt maidir le cad a bhaileofar agus conas a dhéanfar é seo. Is féidir an t-iarratas a iniúchadh ag oifigí an údaráis áitiúil agus is féidir le duine ar bith aighneacht scríofa a dhéanamh i rith na sé seachtaine i ndiaidh é a chur isteach. Má dhéanann tú aighneacht dá leithéid, caithfear tú a chur ar an eolas faoi chinneadh an údaráis áitiúil.

Is féidir leis an údarás áitiúil coinníollacha éagsúla a cheangail leis an gcead lena n-áirítear coinníollacha a bhaineann le húsáid scipí bruscair in áiteanna poiblí. Mar shampla, is féidir go mbeidh riachtanas ann go ndéanfaí scipí bruscair a shoilsiú istoíche. (D'fhéadfadh sé seo a bheith ina riachtanas de réir na bhfodhlíthe a eisíodh faoi Acht na mBóithre 1993. Ligeann Alt 72 d'Acht na mBóithre 1993 d'údaráis áitiúla fodhlíthe a dhéanamh a rialaíonn úsáid scipí bruscair ar bhóithre poiblí)

Caithfear na ceadanna a athbhreithniú uair amháin ar a laghad gach dhá bliain. Ní mór don údarás áitiúil eolas faoi na ceadanna go léir a bhronntar a chur in iúl don GCC agus coimeádann an GCC clár de na ceadanna seo. Ní mór don údarás áitiúil clár na n-iarratas agus na gceadanna a eisítear a choinneáil.

Dramhaíl Teaghlaigh
Tá oibleagáid ghinearálta ar údaráis áitiúla chun dramhaíl intíre a bhailiú nó socrú a dhéanamh ina leith. Tá roinnt eisceachtaí i gceist anseo, mar shampla, dá mbeadh na costais atá i gceist rómhór. Is féidir go gcuirfidh an t-údarás áitiúil iachall ar shealbhóirí tí dramhaíl a sholáthar i gcaoi áirithe – mar shampla, is féidir go gcuirfeadh sé iachall ort cineálacha gabhdán áirithe a úsáid. Tá iachall air áiseanna a chur ar fáil chun dramhaíl teaghlaigh a aisghabháil agus a dhiúscairt agus is féidir leis áiseanna a chur ar fáil gur féidir leat dramhaíl nó cineálacha dramhaíola áirithe a bheir chucu (a bhfuil aithne orthu mar "áiseanna beir chuige")

Is féidir le húdaráis áitiúla táille a ghearradh as seirbhísí bailithe dramhaíola. Faoin Acht um Chaomhnú an Chomhshaoil, 2003, tugtar cumhacht don Bhainisteoir cinneadh a dhéanamh maidir le leibhéal na dtáillí agus cé atá i dteideal tarscaoilte. Tugann an tAcht an chumhacht do na húdaráis áitiúla diúltú dramhaíl a bhailiú ó shealbhóirí tí nach bhfuil na táillí íoctha acu.

Oibleagáidí Dualgais an Táirgeora
Is éard is brí le "Oibleagáid dualgais an táirgeora" ná riachtanas chun céimeanna a ghlacadh ionas go ndéanfadh táirgeoir na dramhaíola an dramhaíl a chosc, a íoslaghdú, a theorannú nó a aisghabháil. Tá iachall ar gach éinne a dhéanann gníomhaíocht talmhaíochta, tráchtála nó tionsclaíoch cosc nó íoslaghdú a dhéanamh ar tháirgeadh na dramhaíola ón ngníomhaíocht sin.

Tá comhaontú deonach idir an Rialtas agus Repak Ltd chun bailiú agus aisghabháil dramhaíola pacáistithe a chur chun cinn, a chomhordú agus a mhaoiniú d'fhonn na cuspóirí a leagtar amach sa Treoir um Dhramhaíl Pacála (féach thuas) a bhaint amach. Tá scéim chomhionainn i bhfeidhm maidir le plaistigh feirme agus tá scéim eile cosúil léi á moladh le haghaidh feithiclí a bhfuil a ré caite.