Bruscar a chosc agus a rialú

Réamhrá

Cuimsíonn an sainmhíniú dlíthiúil ar bhruscar píosaí beaga páipéir nó bunanna toitíní agus aon rud (bíodh sé beag nó mór) atá, nó ar dócha go n-éireoidh sé mímhaiseach. Forálann an tAcht um Thruailliú ó Bhruscar, 1997 do phionóis a ghearradh ar dhaoine a chaitheann bruscar.

Tá údaráis áitiúla freagrach as áiteanna poiblí a choimeád saor ó bhruscar, sa mhéid is féidir is indéanta, atá faoina smacht, bóithre poiblí san áireamh. Áirítear leis seo cláir ghlanta a shocrú, mar aon le araidí bruscair a sholáthar agus a fholmhú. Féadfaidh siad gníomhaíocht forfheidhmithe a ghlacadh i leith daoine a sháraíonn nó a thugann neamhaird ar an dlí. Chomh maith leis sin, tá an chumhacht ag na Gardaí chun fíneálacha ar an láthair a eisiúint mar gheall ar chionta bruscair.

Ní mór do gach údarás áitiúil plean bainistíochta bruscair a ullmhú dá gceantar, ina leagtar amach a gcuspóirí chun bruscar a chosc agus a rialú, mar aon le bearta chun feasacht ar bhruscar a spreagadh. Ní mór don phlean bearta agus socruithe a leagan amach ina mbeartaíonn an t-údarás áitiúil na cuspóirí seo a bhaint amach. Lena bplean bainistíochta bruscair a ullmhú, ní mór don údarás dul i gcomhairle leis an bpobal áitiúil agus le leas deonach.

Bailíonn an Córas Náisiúnta Monatóireachta Bruscair suirbhéanna ar thruailliú bruscair faoina dtugann údaráis áitiúla agus déanann siad na hathruithe a thomhais le himeacht ama. Gné thábhachtach de chomórtas na mBailte Slachtmhara is ea rialú bruscair. Tá deontais ón údarás áitiúil ar fáil do thionscadail feasachta frithbhruscair agus frithghraifítí.

Léigh níos mór ar thruailliú bruscair agus ar bhruscar a chosc.

Rialacha

Fíneálacha ar bhruscar a chaitheamh

Is cion é bruscar a fhágáil nó a chaitheamh in áit phoiblí ar féidir leis bheith faoi réir fíneála ar an láthair €150, nó fíneáil uasta €3,000 má chiontaítear thú sa Chúirt Dúiche. Sa chás go leanann cionta ar siúl i ndiaidh ciontú, tá an duine atá i gceist ciontach i gcion breise agus beidh sé/sí faoi dhliteanas íoc as fíneáil nach mó ná €600 gach lá a leanann an sárú ar aghaidh. Thug an tAcht um Chosaint Comhshaoil, 2003 isteach ciontú ar díotáil agus gearrtar fíneáil uasta nach mó ná €130,000 agus fíneáil nach mó ná €10,000 in aghaidh an lae i dtaca le cionta leanúnacha.

Féadfaidh maor bruscair a cheapann an t-údarás áitiúil nó Garda fíneálacha ar an láthair a eisiúint. Má chiontaítear thú i leith cion bruscair, féadfaidh an chúirt a cheangal ort, chomh maith, íoc as costais agus speansais an údaráis áitiúil a bhí ar an gcion a fhiosrú agus aon chostais a tabhaíodh leis an ionchúiseamh a dhéanamh.

Bruscar agus áiteanna poiblí

Má tá úinéireacht agat nó freagracht ort as áit ar a bhfuil rochtain ag an bpobal, mar shampla, campas scoile, páirc phoiblí, stáisiún traenach nó bus nó an ceantar mórthimpeall ar ionad siopadóireachta, tá dualgas ort le dlí chun an áit a choimeád saor ó bhruscar, gan aird ar conas a fágadh an bruscar ansin.

Bruscar agus réadmhaoin phríobháideach

Más úinéir nó áititheoir réadmhaoine thú, ní mór aon limistéar faoin spéir ar do réadmhaoin atá infheicthe ó áit phoiblí a choimeád soar ó bhruscar. Má theipeann ort seo a dhéanamh, d’fhéadfaí fíneáil a ghearradh ort nó d’fhéadfadh d’údarás áitiúil thú a chiontú.

Baill Dhubha Bhruscair

Sa chás go bhfuil bruscar carntha ar réadmhaoin ar chúis ar bith agus má tá sé le feiceáil ó áit phoiblí, féadfaidh an t-údarás áitiúil fógra a eisiúint don úinéir nó don áititheoir a cheanglaíonn orthu an bruscar a bhaint go mear. Féadfaidh an fógra sin bearta réamhrabhaidh a leagan síos, chomh maith, is féidir a dhéanamh chun atarlú a chosc. Mura gcomhlíonann an t-úinéir nó an t-áititheoir an fógra go hiomlán, féadfaidh an t-údarás áitiúil, iad féin, pé rud is gá a dhéanamh agus a cheangal ar an úinéir nó an t-áititheoir chun íoc as na costais go léir a bhíonn i gceist.

Rialú bruscair ag imeachtaí móra

Ceanglaítear ar thionscnóirí nó eagraithe imeachtaí móra, ar nós cluichí peile, féilte ceoil etc,. a chinntiú go bhfuil bearta bruscair i bhfeidhm ag an ionad agus sa cheantar máguaird roimh an imeacht, i rith an imeachta agus i ndiaidh an imeachta. Féadfaidh an t-údarás áitiúil tabhairt faoin tasc seo ach ní mór don tionscnóir nó don eagraí íoc as na costais a bhíonn i gceist.

Asraonta bia soghluaiste

Ní mór d’oibreoirí asraonta soghluaiste bia a dhíolann mearbhia nó deochanna, nó asraonta eile, ar nós iad siad a dhíolann toradh feirme, boscaí oiriúnacha bruscair i gcóngaracht a n-asraonta. Ní mór dóibh aon bhruscar a ghlanadh a chruthaíonn oibriú an asraoin laistigh de ga 100 méadar.

Dumpáil neamhdhleathach

Má tá tú eolach ar dhumpáil neamhdhleathach, féadfaidh tú í a chur in iúl don údarás áitiúil, ionas gur féidir leo í a fhiosrú agus aon ghníomh forfheidhmithe a theastaíonn a dhéanamh. Mar mhalairt air sin, féadfaidh tú í a chur in iúl don Líne Ghutháin 24 Uair maidir le Gearáin Náisiúnta Chomhshaoil – féach ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas’ thíos. Cuirfear sonraí faoin ngearán ar aghaidh chuig an údarás áitiúil, an Garda Síochána nó an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, faoi mar is cuí.

Léigh níos mó faoi ghearán comhshaoil a dhéanamh

Más féidir le húdarás áitiúil a dheimhniú cé leis ábhar a rinneadh a dhumpáil go neamhdhleathach, tá cás le freagairt ag an úinéir, fiú murar rugadh orthu agus dumpáil á déanamh acu. Sa mhullach air sin, féadfaidh údaráis áitiúla a cheangal ar shealbhóir tí nó ar oibreoir gnó a thabhairt le fios conas atá agus cá bhfuil a ndramhaíl á diúscairt acu. Féadfaidh seo a bheith ábhartha mura n-úsáideann an duine seirbhís bhailithe bruscair nó mura dtugann siad a ndramhaíl chuig saoráid údaraithe diúscartha.

Salú ag madraí

Ní mór d’úinéirí madra dramhaíl a bpeata a bhaint ó áiteanna poiblí agus í a dhiúscairt ar an mbealach ceart. Baineann an dualgas seo leis na háiteanna a leanas:

  • Bóithre agus cosáin phoiblí
  • Limistéir thart ar ionaid siopadóireachta
  • Faichí scoile/spóirt
  • Tránna
  • An garlimistéar mórthimpeall ar theach duine eile.

Léigh níos mó faoi fhreagrachtaí úinéirí madra inár gcáipéis ar rialú madraí.

Póstaeir agus comharthaí

Tá sé in aghaidh an dlí póstaeir nó comharthaí a chur in airde ar chuaillí nó ar struchtúir eile in áiteanna poiblí, mura bhfuil cead scríofa faighte agat ó úinéir an chuaille nó an struchtúir eile sula gcuireann tú in airde iad. Ní mór d’aon airteagal nó fógra ainm agus seoladh an duine a shonrú:

  • A bhfuil an cruinniú nó an t-imeacht atá á fhógairt á chur chun cinn nó á eagrú acu, nó
  • In aon chás eile, a bhfuil an t-airteagal nó an fógra á thaispeáint thar a gceann

I ndiaidh toghcháin, ní mór páirtí nó iarrthóir póstaeir a bhaint laistigh de 7 lá. Mura mbaintear iad laistigh den tréimhse seo, bainfidh an t-údarás áitiúil iad agus eiseoidh siad fíneáil ar an láthair €150 maidir le gach cion. Má eisíodh fíneáil do pháirtí nó d’iarrthóir agus má dhiúltaíonn said íoc, féadtar iad a ionchúiseamh. Is é an pionós uasta ar chiontú achomair mar gheall ar neamhíocaíocht na fíneála €3,000.

Léigh níos mó faoi na rialacha maidir le póstaeir thoghcháin.

Bileoigíní fógraíochta

Má bheartaíonn tú chun bileoga fógraíochta a scaipeadh sa tsráid, ba cheart duit a sheiceáil ar dtús leis an údarás áitiúil féachaint an bhfuil aon srianta áitiúla ar bhruscar. Tá sé in aghaidh an dlí bileoga fógraíochta a chur ar ghaothscáthanna gluaisteáin.

Do bhruscar a fhágáil amach lena bhailiú

Ba cheart bruscar a chur in araid rothaí nó in araid eile storrúil bhruscair lena bhailiú, nó i málaí láidre plaisteacha, ina ionad sin. Níor cheart é a fhágáil amuigh ró-fhada sula mbíonn an bailiú le déanamh, mar gheall go bhféadfadh sé éin nó ainmnithe a mhealladh agus chruthódh seo bruscar.

Is cion é do bhruscar teaghlaigh a dhiúscairt in araidí bruscair shráide. Má dhéanann tú seo, déanfaidh an t-údarás áitiúil thú a ionchúiseamh.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Chun teacht ar fhaisnéis faoi bheartais bhruscair i do cheantar, nó chun iarratas a dhéanamh ar chúnamh deontais do thionscadal um fheasacht frithbhruscair, déan teagmháil le d’údarás áitiúil.

Chun dumpáil neamhdhleathach a chur in iúl, déan teagmháil leis an údarás áitiúil, nó glaoigh ar an Líne Ghutháin Náisiúnta 24 Uair Chomhshaoil ar 1850 365 121.

Page edited: 23 July 2015